به گزارش همشهری آنلاین پزشکان قبلاً این بیماری را «بیماری کبد چرب غیرالکلی» یا به طور مخفف NAFLD مینامیدند زیرا بافتهای بررسی شده زیر میکروسکوپ شبیه بافتهای بیماری کبدی مرتبط با الکل بودند، اگرچه بیماران الکل نمینوشیدند. اخیرا نام جدیدی که به این بیماری داده شده است، MASLD است که مخفف «بیماری کبدی استئاتوتیک مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک» است.
این نام ارتباط این بیماری را با مشکلاتی مانند چاقی، دیابت، فشار خون بالا و سایر تغییرات متابولیک را بهتر منعکس میکند.
برخی افراد به نوع جدیتری از این بیماری مبتلا میشوند که در آن تجمع چربی با التهاب و تخریب بافتهای کبدی و ایجاد بافت جوشگاهی نیز همراه است و بیماری در این مرحله پیشرفته MASH (استئاتوهپاتیت مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک) نامیده میشود. در صورت ادامه آسیب کبدی بیمار به سیروز کبدی و نارسایی کبدی مبتلا میشود و در معرض خطر بیشتر دچار شدن به سرطان کبد قرار میگیرد.
علائم و تشخیص کبد چرب
کبد چرب اغلب به خصوص در مراحل اولیه هیچ علامتی ندارد. با این حال، اگر علائم شروع شوند، معمولاً شامل خستگی (خستگی شدید)، ضعف، ناخوشی یا احساس خستگی شدید، درد یا ناراحتی خفیف در سمت راست شکم است.
اگر کبد چرب بدتر شود و التهاب و آسیب کبدی ایجاد شود، علائم دیگری هم ممکن است ظاهر شوند که میتواند شامل زردی (زردی چشمها و پوست)، خارش شدید، تجمع مایع در شکم (آسیت)، تغییر رنگ مدفوع، کبودی شدن راحت پوست و تجمع مایع در مچ پا (ادم) باشد. گاهی اوقات ممکن است سردرگمی و گیجی رخ دهد.
پزشکان با بررسی چربی در کبد و بررسی علائم استرس یا آسیب کبدی در بیمارانی که در معرض خطر بالای ابتلا به این بیماری هستند (مانند مبتلایان به دیابت یا چاقی)، MASLD را تشخیص میدهند.
اگر آزمایش خون میزان بالاتر از حد آنزیمهای کبدی در خون را نشان دهد، ممکن است به کبد چرب مشکوک شد. معمولاً پزشکان قبل از اینکه با اطمینان بدانند کسی کبد چرب دارد یا خیر، باید سایر علل احتمالی بالا بودن غیرطبیعی آنزیمهای کبدی در خون را رد کنند. درک این نکته مهم است که ممکن است حتی اگر میزان آنزیمهای کبدی آنها در محدوده طبیعی باشد، کبد چرب داشته باشند. پزشکان سابقه پزشکی فرد را بررسی میکنند و اغلب آزمایشهای اضافی مانند سونوگرافی را که میتواند ظاهر کبد را نشان دهد، تجویز میکنند تا ببینند آیا چیزی غیرطبیعی به نظر میرسد یا خیر.
همچنین ممکن است سونوگرافی، سیتیاسکن یا MRI برای بررسی ساختار کلی کبد و جستجوی علائم بیماری پیشرفتهتر انجام شود.
آزمایشهای سفتی کبد، مانند الاستوگرافی گذرای کنترلشده با ارتعاش (VCTE) مانند فیبرواسکن، که به ارزیابی وجود بافت جوشگاهی در کبد کمک میکنند.
بالاخره در برخی موارد، اگر تشخیص قطعی نشود، بیوپسی یا نمونهبرداری از کبد انجام میشود.
چه کسانی در معرض خطر دچار شدن به کبد چرب هستند؟
این عوامل زمینهساز میتوانند شما را در معرض خطر دچار شدن به کبد چرب قرار دهند:
- افراد دچار اضافه وزن یا چاقی.
- افراد دچار دیابت نوع ۲
- افراد دچار فشار خون بالا
- افراد دارای کلسترول یا تری گلیسیرید بالا
- افراد دچار مقاومت به انسولین یا سندرم متابولیک
- افراد با سابقه خانوادگی بیماری کبد
کبد چرب میتواند هم بزرگسالان و هم کودکان را دچار خود کند.
گزینههای درمانی برای کبد چرب
هیچ درمان واحدی برای کبد چرب وجود ندارد، اما بسیاری از افراد دارای این بیماری میتوانند سلامت کبد خود را بهبود بخشند.
تغییرات سبک زندگی اولین قدم برای این کار هستند، از جمله
- تغذیه سالم با کاهش غذاهای فرآوری شده و افزایش غذاهای کامل
- فعالیت بدنی منظم - ۱۵۰ دقیقه در هفته. تمرین مقاومتی ۲ تا ۳ بار در هفته
- کاهش وزن در صورت داشتن اضافه وزن
- کنترل دیابت و کلسترول بالا
- اجتناب از مصرف الکل
داروهای تایید شده برای شکل پیشرفته کبد چرب
دو دارو بوسیله سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای درمان شکل پیشرفته کبد چرب یعنی MASH ، مرحلهای که بافت جوشگاهی و فیبروز در کبد ایجاد شده، اما هنوز سیروز یا نارسایی کبد رخ نداده، تایید شده است:
- رزدیفرا (رسمیتروم)
این اولین دارویی بود که به طور خاص برای درمان MASH در بزرگسالان مبتلا به فیبروز متوسط تا پیشرفته کبدی تایید شد. این دارو به کاهش چربی و التهاب در کبد کمک میکند.
- وگووی (سماگلوتاید)
وگووی که در ابتدا برای کاهش وزن استفاده میشد، برای درمان MASH در بزرگسالان مبتلا به فیبروز کبدی متوسط تا پیشرفته در صورت استفاده همراه با رژیم غذایی و ورزش تایید شده است. این دارو میتواند به بهبود سلامت کبد و حمایت از کاهش وزن کمک کند.
هر دو دارو برای افرادی که به نوع جدیتری از بیماری کبد چرب (MASH) مبتلا هستند، در نظر گرفته شدهاند، نه MASLD ساده بدون بافت جوشگاهی در کبد.