همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: در یک مقبره باستانی در تبس مصر، ۱۶ مومیایی انسان، یک سگ مومیاییشده و بقایای دستکم چهار انسان دیگر، داستان تغییر شیوههای تدفین در طول چند قرن را روایت میکنند. مقبره TT ۲۰۹ در گورستان باستانی تبس، در کرانه غربی نیل و روبهروی لوکسور امروزی قرار دارد. این مقبره در دوره دودمان بیست و پنجم ساخته شد و استفاده از آن تا دوره بطلمیوسی ادامه داشت؛ یعنی فضایی که در طول چند قرن بارها برای دفن افراد جدید بازگشایی و دوباره سازماندهی شد.
در مجموع ۱۶ فرد مومیاییشده، یک سگ مومیاییشده و بقایای دستکم چهار فرد دیگر در این فضا پیدا شد. اما نکته اصلی، نحوه قرارگرفتن این بقایا بود.
چرا مومیاییها رویهم قرار گرفته بودند؟
قدیمیترین تدفینها نسبتاً مرتب و جدا از یکدیگر بودند. مردگان در تابوت قرار میگرفتند و در کنار آنها اشیایی مانند طلسمها و دیگر لوازم تدفینی دیده میشد.
به گزارش ScienceDaily برخی از این افراد ظاهراً از جایگاه اجتماعی بالایی برخوردار بودند و همراهشان اشیای ارزشمند نیز دفن شده بود. در این مرحله، هر تدفین فضای مشخصتری داشت و تابوت نقش مهمی در سازماندهی محل دفن ایفا میکرد. اما با ورود نسلهای بعد، شرایط تغییر کرد.
هر بار که فرد جدیدی قرار بود در اتاق دفن شود، دیگر با یک فضای خالی روبهرو نبود؛ مومیاییهای قبلی، تابوتها و اشیای تدفینی از قبل در آنجا حضور داشتند.
بیشتر بخوانید:
حافظه تدفینی
شاید دیدن چندین مومیایی رویهم این تصور را ایجاد کند که مقبره در دورههای بعدی رها شده و اجساد بدون برنامه در آن قرار گرفتهاند.
اما بررسی موقعیت بدنها، جهت قرارگیری آنها، ارتباطشان با دیوارها و کف اتاق و همچنین اشیای تدفینی تصویر دیگری ارائه میدهد.
پژوهشگران معتقدند هر تدفین جدید، خود را با بقایای قبلی تطبیق میداده است. به بیان سادهتر، مرده جدید مجبور بود در فضایی جا بگیرد که مردگان قبلی برایش باقی گذاشته بودند.
محققان این روند را نوعی «حافظه تدفینی» میدانند؛ یعنی گذشته از بین نمیرفت، بلکه در تصمیمگیری درباره تدفینهای بعدی نقش داشت.
عجیبترین بخش ماجرا: یک سگ میان مومیاییها
در بخش جنوب شرقی اتاق، یکی از غیرمعمولترین چیدمانها پیدا شد: چهار مومیایی انسان و یک سگ مومیاییشده که روی یکدیگر قرار گرفته بودند.
سگ مستقیماً بالای مومیاییهای یک مرد و یک زن قرار داشت. یکی از فرضیهها این است که سگ ممکن است نوعی همراه یا راهنما در سفر متوفی به جهان پس از مرگ تصور شده باشد؛ البته این تفسیر قطعی نیست.
حافظه چند نسل
اهمیت کشف جدید فقط در تعداد مومیاییها یا وجود یک سگ مومیاییشده نیست. این مقبره به باستانشناسان اجازه داده نشان دهند که یک فضای تدفینی چگونه میتواند در طول صدها سال تغییر کند، بدون اینکه ارتباط خود را با گذشته از دست بدهد.
هر نسل با فضایی روبهرو میشد که پیش از آن مورداستفاده قرار گرفته بود. بهجای پاککردن کامل گذشته، افراد جدید خود را با آنچه باقیمانده بود تطبیق میدادند.
پژوهشگران میگویند مقبره TT ۲۰۹ تصویری متفاوت از مفهوم «استفاده مجدد» از یک آرامگاه ارائه میدهد. اینجا قرار نبوده هر بار که فرد جدیدی دفن میشود، همه چیز از نو آغاز شود.
شاید عجیبترین نتیجه این باشد که در این مقبره، مردگان فقط کنار هم دفن نشده بودند؛ هر نسل برای نسل بعدی جای خود را در دل گذشته تعیین میکرد.