همشهریآنلاین - پروانه بندپی: با گرم شدن هوا، موارد بیماریهای گوارشی هم در کودکان افزایش پیدا میکند؛ بیماریهایی که شاید در نگاه اول ساده به نظر برسند و والدین تصور کنند با یک درمان خانگی قابل درماناند، اما این بیماریها میتوانند به کمآبی شدید و بستری شدن کودک منجر شوند و حتی خطر مرگ را به دنبال داشته باشند. اما چرا تابستان، فصل اوج این بیماریها است؟ و والدین در چه شرایطی باید کودک را سریع به مراکز درمانی برسانند؟
چرا تابستان فصل بیماریهای گوارشی است؟
متخصصان میگویند فاسد شدن سریع مواد غذایی در هوای گرم و رعایت نکردن بهداشت، مهمترین دلیل افزایش بیماریهای گوارشی در تابستان است. دکتر بهروز شمسی، متخصص اطفال، در گفتوگو با همشهریآنلاین میگوید: «در گرمای هوا، باکتریهایی مثل سالمونلا و اشرشیاکلی با سرعت بیشتری در غذا و آب تکثیر میشوند و به همین دلیل، غذایی که حتی چند ساعت بیرون از یخچال بماند میتواند آلوده و خطرناک باشد؛ حتی اگر ظاهر آن کاملا سالم به نظر برسد. متأسفانه بسیاری از خانوادهها بعد از پخت غذا، آن را ساعتها در دمای محیط نگه میدارند و از اتفاقاتی که درون آن میافتد بیخبرند. وقتی هم درباره این موضوع توضیح داده میشود، اکثرا میگویند ما همیشه همین کار را کردهایم و مشکلی هم پیش نیامده است؛ در حالیکه این باور، به معنی بیخطر بودن رفتار نیست. خطر در همه موارد خود را فوری نشان نمیدهد و اتفاقا ممکن است در دفعات بعدی، با شدت بیشتری بروز کند.»
به گفته این متخصص اطفال، «سبک زندگی در تابستان، نقش مهمی در ابتلا یا عدم ابتلا به بیماریهای گوارشی دارد؛ مصرف غذاهای غیر خانگی، استفاده از آب یا یخ غیربهداشتی در سفر، عدم شستوشو یا شستوشوی ناکافی میوهها و سبزیجات و نگهداری نامناسب غذاها، احتمال ابتلا به بیماریهای گوارشی را بیشتر میکند.»
چرا کودکان بیشتر در معرض خطرند؟
شمسی در پاسخ به این سوال که چرا کودکان بیشتر از بزرگسالان درگیر بیماریهای گوارشی میشوند، توضیح میدهد: «بدن کودکان هم حساستر است و هم سریعتر آب از دست میدهد. در کودکان حتی یک اسهال ساده میتواند در مدت کوتاهی باعث کمآبی شود. چون ذخیره آب بدن آنها کمتر است و علائم سریعتر شدید میشود. کودکان همچنین به دلیل تماس بیشتر دست با دهان، رعایت کمتر بهداشت فردی و وابستگی به مراقبت دیگران، بیشتر در معرض آلودگیها قرار دارند.»
بیماریهای شایع تابستان
شایعترین بیماریهای گوارشی در فصل گرما اسهالهای ویروسی، مسمومیتهای غذایی، التهاب معده و روده و استفراغهای ناگهانی است. البته همه این بیماریها همیشه خطرناک نیستند؛ آنچه خطرناک است، از دست رفتن آب بدن کودک است. دکتر شمسی، متخصص اطفال تأکید میکند: «موارد خفیف اسهال نگرانکننده نیست اما اگر اسهال کودک شدید، آبکی و مکرر باشد یا با استفراغهای متعدد همراه باشد، باید سریع به مراکز درمانی مراجعه شود و اصلا از درمان خانگی استفاده نشود. چون در این مرحله، بدن کودک دیگر به درمان خانگی جواب نمیدهد و میتواند حتی مرگ او را به دنبال داشته باشد.»
به گفته این پزشک، «در خیلی از موارد، والدین زمانی مراجعه میکنند که بدن کودک دچار کمآبی شده است. در حالی که مهمترین درمان در ساعات اول، جبران آب و املاح است، نه صبر کردن یا خوددرمانی.»
پیشگیری آسانتر است
باید بدانیم که در هر بیماریای پیشگیری بسیار سادهتر از درمان است؛ شستوشوی دستها، مصرف آب سالم، نگهداری درست غذا در یخچال و پرهیز از مصرف خوراکیهای مشکوک در بیرون از خانه. همین چند نکته ساده میتواند احتمال ابتلا به بیماریهای گوارشی در فصل گرما را به شکل قابل توجهی کاهش دهد. دکتر ایرج خسرونیا، فوق تخصص بیماریهای گوارش و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی نیز پیش از این در گفتگو با همشهریآنلاین تاکید کرده بود که مهمترین راه پیشگیری از ابتلا به بیماریهای گوارشی، رعایت بهداشت در مصرف و نگهداری درست خوراکیها و مواد غذایی است. خسرونیا گفته بود: «دادن غذاها و نوشیدنیهای مانده مثل شیر، آبمیوه، برنج یا گوشت نگهداریشده خارج از یخچال به کودک میتواند خطر مسمومیت غذایی را در او افزایش دهد. حتی نگهداری نامناسب بعضی خوراکیها مثل شکلاتها و فرآوردههای کاکائویی میتوانند باعث ناراحتی گوارشی در کودک شود.
شمسی هم در این رابطه توضیح میدهد: «شکلات و فرآوردههای کاکائویی وقتی در گرمای بالا یا شرایط نگهداری نامناسب نگهاری میشوند، تغییر کیفیت میدهند و این تغییر میتواند هم آلودگی ایجاد کند و هم ترکیب چربیهای موجود در این خوراکی را به هم بزند و احتمال آلودگی میکروبی آن را بالا ببرد. درنتیجه، مصرف آنها در حالت نگهداری نامناسب - مثلاً داخل ماشین داغ یا هر محیط گرم دیگری - میتواند در کودکان باعث دلدرد، تهوع و ناراحتیهای گوارشی شود.»
این متخصص اطفال اضافه میکند: «به زبان سادهتر، چربی شکلات در گرما مثل روغنی که کهنه و بدبو میشود، اکسید میشود و طعم و ساختارش تغییر میکند. نتیجهاش میشود اینکه معده کودک این تغییر را خوب تحمل نمیکند و باعث دلدرد، تهوع یا دلپیچه او میشود. حتی اگر کودک، مقدار کمی از آن را بخورد.»