همشهری آنلاین-یکتافراهانی : آسمان شب در هفتههای پیشرو میزبان یکی از طولانیترین بارشهای شهابی سال است. بارش «توریدهای جنوبی» که از بقایای دنبالهدار «انکه» شکل گرفته، از ۲۰ سپتامبر فعال شده و تا ۲۰ نوامبر ادامه خواهد داشت. این بارش در حالت عادی تنها حدود ۵ تا ۱۰ شهاب در ساعت ایجاد میکند، اما گاهی شهابهایی بسیار درخشان موسوم به «گوی آتشین» در آن دیده میشوند؛ به همین دلیل تماشای آن بیشتر به صبر و آسمان تاریک نیاز دارد تا انتظار برای رگباری از شهابها.
بارشی که دو ماه در آسمان میماند
برخلاف بعضی بارشهای شهابی که دوره اوج آنها فقط چند شب است، توریدهای جنوبی مدت بسیار طولانیتری فعال هستند. در سال ۲۰۲۶، بازه فعالیت این بارش از ۲۰ سپتامبر تا ۲۰ نوامبر اعلام شده است.
منشأ این شهابها ذرات و بقایایی است که دنبالهدار ۲P/Encke در مسیر حرکت خود در منظومه شمسی بر جای گذاشته است. وقتی زمین از میان این ذرات عبور میکند، آنها با سرعت زیادی وارد جو میشوند و بر اثر اصطکاک و برهمکنش با جو میسوزند؛ نوری که در آسمان دیده میشود همان شهاب است.
بیشتر بخوانید :
چرا توریدها با وجود شهابهای کم باز هم جذاب هستند؟
به گزارش Live Science شاید در نگاه اول عدد ۵ تا ۱۰ شهاب در ساعت چندان چشمگیر نباشد، اما توریدهای جنوبی ویژگی دیگری دارند: شهابهای بسیار روشن.
این شهابها گاهی به شکل گلولههای نورانی بزرگی ظاهر میشوند که در اصطلاح «گوی آتشین» یا Fireball نام دارند و ممکن است رد نورانی آنها برای مدت کوتاهی در آسمان باقی بماند.
به همین دلیل، تماشای توریدها بیشتر شبیه یک شکار آسمانی است؛ ممکن است چند دقیقه آسمان کاملاً آرام باشد، اما ناگهان یک شهاب بسیار درخشان از مقابل چشم عبور کند.
بهترین زمان تماشای توریدهای جنوبی چه زمانی است؟
توریدهای جنوبی یک اوج کاملاً کوتاه ندارند و در واقع دو مؤلفه اصلی در فعالیت آنها دیده میشود. طبق اطلاعات انجمن شهابشناسی آمریکا، مؤلفه سالانه این بارش در ۱۴ اکتبر به اوج میرسد و بخش مربوط به شهابهای آتشین نیز حوالی ۴ تا ۵ نوامبر بیشترین فعالیت را دارد.
برای سال ۲۰۲۶، شب ۴ تا ۵ نوامبر یکی از زمانهای مهم برای تماشای این بارش خواهد بود و شرایط ماه نیز نسبتاً مناسب پیشبینی شده است؛ ماه در این زمان هلال کاهنده خواهد بود و نور آن مزاحمت زیادی برای رصد ایجاد نمیکند.
برای دیدن شهابها به تلسکوپ نیاز ندارید
یکی از جذابیتهای بارشهای شهابی این است که برای تماشای آنها تجهیزات حرفهای لازم نیست. چشم غیرمسلح بهترین ابزار برای دیدن بخش وسیعی از آسمان است.
مهمترین کار، دور شدن از چراغهای شهر است. آسمان تاریک خارج از شهر شانس دیدن شهابهای کمنور را بیشتر میکند. بهتر است نقطهای انتخاب شود که افق باز داشته باشد و چراغهای مستقیم ساختمانها، خودروها و خیابانها در میدان دید نباشند.
همچنین بهتر است چند دقیقه برای عادتکردن چشم به تاریکی زمان داده شود. نگاهکردن مداوم به صفحه تلفن همراه نیز میتواند این سازگاری را مختل کند.
شهابها فقط در یک نقطه آسمان دیده نمیشوند
نام «تورید» از صورت فلکی ثور (Taurus) گرفته شده است؛ زیرا به نظر میرسد مسیر شهابها از ناحیهای در نزدیکی این صورت فلکی سرچشمه میگیرد.
اما برای دیدن آنها لازم نیست فقط به ثور خیره شوید. شهابها میتوانند در بخشهای مختلف آسمان ظاهر شوند و به همین دلیل، نگاهکردن به ناحیه وسیعتری از آسمان شانس مشاهده را افزایش میدهد. انجمن شهابشناسی آمریکا نیز تأکید میکند که این بارش از نظر تعداد شهابها چندان پرقدرت نیست، اما بهدلیل احتمال ظهور گویهای آتشین ارزش رصد دارد.
آرامترین بارش شهابی، با ناگهانیترین شهابها
توریدهای جنوبی شاید رکورددار تعداد شهابها نباشند، اما جذابیت آنها در همین غیرقابلپیشبینی بودن است. یک شب رصد ممکن است با چند شهاب معمولی سپری شود و در لحظهای دیگر، یک گوی آتشین بسیار روشن ظاهر شود.
بنابراین اگر آسمان تاریک و صاف در اختیار دارید، در هفتههای آینده ارزش دارد گاهی چند دقیقه چشم از آسمان برندارید؛ نمایش توریدهای جنوبی تا اواخر نوامبر ادامه خواهد داشت.