به گزارش همشهری آنلاین، در آستانه سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، در نشست خبری روز «کتاب، کتابخوانی و کتابدار» با تشریح عملکرد این نهاد در ۲۲ ماه گذشته، از رونمایی ۳۴ کتابخانه سیار در سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب خبر داد و یادآوری کرد، با اضافه شدن این کتابخانه‌ها، شمار کتابخانه‌های سیار نهاد به ۱۱۶ دستگاه خواهد رسید و تمام استان‌های کشور از ظرفیت این خدمات بهره‌مند خواهند شد.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در این نشست، جهت‌گیری راهبردی نهاد در دوره جدید را عبور از الگوی «کتابخانه‌محور» به الگوی «جامعه‌محور» عنوان کرد؛ رویکردی که در آن، به‌جای تمرکز صرف بر توسعه فیزیکی کتابخانه‌ها، نیازهای جامعه، دسترسی عادلانه، کیفیت تجربه مخاطبان و میزان اثرگذاری خدمات در اولویت قرار می‌گیرد. نظربلند با اشاره به وجود ۴۴۸۶ نقطه خدمت کتابخانه‌ای در کشور گفت: از این تعداد، ۳۲۱۴ نقطه در شهرها و ۱۲۷۲ نقطه در روستاها قرار دارند. همچنین ۶۰۸ نقطه خدمت، معادل ۱۴ درصد کل نقاط خدمت، از طریق کتابخانه‌های سیار پوشش داده می‌شوند؛ ظرفیتی که به‌ویژه برای روستاهای فاقد کتابخانه و مناطق کم‌برخوردار اهمیت دارد. وی افزود: در ابتدای این دوره، در دی‌ماه ۱۴۰۳، تعداد کتابخانه‌های سیار کشور ۵۷ دستگاه بود و با اضافه شدن ۲۵ کتابخانه جدید در ۲۲ ماه گذشته و بهره‌برداری از ۳۴ کتابخانه در هفته کتاب، این تعداد به ۱۱۶ دستگاه خواهد رسید. همچنین ۱۰ کتابخانه سیار دیگر تا پایان سال به مجموعه خدمات نهاد اضافه می‌شود.
- از انباشت کتاب تا گردش منابع
یکی دیگر از محورهای سخنان نظربلند، تغییر سیاست تأمین منابع کتابخانه‌ای بود. او با تأکید بر ضرورت فاصله گرفتن از رویکرد انباشت کتاب، گفت نهاد در دوره جدید تلاش کرده است به جای خرید و نگهداری صرف منابع، بر گردش و استفاده مؤثر از کتاب‌ها تمرکز کند. به گفته او، در این مسیر نقش کتابداران در انتخاب و تأمین منابع افزایش یافته است؛ چراکه کتابداران به دلیل ارتباط مستقیم با اعضا، شناخت دقیق‌تری از نیازها و علایق مخاطبان دارند. طرح‌های «شهرزاد»، «تاک» و «قایق کاغذی» از جمله برنامه‌هایی هستند که با هدف تأمین و روزآمدسازی منابع اجرا شده‌اند. در مجموع، بیش از ۲ میلیون و ۳۶۶ هزار نسخه کتاب در قالب این طرح‌ها خریداری و به کتابخانه‌های سراسر کشور ارسال شده است.
- کتابخانه؛ فضایی فراتر از سالن مطالعه
بازطراحی فضاهای کتابخانه‌ای نیز از دیگر برنامه‌های نهاد در این دوره بوده است. نظربلند با اشاره به بازسازی و شاداب‌سازی بیش از ۶۳ کتابخانه با زیربنای مجموع ۷۰ هزار مترمربع، گفت در الگوی جدید، کتابخانه باید علاوه بر فراهم کردن امکان مطالعه و تمرکز، فضایی برای تعامل اجتماعی، گفت‌وگو، کارگاه‌های خلاق و فعالیت‌های یادگیری باشد. او با تأکید بر ضرورت شناخت علایق نسل نوجوان، طراحی فضاهای متناسب با نیازهای این گروه سنی را از الزامات جذب مخاطبان جدید دانست. دبیرکل نهاد همچنین از بهره‌برداری بیش از ۷۰ کتابخانه جدید با زیربنای بیش از ۲۵ هزار مترمربع خبر داد و اعلام کرد در حال حاضر ۳۱۰ پروژه کتابخانه‌ای با زیربنای بیش از ۳۰۰ هزار مترمربع در دست ساخت است که تکمیل آنها به اعتباری بالغ بر ۹ همت نیاز دارد. کتابخانه مرکزی اراک نیز در مرحله تجهیز قرار دارد و قرار است با الگوی خانواده‌محور به بهره‌برداری برسد.
- گسترش دسترسی از مسیر فناوری
توسعه خدمات دیجیتال و اجرای طرح عضویت سراسری کتابخانه‌ها از دیگر محورهای مورد اشاره نظربلند بود. او هدف از این طرح را تسهیل و یکپارچه‌سازی دسترسی مردم به خدمات کتابخانه‌های عمومی عنوان کرد و گفت عضویت عمومی و پایه و معافیت دهک‌های مشمول از پرداخت حق عضویت در چارچوب این طرح پیش‌بینی شده است. پلتفرم‌های «هم‌خوان»، «اهدانش»، امانت دیجیتال و «باشگاه هم‌خوان» نیز از جمله ظرفیت‌هایی هستند که به گفته دبیرکل نهاد، برای توسعه دسترسی مخاطبان به منابع و خدمات کتابخانه‌ای مورد استفاده قرار گرفته‌اند. نظربلند در بخش دیگری از این نشست به فعالیت‌های فرهنگی کتابخانه‌های عمومی اشاره کرد و از اجرای بیش از ۲۹۰ هزار برنامه فرهنگی در کشور خبر داد؛ برنامه‌هایی که رونمایی کتاب، جمع‌خوانی، مسابقات کتابخوانی و کارگاه‌های آموزشی را دربرمی‌گیرد. شکل‌گیری «آکادمی ترویج خواندن» نیز از دیگر اقدامات نهاد برای ارتقای دانش و مهارت فعالان این حوزه عنوان شد. او همچنین با اشاره به آسیب‌دیدن ۶۴ کتابخانه در جریان جنگ رژیم صهیونیستی و آمریکا، از بازگشت بخشی از این کتابخانه‌ها به چرخه خدمت‌رسانی خبر داد و کتابخانه شهید باکری سردرود را نمونه‌ای از بازسازی و تجهیز مجدد کتابخانه‌های آسیب‌دیده دانست. در پایان این نشست، با حضور آزاده نظربلند، دبیر کل و سایر مسئولان نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور از پوستر دومین دوره رویداد «هم‌خوان؛ جایزه کتابخانه عمومی ایران» رونمایی شد.