همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: تعطیلی یک کسبوکار فقط ازبینرفتن یک شرکت نیست. کارمندان بیکار میشوند، سرمایه و سرقفلی از بین میرود، بدهیها باقی میمانند و بخشی از تجربه و دانشی که طی سالها ایجاد شده، عملاً از چرخه اقتصاد خارج میشود.
تعطیلی یک کسبوکار یا سوختن سرمایه؟
دکتر آرامه پژوم، رئیس کارگروه توثیق داراییهای نامشهود نصر تهران معتقد است میتوان به کسبوکار، نرمافزار، برند و دیگر داراییهای نامشهود به چشم داراییهایی قابلمعامله نگاه کرد؛ رویکردی که سکوی «آریانکس» برای ایجاد چنین بازاری دنبال میکند.
دکتر پژوم میگوید مشکل اصلی اینجاست که برای خرید، فروش یا انتقال یک کسبوکار، بازار شفاف و کارآمدی وجود ندارد. به همین دلیل فردی که دیگر توان ادامه فعالیت ندارد، گاهی بهجای واگذاری کسبوکار، ناچار به تعطیلکردن آن میشود.
در نگاه او، باید میان کارآفرینی و مدیریت نیز تفاوت قائل شد. کسی که یک کسبوکار را ایجاد کرده، الزاماً بهترین فرد برای اداره مرحله بعدی آن نیست. ممکن است مدیری متخصص بتواند همان مجموعه را بهتر توسعه دهد.
بیشتر بخوانید :
- معرفی دی ام روم، شرکت خدمات تخصصی سئو و دیجیتال مارکتینگ
- پاسخ روان و مطمئن هوش مصنوعی لزوماً به معنای درست بودن آن نیست
قابلیت ارزشمند شدن یک کسبوکار زیانده
یکی از نکات جالب در دیدگاه آریانکس این است که ارزش یک کسبوکار فقط به سودده بودن آن محدود نمیشود. یک کسبوکار ممکن است زیانده، تعطیل یا دچار مشکل باشد، اما همچنان داراییهایی مانند برند، مشتریان، نرمافزار، مجوز، دانش فنی، نیروی انسانی، شبکه ارتباطی یا روشهای اجرایی داشته باشد.
به گفته دکتر آرامه پژوم، در مجموع حدود ۶۰ مصداق برای داراییهای نامشهود مطرح است و خود کسبوکار یکی از مهمترین آنهاست.
اینجاست که مسئله فقط خریدوفروش یک شرکت نیست؛ بلکه صحبت از پیدا کردن ارزشهایی است که در شکل سنتی اقتصاد، بهراحتی دیده و قیمتگذاری نمیشوند.
مشکل بانکها با داراییهای نامشهود چیست؟
موضوع زمانی جدیتر میشود که پای دریافت تسهیلات بانکی به میان میآید. یک شرکت ممکن است نرمافزار، برند یا دانش فنی ارزشمندی داشته باشد، اما اگر این دارایی را بهعنوان وثیقه در اختیار بانک بگذارد، در صورت عدم بازپرداخت تسهیلات، بانک باید بتواند آن را بفروشد.
دکتر پژوم معتقد است نبود یک بازار شفاف برای نقدشوندگی این داراییها، یکی از موانع مهم پذیرش آنها بهعنوان وثیقه است. به بیان ساده، بانک باید بداند اگر روزی مجبور شد وثیقه را بفروشد، خریدار آن کجاست.
بازاری برای دارایی های نامشهود
سکوی آریانکس با هدف ایجاد یک بازارگاه تخصصی برای خرید، فروش و اجاره کسبوکارها و داراییهای نامشهود طراحی شده است. فروشنده یا مالک دارایی اطلاعات موردنیاز را وارد میکند و خریداران نیز میتوانند فرصتهای موجود یا نیازهای خود را جستوجو کنند.
اما بخش مهمتر، حضور بروکرهای تخصصی است. این افراد قرار است مانند واسطههای تخصصی معاملات کسبوکار عمل کنند و پس از شناسایی فرصت مناسب، خریدار و فروشنده را در مذاکره و معامله همراهی کنند. در ادبیات بینالمللی، بخشی از این فعالیت با عنوان M&A advisory شناخته میشود.
آریانکس همچنین قرار است خدماتی مانند مشاوره، امور حقوقی، کشف دارایی، ارزیابی و ارزشگذاری را نیز در فرایند معامله قرار دهد.
هوش مصنوعی در این بازارچه میکند؟
قرار نیست هوش مصنوعی جای خریدار، فروشنده یا کارشناس را بگیرد. نقش آن در مدل پیشنهادی آریانکس، بیشتر پیدا کردن تطابق میان نیازها و فرصتها است.
بر اساس توضیحات دکتر پژوم، موتور تطبیق هوش مصنوعی میتواند سرنخهای مناسب را برای بروکرهای تخصصی ایجاد کند تا آنها موارد مرتبط با حوزه کاری خود را بررسی و برای انجام معامله اقدام کنند.
از دارایی پنهان تا ثروت قابلمعامله
مسئله فقط راهاندازی یک سایت خریدوفروش نیست. ایده اصلی آریانکس این است که داراییهایی که امروز ممکن است برای بسیاری از افراد نامرئی یا غیر قابل نقد شدن باشند، شناسایی، ارزشگذاری و وارد یک بازار رسمی شوند.
دکتر آرامه پژوم معتقد است اگر چنین بازاری شکل بگیرد، میتواند در کنار بازار سرمایه، بخشی از نیاز کسبوکارهای کوچک و متوسط و صاحبان داراییهای نامشهود را پاسخ دهد؛ بازاری که هدف نهایی آن، به گفته او، میتواند فراتر از ایران رفته و به یک هاب بینالمللی برای معاملات داراییهای نامشهود تبدیل شود.