همشهری آنلاین - محمد سرابی: نخستین بانک زمان مدرن در ژاپن تاسیس شد و یک زن خانهدار شبکهای از کارگران را سازماندهی کرد. ایده اصلی این بود که خدمات زنان کارگر هنگام سالمندی به آنها بازپس داده شود. در سالهای بعد بانکهای مشابه در آمریکا و انگلیس هم تاسیس شدند. در حسابهای این بانکها هر یک ساعت کار معادل یک «دلار زمان» است.
ابعاد بانک زمان در محلهها تعریف میشود تا همبستگی و دوام جامعه محلی را افزایش دهد. احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی گفته است که بانک زمان روابط محلی را احیا میکند و هزینههای خدماتی را برای شهروندان کاهش میدهد.
در ماده ۳۱ برنامه هفتم، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مکلف شده است که با استفاده از شرکتهای مردمی، بانک زمان را راهاندازی کند. شرکتهایی که متقاضی تأسیس بانک زمان باشند، دادههای مربوط به افراد و مهارتهای آنها را ثبت میکنند و احراز هویت و صلاحیت افراد نیز از طریق اتصال به کد ملی و مراجع انتظامی انجام میشود. وزارت کار مجوز فعالیت این شرکتها را صادر میکند. خدماتی که داوطلبان بانک زمان انجام دهند در یک پلتفرم به نام آنها ثبت میشود تا بعدا در چارچوب محلهها دوباره دریافت شود. اگر یک فرد بعدا نتواند خدمتی را که نیاز دارد در محله خود دریافت کند، سازمان بهزیستی و سازمان آموزش فنی و حرفهای تضمین میکنند که اصل زمان مورد نیاز او را به شکل خدماتی که در اختیار دارند، بازپرداخت کنند.
رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به راهاندازی «بانک زمان» برای ساماندهی فعالیتهای داوطلبانه و تقویت سرمایه اجتماعی گفت: در این طرح، افراد میتوانند زمان و تخصص خود را در اختیار دیگران قرار دهند و در آینده از خدمات مشابه بهرهمند شوند. بانک زمان پس از مطالعه الگوهای جهانی، بهعنوان یک مدل بومی بهصورت پایلوت در منطقه ۴ تهران آغاز میشود.
بانک زمان چیست؟
در بانک زمان مبادله مالی اتفاق نمیافتد و هرگونه خدمت رایگان است و تهاتر صورت میگیرد. در بانک زمان افراد هم میتوانند خدمت بگیرند و هم ارائه کنند ولی لازم نیست پولی را مباله کنند. مثلا فردی نیاز به تعمیرکار دارد و کسی که در آن محله زندگی میکند که این خدمت را ارائه میدهد، در حساب کسی که آن خدمت ارائه شده نوشته میشود فرضا ۱۰ ساعت کار فنی ارائه شده است و این فرد موظف است تا ۵ ماه آینده در آن محله خدمتی را ارائه دهد، آن فردی هم که خدمت ارائه کرده است، در حسابش ۱۰ امتیاز مثبت منظور میشود و میتواند گیرنده خدمت باشد. با این طرح روابط محلی و انسانی در جوامع سنتی را که از بین رفته و به حمایت اجتماعی آسیب زده است را با تاسیس بانک زمان تقویت میکنند. از سوی دیگر با تاسیس این بانک افرادی که تازه وارد بازار کار شده یا دچار کمبود مالی شده اند و نمی تواند خدمتی را دریافت کنند ولی مهارتی دارند و می توانند با آن خدمتی ارائه دهند در یک زمان مشخص به کمک یکدیگر میآیند.