یک بررسی جدید بوسیله پژوهشگران ایرانی دردیدگاه تازه‌ای درباره مکانیسم‌های بیماری و راه‌های درمانی آینده از طریق بررسی «پیری سیستم ایمنی» با استفاده از فناوری پیشرفته ارگانوئیدها یا اندام‌واره‌ها ارائه می‌دهد.

به گزارش همشهری آنلاین پیری ایمنی (Immunosenescence)، کاهش تدریجی عملکرد سیستم ایمنی را که با افزایش سن رخ می‌دهد، توصیف می‌کند. این زوال بر ایمنی ذاتی و اکتسابی تأثیر می‌گذارد و منجر به التهاب مزمن (التهاب)، اختلال در پاسخ به واکسن، افزایش حساسیت به عفونت‌ها، اختلالات خودایمنی و افزایش خطر ابتلا به سرطان می‌شود.

با افزایش طول عمر مردم در سطح جهان، دانشمندان به طور فزاینده‌ای نگران این هستند که چگونه اختلال عملکرد سیستم ایمنی در بیماری‌های مرتبط با سن و کاهش کیفیت زندگی نقش دارد.

ارگانوئیدها یا اندام‌واره‌ها- مدل‌های بافت انسانی مینیاتوری و سه‌بعدی که در آزمایشگاه از سلول‌های بنیادی رشد داده می‌شوند - با تکرار ویژگی‌های اندام‌های انسان در آزمایشگاه، تحقیقات زیست‌پزشکی را متحول می‌کنند. اندام‌واره‌ها در مقایسه با مطالعات معمول حیوانی یا کشت‌های سلولی ساده، نمایش بسیار دقیق‌تری از رفتار پیچیده بافت در پیری و بیماری به دست می‌دهند.

این پژوهشگران می‌گویند اندام‌واره‌ها می‌توانند جنبه‌هایی از پیری ایمنی را که قبلاً مطالعه آنها دشوار بوده است، مدل‌سازی کنند. به عنوان مثال:

- عملکرد ایمنی در بافت‌های پیر را می‌توان به طور مستقیم در اندام‌واره‌ها مشاهده کرد و از محدودیت‌های مدل‌های حیوانی که پیری انسان را به طور کامل شبیه‌سازی نمی‌کنند، رهایی یافت.

- اندام‌واره‌ها می‌توانند انواع مختلفی از سلول‌ها، از جمله سلول‌های ایمنی، را در خود جای دهند تا تعاملات بین بافت‌های پیر و پاسخ‌های ایمنی را منعکس کنند و راه‌های جدیدی برای بررسی التهاب و پیری سلول‌های ایمنی به دست دهند.

یکی از امیدوارکننده‌ترین جنبه‌های این تحقیق، تمرکز آن بر امکانات بالقوه درمانی در استفاده از اندام‌واره‌ها است. مدل‌های اندام‌واره‌ای ممکن است به عنوان پلتفرم‌هایی برای آزمایش استراتژی‌های جدید با هدف جوان‌سازی سیستم ایمنی در دوران پیری یا جلوگیری از زوال سیستم ایمنی عمل کنند، از جمله:

  • درمان‌های سنولیتیک - داروهایی که برای از بین بردن سلول‌های پیر طراحی شده‌اند و به طور بالقوه التهاب مزمن را کاهش داده و عملکرد سیستم ایمنی را بهبود می‌بخشند.
  • درمان‌های سلول‌های ایمنی احیاکننده، مانند استفاده از سلول‌های مهندسی‌شده CAR-T (سلول‌های تی گیرنده آنتی‌ژن کایمریک) برای هدف قرار دادن سلول‌های پیر در بافت‌ها.
  • کاربردهای پزشکی شخصی‌سازی‌شده، که در آن ارگانوئیدهای خاص بیمار می‌توانند به تنظیم درمان‌ها برای اختلال عملکرد ایمنی مرتبط با سن کمک کنند.

این پژوهشگران می‌گویند گرچه چالش‌هایی در این حوزه وجود دارد، از جمله بهبود پیچیدگی اندام‌واره‌ها و استانداردسازی مدل‌ها - ادغام فناوری اندام‌واره‌ها با تحقیقات پیری، جهشی بزرگ به جلو را نشان می‌دهد. این رویکرد نوید درک عمیق‌تر از چگونگی ایجاد بیماری توسط پیری ایمنی را می‌دهد و مسیرهایی را برای درمان‌های جدیدتر برای زوال ایمنی مرتبط با افزایش سن می‌گشاید.

منبع: ژورنال Immunity & Aging