به گزارش همشهری آنلاین مراقبت از بیمار با ترخیص از بیمارستان به پایان نمی‌رسد. گاهی ادامه درمان در منزل، مصرف صحیح داروها و انجام آزمایش‌های تجویزشده به اندازه روند درمان در بیمارستان اهمیت دارد؛ موضوعی که وزارت بهداشت با اجرای طرح «پرستار پیگیر» تلاش کرده آن را به بخشی از نظام مراقبت‌های درمانی تبدیل کند.
عباس عبادی، معاون پرستاری وزارت بهداشت در همایش هفته جهانی سوختگی با اشاره به نتایج اجرای این طرح در کشور گفت: طرح پرستار پیگیر با حمایت و تأکید وزیر بهداشت از سال ۱۴۰۰ آغاز شده و طی دو سال اخیر در دولت چهاردهم توسعه و تقویت شده است. این طرح در ابتدا ۱۵ بیماری پرتکرار را پوشش می‌داد که سوختگی نیز یکی از بیماری‌ها و اختلالات مورد توجه در آن است. به گفته این مسئول، بیماران پس از ترخیص، دست‌کم به مدت یک ماه و حداکثر تا یک سال از سوی پرستاران پیگیر تحت مراقبت و بررسی قرار می‌گیرند. این پیگیری‌ها به شکل تلفنی و توسط پرستاران متخصص در همان حوزه انجام می‌شود.
خورشید وسکویی، مدیرکل ارتقای سلامت و خدمات پرستاری وزارت بهداشت در گفت‌وگو با برنامه پارک‌وی تلویزیون همشهری، جزئیات بیشتری از این طرح و نتایج اجرای آن را تشریح کرد. به گفته او، یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این برنامه، علاوه بر کاهش مراجعات مجدد بیماران به بیمارستان، اطمینان از ادامه صحیح درمان در منزل است.
چرا پرستار پیگیر؟
زمانی که بیمار از بیمارستان ترخیص می‌شود، یکی از همکاران پرستار از همان بیمارستان با او تماس می‌گیرد و درباره وضعیت درمان، مشکلات احتمالی و نحوه ادامه مراقبت‌ها در منزل سؤال می‌کند. وسکویی با بیان این مطلب عنوان کرد: در واقع، این برنامه نوعی تداوم مراقبت و درمان بیمار خارج از محیط بیمارستان است و پرستار در این تماس‌ها صرفاً به اطلاع از وضعیت عمومی بیمار بسنده نمی‌کند، بلکه جزئیات روند درمان را نیز بررسی می‌کند؛ از جمله اینکه آیا بیمار داروهای خود را به‌درستی مصرف می‌کند، آزمایش‌های تجویزشده را انجام داده و نتایج آن را به پزشک نشان داده است یا خیر. برای مثال، ممکن است بیماری داروی خود را به شکل صحیح مصرف نکند یا به دلیل ناآگاهی از اهمیت نتایج آزمایش‌ها، پیگیری درمان را به تعویق بیندازد. در چنین شرایطی، پرستار ضمن بررسی مشکل، اطلاعات و راهنمایی‌های لازم را در اختیار بیمار قرار می‌دهد.
او تاکید کرد: این پیگیری‌ها بسته به وضعیت بیمار ممکن است یک ماه و حتی یک سال ادامه داشته باشد. هدف این است که مشکلات درمانی در همان مراحل اولیه شناسایی شوند و بیمار به دلیل مسائلی که امکان رسیدگی به آنها در منزل وجود دارد، ناچار به مراجعه مجدد و پیش‌بینی‌نشده به بیمارستان نشود. به این ترتیب، علاوه بر کمک به بیماران، از اشغال غیرضروری تخت‌های بیمارستانی نیز جلوگیری می‌شود.
تعداد بیماری‌ها به ۱۶ رسیده است
وسکویی درباره بیماری‌های مشمول این طرح نیز گفت: پیگیری‌های پرستاری در ابتدا ۱۵ بیماری را شامل می‌شد، اما با توجه به شرایط ناشی از جنگ و افزایش بیماران دچار تروما، یک گروه دیگر نیز به آن اضافه شد و تعداد بیماری‌ها و شرایط تحت پوشش به ۱۶ مورد رسید.
به گفته او، بیشتر این بیماری‌ها از نوع مزمن و طولانی‌مدت هستند و بیمار را برای مدت زیادی درگیر مراقبت و درمان می‌کنند. نارسایی مزمن قلبی، عوارض ناشی از سکته مغزی، دیابت، سرطان، سوختگی، پرفشاری خون، اختلالات روانی و نارسایی کلیه در بزرگسالان از جمله این موارد هستند. دیابت و سرطان در کودکان و همچنین مشکلات و بیماری‌های نوزادان پس از ترخیص از بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان (NICU) نیز در این فهرست قرار دارند.
مدیرکل ارتقای سلامت و خدمات پرستاری وزارت بهداشت با بیان اینکه این خدمات در ۹۵۷ بیمارستان کشور ارائه می‌شود، افزود: وضعیت درمانی تمام بیمارانی که تمایل به دریافت این خدمت داشته باشند، از سوی همکاران پرستار پیگیری می‌شود. این فرآیند بر اساس دستورالعمل‌ها و چک‌لیست‌های مشخص انجام می‌گیرد و یکی از اهداف اصلی آن جلوگیری از وقفه در روند درمان بیماران است.
کاهش مراجعات غیرضروری
یکی از مهم‌ترین نتایج اجرای طرح پرستار پیگیر، کاهش مراجعات برنامه‌ریزی نشده بیماران به بیمارستان‌هاست؛ شاخصی که به گفته وسکویی، از ابتدای اجرای برنامه به‌طور ویژه مورد توجه قرار داشته است: در این طرح مجموعه‌ای از شاخص‌های کارکردی و عملکردی را در نظر گرفته‌ایم که یکی از مهم‌ترین آنها درصد بیمارانی است که به شکل برنامه‌ریزی نشده به بیمارستان مراجعه می‌کنند. از زمان آغاز اجرای برنامه، کاهش قابل توجهی در این زمینه داشته‌ایم و آمارها نشان می‌دهد این میزان از ۱۱.۸ درصد به ۵.۱ درصد رسیده است.
به گفته او، این تغییر نشان‌دهنده کاهش حدود ۵۰ درصدی مراجعات غیرمنتظره بیماران به بیمارستان‌هاست؛ نتیجه‌ای که می‌تواند علاوه بر کاهش فشار بر مراکز درمانی، به بیماران نیز کمک کند تا بخش بیشتری از روند مراقبت و درمان خود را بدون مراجعه مجدد به بیمارستان دنبال کنند.
بیشتر بخوانید:
وزیر بهداشت: با طرح پرستار پیگیر، بیمار بعد از ترخیص رها نمی‌شود
معوقات تعرفه پرستاری به ۶ ماه رسید
شناسایی خطاهای دارویی پس از ترخیص
یکی دیگر از دستاوردهای طرح پرستار پیگیر، شناسایی مشکلات بیماران در مصرف دارو و جلوگیری از بروز خطاهای درمانی است؛ مسئله‌ای که گاهی به دلیل ناآگاهی بیمار از دستورهای پزشکی یا مشکلات مربوط به نسخه‌نویسی رخ می‌دهد. وسکویی با بیان این مطلب هم عنوان کرد: در بسیاری از موارد، بیماران روند درمان خود را به‌درستی دنبال نمی‌کردند. برای مثال، ممکن بود بیمار به دلیل درک نادرست از توضیحات پزشک یا پرستار، دارویی را دو برابر مقدار تجویزشده مصرف کند.
او با اشاره به برخی مشکلات نسخه‌نویسی الکترونیک در سال گذشته نیز عنوان کرد: در مواردی، نسخه‌نویسی یا ثبت کد رهگیری دارو به‌درستی انجام نمی‌شد که می‌توانست پیامدهای جدی برای بیمار داشته باشد؛ برای مثال ممکن است فرد داروی مهمی را که برای پیشگیری از خونریزی مغزی یا مشکلات قلبی تجویز شده است، دریافت یا مصرف نکند. پیگیری‌های مستمر پرستاران کمک می‌کند چنین مشکلاتی شناسایی و برای رفع آنها اقدام شود. در مواردی که بیمار داروی ضروری خود را دریافت نکرده باشد، موضوع پیگیری می‌شود تا نسخه و داروی مورد نیاز در اختیار او قرار گیرد.
این مسئول تأکید کرد که این فرآیند باعث شده بیماران آگاهی بیشتری از روند درمان خود داشته باشند و میزان پایبندی آنها به دستورهای پزشکی افزایش پیدا کند.
رضایت ۹۵ درصدی بیماران از تماس پرستاران
وسکویی در پایان با اشاره به بازخوردهای دریافت‌شده از اجرای طرح پرستار پیگیر گفت: حدود ۹۵ درصد مردم از سیستم تماس‌گیری و پیگیری‌های پرستاری اعلام رضایت کرده‌اند و از اینکه پس از ترخیص نیز وضعیت سلامتشان مورد توجه قرار می‌گیرد، احساس رضایت و خشنودی دارند.
به گزارش همشهری، طرح پرستار پیگیر تلاش می‌کند فاصله میان ترخیص از بیمارستان و بازگشت بیمار به زندگی عادی را با مراقبت مستمر پر کند؛ فاصله‌ای که اگر بدون نظارت و آموزش کافی طی شود، می‌تواند به مصرف نادرست دارو، وقفه در درمان و حتی بازگشت دوباره بیمار به بیمارستان و افزایش ضریب اشغال تخت‌های درمانی منجر شود.