همشهری آنلاین- راحله عبدالحسینی: کارشناسان میراث فرهنگی هشدار می‌دهند تداوم بی‌توجهی به این خانه و تشدید آسیب‌ها در پی بارش‌ها می‌تواند بقای آن را به خطر بیندازد؛ آن هم در شرایطی که با وجود پیگیری‌های مکرر، هنوز اقدام مؤثری از سوی شرکت بازآفرینی شهری ایران، مالک بنا، انجام نشده است.
خانه گازر چگونه به این روز افتاد؟
قدمت خانه تاریخی گازر در محله دلدل شهر شوشتر، بر اساس کتیبه‌ای که در خانه پیدا شد، به سال ۱۲۷۷ هجری قمری (۱۷۱ سال پیش) و دوره قاجار برمی‌گردد. این خانه در ابتدای ساخت به فردی تعلق داشت که نشانی از او در دست نیست، اما پس از آن، فردی به نام «گازر» تملک آن را به دست گرفت و دلیل انتخاب این نام برای خانه نیز همین شخص است. این اثر ملی که در دو طبقه و با تزئینات زیبای معماری سنتی ساخته شده، در سال ۱۳۸۷ ثبت ملی شد.
خانه گازر، خانه امین‌زاده و حمام جلودار از بناهای فاخری هستند که اوایل دهه ۱۳۸۰ توسط شرکت بازآفرینی شهری ایران، زیرمجموعه وزارت راه و شهرسازی، خریداری شدند تا به‌عنوان نمادهای شهرسازی نگهداری شوند؛ اما کمترین توجه و رسیدگی به این بناهای تاریخی صورت گرفت. خانه تاریخی گازر با گچ‌بری‌های سنتی، هم‌اکنون فاقد کاربری و بهره‌برداری است.
اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شوشتر به دلیل ثبت ملی این بنا، هزینه‌هایی برای مرمت و نگهداری از آن اختصاص داد، اما به دلیل تکمیل‌نشدن مرمت خانه، همان ایوانی که مرمت شده بود نیز تاب فرسودگی را نیاورد و فروریخت. غبار تخریب همچنان بر دیوارهای خانه تاریخی گازر خودنمایی می‌کند.
کوتاهی شرکت بازآفرینی در مرمت خانه گازر
مدیر اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شوشتر با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده برای مرمت خانه تاریخی گازر به همشهری می‌گوید که با وجود ارسال شرح خدمات و قرار قبلی برای تخصیص اعتبار، اقدام مؤثری از سوی شرکت بازآفرینی شهری ایران برای مرمت این بنای تاریخی انجام نشده است.
امیر فرهادپور ادامه می‌دهد: «در آخرین پیگیری‌ها قرار بود اعتباری برای مرمت اختصاص یابد، اما به نتیجه نرسید. ضمن اینکه خانه گازر در تملک مجموعه مرتبط با وزارت راه و شهرسازی قرار دارد و مسئولیت اقدام برای مرمت آن بر عهده متولی بناست.»
هشدار درباره نابودی خانه گازر
کارشناس حفاظت و مرمت بناهای تاریخی و عضو شورای فنی میراث فرهنگی خوزستان به همشهری می‌گوید: «پس از تملک خانه گازر از سوی شرکت بازآفرینی شهری ایران، در خانه گازر بسته شد و در این ۲۵ سال، کوچک‌ترین اقدامی برای حفاظت از آن انجام نشده است. این بی‌توجهی سبب شده تا بخش‌هایی از این بنا به‌تدریج تخریب شود و در معرض نابودی قرار بگیرد.»
علیرضا چهارمحالی درباره نابودی خانه تاریخی گازر در صورت مرمت‌نشدن هشدار می‌دهد و می‌گوید: «فروریختن بخش‌هایی از بنای خانه گازر، خطر تخریب را جدی‌تر کرده است.»
این روزها، نگرانی فعالان میراث فرهنگی درباره قرارگرفتن خانه گازر در معرض آسیب جدی به دلیل هشدارهای پی‌درپی درباره پدیده ال‌نینو و بارش‌های سیلابی در فصل پاییز، بیشتر شده است.
علیرضا چهارمحالی ادامه می‌دهد: «شاید بارش‌های سیلابی امسال اثری از خانه گازر باقی نگذارد؛ مگر اینکه همین امروز فکری اساسی شود.»
چهارمحالی یکی دیگر از مشکلات جدی خانه گازر را شکستگی لوله‌های آب شهری و ورود آب به داخل بنا می‌داند و می‌گوید: «آب به شوادان (فضای زیرزمینی و دست‌کند) این خانه نفوذ کرده و آنجا را مملو از آب کرده است؛ وضعیتی که نگرانی‌ها درباره پایداری بنا را بیشتر می‌کند.»
فیلم را تماشا کنید: