به گزارش همشهری آنلاین، منوچهر مرادی سبزوار معاون پژوهش و فناوری دانشگاه تهران با انتقاد از طرح «مقابله با نفوذ بیگانگان» و محدودیتهایی که برای اعضای هیأتعلمی ایجاد خواهد کرد، گفت: در مورد خطراتی که ممکن است ایجاد شود ابتدا باید درباره مصادیق و الزامات مرتبط با ارتباطات علمی و دانشگاهی اطلاعرسانی شود. نکته اول این است که این اتفاقات ممکن است در هر جایی رخ دهد و نمیتوان بر اساس وقوع چند مورد، اصل ارتباطات علمی را بهطور کلی محدود کرد.
وی افزود: نمیتوان تمام ارتباطات را محدود کرد، چون اگر اینگونه تصور کنیم، هر فردی که از ایران خارج شود یا از طریق اینترنت با دیگران ارتباط برقرار کند، میتواند جاسوس باشد. اینگونه که باید کل کشور را محدود کنیم و با هیچکس ارتباطی نداشته باشیم. نکته مهم این است که باید درباره این مسائل اطلاعرسانی شود.
۴ سال است تمامی ارتباطات علمی ما قطع شده
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: برای نخستین بار است که چنین موضوعی به این شکل مطرح میشود در حالی که طی سالهای گذشته برنامههای مختلف ارتباطات علمی از جمله «اراسموس پلاس» (برنامه تبادل دانشجوی اتحادیه اروپا)، DAAD (سرویس تبادلات دانشگاهی آلمان)، «جایکا» (JICA) و آژانس همکاریهای بینالمللی ژاپن قطع شده است. این ارتباطات میتوانست کمک فراوانی برای کشور باشد، چون هزینه این تعاملات را آنها تامین میکردند.
وی ادامه داد: در ارتباط با کشورهایی مانند چین و روسیه نیز همین موضوع وجود دارد. ما به آن کشورها میرویم، آنها امکانات در اختیارمان قرار میدهند و تحقیقات انجام میشود.
مرادی سبزوار گفت: ۴ سال است که تمامی این ارتباطات قطع شده و الان بعد از این همه سال برای اولین بار جزوهای به دانشگاه ارسال شده که باید مراقب باشید. درست است که باید مراقب بود، ولی اینکه بخواهیم به طور کلی ارتباطات را ببندیم، حرف صحیحی نیست و باید میان ارتباط علمی و مواردی که واقعا نیازمند کنترل و مراقبت هستند، تفکیک قائل شد.
وی با اشاره به رویکرد رهبر شهیدافزود: رهبر شهید همه مسئولیتها را بین نهادهای مختلف توزیع کرده بودند و این یک خردمندی بود. این رویکرد باعث شد در جنگ اخیر، با وجود اینکه لایههای امنیتی و کنترلی آسیب دیدند، مملکت باقی بماند و مقاومت کند.
خطر جمعآوری همه دادهها در یک سامانه
مرادی سبزوار با انتقاد از رویکرد جمعآوری اطلاعات در یک فضا، با اشاره به حمله دشمن به دانشگاه صنعتی شریف، گفت: در دوران جنگ دیدیم که وقتی مرکز محاسبات سنگین کل کشور در یک دانشگاه متمرکز شد، دشمن به آن مرکز آسیب زد. الان به این نتیجه رسیدهاند که نباید تمامی تجهیزات و امکانات در یک نقطه متمرکز باشد و باید توزیع شود.
وی با انتقاد از بندی از طرح «مقابله با نفوذ بیگانگان» توسط مجلس افزود: در بندی از این طرح عنوان شده که وزارت کشور باید اطلاعات را در یک مرکز جمعآوری کند. این سبب میشود دشمن بتواند اطلاعات را بهراحتی از یک سامانه بردارد، در صورتی که الان در دانشگاه تهران حتی اطلاعات محرمانه را در سامانه درج نمیکنیم.
این مسئول بیان کرد: هیچ گاوصندوقی امنیت کامل ندارد. اگر قرار باشد همه اطلاعات در یک سامانه جمعآوری شود، این امکان وجود دارد که اطلاعات به دست نیروهای جاسوس خارجی بیفتد و اینگونه هیچ چیز را نمیتوان کنترل کرد.
هیچ استادی حاضر نخواهد بود هیچ فعالیتی انجام دهد
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه تهران در بخش دیگری به تاثیر تصویب این قانون بر فعالیت استادان و پژوهشگران اشاره و اظهار کرد: الان نگرانی زیادی در مورد رتبه کشور وجود دارد، ولی با تصویب این قانون همه چیز از بین میرود، چون هیچ استادی حاضر نیست هیچ فعالیتی انجام دهد؛ اگر احساس کند که ممکن است به دلیل یک اشتباه کوچک یا یک ارتباط برای مدت ۶ ماه، یک سال یا ۲ سال درگیر پاسخگویی شود.
نتایج پژوهش نباید سبب گرفتاری ثانویه برای پژوهشگر شود
مرادی سبزوار همچنین به نگرانیها در مورد تحقیقات علوم انسانی و علوم اجتماعی اشاره کرد و گفت: این موضوع پیش از این نیز در حوزه علوم اجتماعی مطرح بوده است. یکی از نگرانیهای استادان این بوده که اگر در یک پژوهش اجتماعی به نتیجهای برسند که مطلوب نباشد، آیا ممکن است برای آنها مشکلی ایجاد شود؟ در حالی که مسائل اجتماعی، واقعیتهای اجتماعی هستند و ممکن است نتیجه یک تحقیق مثبت یا منفی باشد.
وی ادامه داد: پژوهش را میتوان مانند آمار در نظر گرفت. اگر آماری نشان دهد رتبه یک دانشگاه در حال سقوط است، باید این آمار را بپذیریم و باید برای حل آن مسأله اقدام کنیم.
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه تهران با بیان اینکه در علوم اجتماعی قبلا نیز این مشکل به وجود آمده بود، گفت: اگر پژوهشی به نتیجهای برسد که مطلوب نباشد، حتی اگر تحقیقات به سمت نتایج اشتباه رفته باشد (چون هر پژوهشی ممکن است نتیجه درست یا نادرستی داشته باشد)، نباید پژوهشگر آن طرح دچار گرفتاریهای ثانویه خارج از عرف دانشگاه شود.
وی افزود: با تصویب طرح نفوذ، این مشکل از علوم اجتماعی به سایر رشتهها نیز سرایت خواهد کرد و اینگونه میتوان انتظار داشت که تمامی تحقیقات در کشور سقوط کند و این آسیب جدی برای کشور خواهد داشت.
پیامد این قانون خود را در دفاع، امنیت غذایی و ... نشان میدهد
این مسئول با اشاره به اهمیت پژوهش در حوزههای مختلف کشور گفت: مسأله پژوهش فقط اچایندکس و رتبهبندی بینالمللی نیست. پژوهش یعنی امنیت غذایی، محیط زیست، دفاع از کشور و تصمیمگیریها.
وی ادامه داد: امروز پایداری کشور به دلیل این است که در کنار مرزهای کشور از امنیت غذایی نیز حمایت شده است. یعنی افرادی در این حوزه تحصیل کردهاند، وارد صنایع مختلف شدهاند و امروز میتوانند حتی در شرایط جنگی، کشور را در حوزههای مختلف خودکفا نگه دارند.
مرادی سبزوار اظهار داشت: در خودروسازی، حمل و نقل و دیگر صنایع نیز خروجی دانشگاهها در حال فعالیت است. اگر این ارتباط و فعالیت پژوهشی را به دلایل مختلف محدود کنیم، باید انتظار داشته باشیم هم صنایع دفاعی و هم صنایع داخلی و تأمین نیازهای کشور تحت تأثیر قرار گیرد. چون همه اینها خروجی دانشگاهها هستند.
وی با اشاره به تأثیر کاهش ارتباطات علمی بر وضعیت دانشگاهها افزود: پیش از این نیز در قالب جلوگیری از دسترسی به دادهها و قطع ارتباطاتی مانند جایکا و اراسموس پلاس بخشی از ارتباطات علمی کشور کاهش یافت و رتبههای دانشگاهی نیز سقوط کرد.
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه تهران بیان کرد: بنابراین اگر قوانین دستوپاگیر ایجاد شود، پیامد آن فقط افت رتبهبندی نیست و میتواند در حوزههای جدی کشور مثل دفاع، امنیت غذایی و ... نیز خود را نشان دهد.