همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: گاهی یک تکه سفال یا چند متر لوله قدیمی می‌تواند داستانی بسیار بزرگ‌تر از خودش را روایت کند. در تپه پوسا در ایالت زاکسن -آنهالت آلمان، باستان‌شناسان در جریان حفاری‌های امسال به مجموعه‌ای از شواهد رسیده‌اند که نشان می‌دهد این محوطه در قرون‌وسطی بسیار مهم‌تر از چیزی بوده که پیش‌تر تصور می‌شد.
پژوهش‌ها از سال ۲۰۱۷ ادامه داشته و حالا مشخص شده است که در این منطقه، علاوه بر یک دژ بزرگ متعلق به قرن نهم و دهم میلادی، کاخ اسقفان و یک صومعه بندیکتی نیز در دوره‌های بعدی شکل گرفته است. در میان یافته‌های تازه، یک لوله آب سفالی متعلق به حدود قرن چهاردهم توجه ویژه‌ای را به خود جلب کرده است.
شهری با بیش از هزار سال تاریخ
تپه پوسا در موقعیتی استراتژیک، بر فراز دشت سیلابی رود وایسه‌الستر قرار دارد؛ جایی که ارتفاع طبیعی زمین، موقعیت دفاعی مناسبی ایجاد می‌کرد.
بررسی‌های سال‌های گذشته نشان داده است که یک مجموعه دفاعی بزرگ با وسعت بیش از ۸ هکتار در قرن نهم میلادی در این منطقه ساخته شده بود. این مجموعه شامل یک قلعه مرکزی روی بخش مرتفع تپه و یک پیش‌قلعه در قسمت شرقی بوده و حتی دامنه‌های شیب‌دار نیز بخشی از سیستم دفاعی آن را تشکیل می‌دادند.
بیشتر بخوانید :
- خمره‌های پر از گنج طلا و نقره که جهان را شوکه کرد
- مقبره ۱۷۰۰ساله از دوران روم و کشف تازه باستان‌شناسان در واحه دخله مصر
ردپای یک برج بزرگ زیر خاک
در حفاری‌های سال ۲۰۲۶، باستان‌شناسان برای نخستین‌بار توانستند در بخش جنوبی قلعه، شواهد گسترده‌ای از نخستین دوره‌های ساخت‌وساز را بررسی کنند.
یکی از جالب‌ترین یافته‌ها، بقایای زاویه‌ای از یک دیوار با ضخامتی حدود ۱.۷ متر است. باستان‌شناسان احتمال می‌دهند این دیوار بخشی از یک برج متعلق به قرن نهم یا دهم بوده باشد؛ برجی که احتمالاً به دیوار پیرامونی قلعه متصل بوده است.
شواهد نشان می‌دهد این بخش از استحکامات پس از وقوع آتش‌سوزی در اواخر قرن دهم کنار گذاشته شد و محدوده دفاعی قلعه به سمت جنوب گسترش یافت. پس از آن، خانه‌هایی در این بخش ساخته شدند.
اینجا فقط یک قلعه نبود
حفاری‌های سال‌های اخیر تصویر پیچیده‌تری از این محوطه ارائه کرده‌اند. پژوهشگران به این نتیجه رسیده‌اند که در قرن دهم، مقر اسقفان زایتس نیز در همین مجموعه قرار داشته است؛ یعنی تپه پوسا تنها یک دژ نظامی نبوده، بلکه به مرکز قدرت سیاسی و مذهبی منطقه تبدیل شده بود.
قرن‌ها بعد، در سال ۱۱۱۴ میلادی، یک صومعه بندیکتی در همین محل تأسیس شد؛ صومعه‌ای که در قرن هفدهم تقریباً به طور کامل تخریب شد و بخش زیادی از مصالح آن برای ساخت‌وسازهای دیگر مورداستفاده قرار گرفت. بااین‌حال، حفاری‌های جدید توانسته‌اند بخش‌هایی از معماری آن را دوباره آشکار کنند.
لوله‌کشی آب در ۶۰۰ سال پیش!
به گزارش Archaeology News Online Magazine اما یکی از جذاب‌ترین یافته‌های امسال چیزی است که شاید انتظار دیدنش در یک محوطه قرون‌وسطایی را نداشته باشیم: یک سامانه انتقال آب با لوله‌های سفالی.
باستان‌شناسان توانسته‌اند حدود پنج‌متر از این لوله را بررسی کنند. این لوله‌ها متعلق به قرن چهاردهم میلادی هستند و برای انتقال آب در مجموعه صومعه استفاده می‌شده‌اند.
این کشف فقط یک شیء قدیمی نیست؛ نشانه‌ای از سطح فنی و سازمان‌یافتگی این مجموعه در قرون‌وسطی است. وجود چنین سامانه‌ای نشان می‌دهد ساکنان آنجا برای تأمین و انتقال آب، راهکاری مهندسی‌شده داشته‌اند.
یک صومعه، چند قرن زندگی
شگفتی پوسا فقط در قدمت آن نیست؛ در لایه‌های تاریخی متعددی است که روی یکدیگر ساخته شده‌اند.
از قلعه قرن نهم و دهم و احتمال وجود یک برج قدرتمند، تا مقر اسقفان و سپس صومعه‌ای که در قرن چهاردهم دارای زیرساخت انتقال آب بوده است، هر لایه بخشی از زندگی مردمانی را روایت می‌کند که قرن‌ها در این نقطه زندگی، حکومت و عبادت کرده‌اند.
اکنون باستان‌شناسان همچنان در حال بررسی این محوطه‌اند و بخش‌هایی از حفاری سال ۲۰۲۶ هنوز در دست مطالعه است. یافته‌های جدید می‌تواند به بازسازی دقیق‌تر تاریخ این مرکز مهم قرون‌وسطایی کمک کند.
شاید جذاب‌ترین نکته درباره پوسا همین باشد: باستان‌شناسان یک شهر گمشده را یک‌باره پیدا نکرده‌اند؛ آنها دارند شهری را لایه‌به‌لایه از دل خاک بیرون می‌کشند؛ شهری که هر دوره از تاریخ، چیزی روی آن ساخته و چیزی از خودش برای امروز به جا گذاشته است.