همشهری آنلاین: در این شرایط والدین وظیفه دارند احساسات فرزندانشان را درک و آنها را از آسیبهای جسمی و روانی این دوره خاص دور نگه دارند. در گزارش زیر«مریم احمدی» مشاور و رواندرمانگر حوزه کودک ونوجوان روشهایی را برای حفظ سلامت روانی و سرگرمی کودکان بیان کرده که حتما این روزها به کار والدین میآید.
نشانههای اضطراب در کودکان
چگونه متوجه شویم کودکان دچار اضطراب شدهاند؟ این سوالی است که شاید در این روزها برای بسیاری از والدین پیش آمده باشد. «مریم احمدی» مشاور و رواندرمانگر حوزه کودکان و نوجوانان در این باره میگوید: «کودکان به استرسهای پیرامون خود به روشهای متفاوت از بزرگسالان، واکنش نشان میدهند. رفتارهایی مانند چسبیدن به والدین،گوشه گیری،پرخاشگری، ترس از تنهایی و علایمی مثل سردرد ،دل درد و... نشانههای اضطراب کودکان هستند.»
در چنین مواقعی والدین و بزرگترها در کاهش نگرانی کودکان نقش قابل توجهی دارند: « کودکان به دلیل محدویت شناختی و عدم قدرت تجزیه و تحلیل مسائل، با شنیدن اخبار ناخوشایند دچار ناامنی و اضطراب میشوند. برای مدیریت اضطراب کودکان اولین گام این است که والدین به عنوان یک الگوی مناسب بتوانند واکنشهای هیجانی و رفتاری خودشان را مدیریت کنن، به عنوان مثال از مطرح کردن اخبار ناخوشایند در محیط خانه پرهیز کنند.در گامهای بعدی لازم است والدین به فرزندانشان اجازه دهند در مورد جزییات موضوعی که نگرانشان کرده صحبت کنند، با صبر و حوصله به کودکان گوش دهند و اگر متوجه افکار منفی شوند، مانند این فکر که ممکن است، امنیت آنها از بین برود و او و نزدیکانش دچار حادثه و اتفاقی ناخوشایند شوند؛ والدین باید با اطلاعات صحیحی که دارند برای اصلاح افکار کودکان تلاش کنند.»
افکار تاثیر مستقیمی رو ی احساسات ما دارند و از آن جا که حمایت عاطفی باعث تاب آوری کودکان می شود لازم است والدین در این روزها بیشتر از گذشته با بچه ها وقت بگذرانند و به آنها اطمینان دهند که مراقبشان هستند.
صداقت همیشه موثر است
ممکن است با وجود مراقبتهای والدین، کودکان از طریق دوستان، همسالانشان و...از شرایط مطلع شوند یا با شنیدن سر و صدا متوجه وجود اتفاقاتی در بیرون از منزل شوند. در این مواقع پنهان کردن اخبار از سوی والدین اثر منفی دارد: « بهتر است والدین واقعیتها را انکار یا پنهان نکنند، بلکه با در نظر گرفتن سن فرزندانشان و با زبانی که برایشان قابل درک باشد، موضوع را توضیح دهند، به عنوان مثال از طریق قصه، نمایش، فیلم، شعر ونقاشی در مورد وقایع مشابه اطلاعات لازم به کودکان داده شود.»
بعضی از کودکان از روی کنجکاوی تمایل دارند بیرون از خانه باشند و مانند روزهای معمول به بازی با همسالان شان بپردازند یا به گردش و میهمانی بروند. متقاعد کردن کودک برای ماندن در خانه به مهارت والدین بستگی دارد: «برای خردسالان هشدارهای مکرر باعث لجبازی میشود و اضطراب آنها را افزایش میدهد. بهتر است والدین به جای منع و کلنجار رفتن با آنها، محیط خانه را مدیریت کنند،مثلا محدودیت های معمول در بریز و بپاش خانه را کنار بگذارند و به کودک اجازه دهند آزادانه تحر ک داشته باشد و سرگرم شود.»
تماشای آنلاین از پلتفرمهای داخلی
اینترنت در شرایط فعلی به سایتهای داخلی محدود شده است و بسیاری از خانوادهها خبر ندارند که در پلتفرمهای نمایش دهنده فیلم و سریال امکان دسترسی دارند. در واقع تماشای فیلمهای خانوادگی در این پلتفرمها میتواند شرایط را برای حفظ اعضای خانواده در کنار یکدیگر مهیا کند.
والدین برای تشویق کودکان و نوجوانان به ماندن در خانه باید خلاقیت به خرج دهند و صبر و حوصله داشته باشند: «این روزها با توجه به تعطیل شدن مدارس اعضای خانواده فرصت بیشتری دارند که درکنار هم باشند. آنها می توانند با امکانات در دسترس و با مشارکت و همفکری فرزندانشان، برای انجام بازیهای خانوادگی، فعالیتهای هنری، متمرکز کردن ذهن و...برنامه ریزی کنند. با این روش بخشی از انرژی روانی منفی کودکان برطرف میشود و فضای منزل به سمت آرامش سوق پیدا میکند.»
بازیهای مناسب برای سنین مختلف متفاوت است: «با توجه به روحیات کودکان و نوجوانان میتوان بازیها و سرگرمیهای متنوعی را طراحی کرد. رنگ آمیزی شکلهای گوناگون، قصه گویی، تقلید صدای حیوانات، تکمیل اشکال ناقص، تهیه کاردستی، درست کردن اشکال مختلف با حبوبات و مسابقه برای به هدف زدن توپ تخم مرغی برای سنین پیش از دبستان مناسب است. کودکان7تا12ساله، آشپزی وآواز خواندن دسته جمعی،نقاشی، تماشای فیلم و خواندن کتاب همراه اعضای خانواده را دوست دارند. پانتومیم، درست کردن کلاژ با همکاری همدیگر، کاشتن گل و گیاه در باغچه، تزیین خانه برای عید مبعث، خواندن دعا و انجام فعالیتهای مذهبی دسته جمعی برنامههای دیگری است که برای این گروه سنی جذابیت زیادی دارد.»
مراقبت و دور نگه داشتن نوجوانان از آشوبها توصیه مسئولان انتظامی است که در این شبها از طریق پیامک به خانواده ها یادآوری میشود، اما چگونه میتوانیم نوجوانان را برای ماندن در خانه متقاعد کنیم: «شرح شرایط و بازگوی خطراتی که نوجوانان را تهدید میکند، میتواند هیجانات آنها برای بیرون رفتن از خانه را تا حدودی کنترل کند، اما در کنار این روشنگری و راهنمایی باید در منزل هم فضای مناسبی برای سرگرمی نوجوان فراهم کنیم. انجام فعالیتهای دسته جمعی،تماشای فیلم به صورت خانوادگی، بحث و گفتگوهای صمیمانه و به دور از بحث و تنش میتواند نوجوان را به ماندن در خانه ترغیب کند.