همشهری آنلاین - مریم سرخوش: دوازدهمین کنگره بینالمللی زخم و ترمیم بافت یارا امروز (۲۵ شهریور) در سالن همایشهای رازی با حضور مسئولان وزارت بهداشت، جهاد دانشگاهی، دانشگاه علوم پزشکی تهران و جمعی از متخصصان و پژوهشگران حوزه زخم و ترمیم بافت افتتاح شد.
دکتر طبایی، رییس سازمان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران و رییس کنگره دوازدهم با اشاره به تنوع زخمها بیان کرد: زخمها یکسان نیستند؛ برخی حاد (ناشی از سوختگی، تروما و جراحی) و برخی مزمن (نظیر زخمهای دیابتی، ضایعات وریدی، شریانی و زخمهای فشاری) هستند و گروهی نیز علتهای چندگانه یا بدخیم دارند. نقطه اشتراک تمام این زخمها، پدیده عدم ترمیم و ایجاد یک آبشار از عوارض پیچیده است.
او با استناد به آخرین آمارهای جهانی گفت: بروز زخمهای مزمن و فشاری رو به افزایش است؛ به طوری که موارد جدید زخم فشاری از حدود ۱.۲ میلیون مورد در سال ۱۹۹۰ به بیش از ۲.۴۷ میلیون مورد در سال ۲۰۲۰ رسیده و سالانه صدها هزار سال زندگی از دسترفته (DALY) به همراه دارد.
طبایی زخم پای دیابتی را یک هشدار جهانی از سوی سازمان بهداشت جهانی خواند که شیوع پلیوالانس آن حدود ۶.۳ درصد برآورد میشود (از ۱۳ درصد در آمریکای شمالی تا ۳ درصد در اقیانوسیه). با توجه به اینکه حدود ۸۰ درصد افراد دیابتی (مبتلایان به نوروپاتی، مشکلات عروقی، دفورمیتی و سابقه زخم) در معرض خطر هستند، سیاستگذاریها باید به سمت پیشگیری و درمان ریشهای تغییر یابد.
این متخصص در خصوص زخمهای واریسی هم گفت: صرف بسته شدن زخم کافی نیست و مسئله اصلی «عود» است، لذا سه استراتژی درمان زخم، درمان وریدهای واریسی و جلوگیری از عود باید همزمان پیاده شود.
طبایی با اشاره به بار سنگین اقتصادی و اجتماعی زخم در ایران، به مطالعات انجامشده استناد کرد و گفت: هر بیمار مبتلا به دیابت در کشور هزینهای بیش از ۷,۰۰۰ تا ۷,۵۰۰ دلار به سیستم تحمیل میکند که هزینه تجمیعی آن حدود ۸.۷ میلیارد دلار (و با احتساب نرخ تنزیل اقتصادی حدود ۳۵ میلیارد دلار) برآورد میشود. بیش از ۸۰ درصد هزینههای زخم غیرمستقیم است، میانگین بستری بیمار ۸.۱ روز بوده و میزان مرگومیر ناشی از زخم پای دیابتی حدود ۷.۶ درصد گزارش شده است.
او بر ضرورت گذر از سیستمهای سنتی به سوی سیستم هوشمند ملی، شناسایی ریسکها (Risk IT)، استانداردسازی تعاریف، همکاری جمعی متخصصان و ایجاد «رجیستری ملی زخم» تأکید کرد تا بتوان ابعاد پنهان کوه یخ زخم شامل بیماریهای زمینهای، اقتصاد خانواده و کیفیت زندگی بیماران را به دقت مدیریت کرد.
جنگ علمی، مانعی برای ارتباطات بینالمللی
شاهین آخوندزاده، معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، در این مراسم با اشاره به برگزاری رویدادهای علمی متعدد در شهریورماه گفت: بعد از یک سال شرایط سخت و شدید، در حال بازگشت به ریل شادابی برای برگزاری رویدادهای مختلف هستیم.
او با بیان اینکه ایران درگیر یک جنگ علمی است، افزود: نباید این موضوع را نادیده بگیریم. آنها میخواهند به عناوین مختلف رشد علمی ایران را کاهش دهند. برای ثبت مقالات ما هم محدودیت ایجاد کردهاند و این محدودیتها روزبهروز در حال تشدید است.
آخوندزاده با اشاره به روند تولید مقالات علمی ایران طی سالهای گذشته اظهار کرد: در دهه ۹۰ میلادی وضعیت مقالات علمی ایران نسبتاً مطلوب بود که بخشی از آن به حضور اساتید ایرانی در دانشگاههای خارج از کشور، تحصیل آنها و شکلگیری روابط بینالمللی بازمیگشت. این روند در ادامه کاهش پیدا کرد، اما پس از آن بار دیگر روند رشد مقالات علمی آغاز شد.
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت البته بخشی از این رشد را ناشی از همکاریهای بینالمللی صوری دانست و گفت: در بخشی از این مقالات، همکاریهای بینالمللی واقعی نبوده و همکاران بینالمللی نقش علمی قابل توجهی نداشتهاند و صرفاً نام آنها در مقاله آمده است.
او با اشاره به وضعیت تولید مقالات علمی در جهان گفت: در میان کشورهای جهان، آمریکا، چین، هند، آلمان و انگلیس در شمار کشورهای دارای بالاترین تولیدات علمی قرار دارند و در منطقه نیز کشورهایی مانند عربستان، مصر، عراق، ایران و ترکیه در رتبهبندیهای علمی حضور دارند.
آخوندزاده با اشاره به سهم منابع اختصاصیافته به پژوهش در کشورهای مختلف اظهار کرد: بالاترین سهم پژوهش در دنیا برای رژیم اشغالگر قدس است که ۶ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به این حوزه اختصاص میدهد و از تمام منابع برای توسعه آن استفاده میکند. اما سهم ما از GDP کمتر از ۳ درصد است و این مسئله باعث ایجاد مشکلات زیادی در توسعه پژوهش و فناوری در کشور میشود.
او توسعه ارتباطات بینالمللی را یکی از نیازهای جدی حوزه پژوهش و فناوری دانست و گفت: ما از دو مسیر محدودیت داریم؛ نخست دشمنان خارجی مانند آمریکا، اسرائیل و اروپا و دوم برخی دیدگاههای داخلی که همکاریهای بینالمللی را نفوذ تلقی میکنند. در حالی که هیچ راهی جز توسعه تحقیقات و فناوری از مسیر توسعه همکاریهای بینالمللی نداریم.
اهمیت زخمهای ناشی از اقدامات زیبایی
منصور جمالی، دبیر علمی بخش پایه کنگره، نیز با اشاره به سابقه برگزاری این رویداد توسط جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران گفت: ۱۲ دوره از برگزاری این کنگره از سوی جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران میگذرد.
او با اشاره به برخی عوامل ایجاد زخمهای قابل پیشگیری اظهار کرد: هر کاری که باعث شود بدون دلیل روی پوست سالم کاری انجام شود، میتواند زخم ایجاد کند. بسیاری از این موارد نادرست، ناروا و اصلاً مورد نیاز نیستند و ممکن است به آسیبهای شدیدتر منجر شوند.
جمالی، انواع جراحیهای زیبایی، تتو و خالکوبی در نقاط مختلف بدن و کاشت مو را از جمله اقداماتی دانست که در صورت انجام نامناسب میتوانند به ایجاد زخم منجر شوند و گفت: این زخمها میتوانند ایجاد نشوند و میتوان از بروز آنها جلوگیری کرد، اما با افزایش آنها مواجه هستیم.
پیشگیری از زخم دیابتی به جای درمانهای پرهزینه
سیدرضا رئیسکرمی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران، نیز بر ضرورت تمرکز نظام سلامت بر پیشگیری از زخمهای دیابتی تأکید کرد و گفت: باید از ایجاد زخمهای دیابتی پیشگیری کنیم، نه اینکه پس از ایجاد آن، درمانهای مختلف و هزینهبر را به کار بگیریم و این هزینهها به مردم تحمیل شود.
او افزود: در شرایط فعلی، توجه به پیشگیری و خودمراقبتی اهمیت بیشتری دارد. با توجه به هزینههایی که بیماریها برای مردم ایجاد میکنند و در برخی موارد این هزینهها کمرشکن است، پرداختن به موضوع افزایش سواد سلامت جامعه و پیشگیری اهمیت بیشتری پیدا میکند و اولویت وزارت بهداشت نیز همین است.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران ابراز امیدواری کرد با کمک دانشمندان حوزه سلامت، در زمینه زخم و سایر بیماریها، برنامهریزی مناسبی برای کاهش سهم مردم از هزینههای سلامت و بهینهسازی هزینههای درمان انجام شود تا منابع بیشتری برای سایر حوزههای مرتبط با سلامت در اختیار نظام سلامت قرار گیرد.
۳.۵ میلیون ایرانی در معرض زخم پای دیابتی
محمد رئیسزاده، رئیس سازمان نظام پزشکی، هم در ادامه این مراسم با اشاره به اهمیت موضوع زخم و حضور متخصصان و استادان برجسته در این کنگره گفت: بر اساس آماری که وجود دارد، ۳.۵ میلیون نفر در کشور در معرض زخم و پای دیابتی هستند که آمار بالایی است. حدود ۷ میلیون نفر دیابتی داریم که ۵۳ درصد آنها در معرض بروز زخم پای دیابتی هستند. به نظر میرسد حداقل ۴۰۰ هزار نفر مبتلا به زخم پای دیابتی داشته باشیم.
رئیسزاده زخم پای دیابتی را به دلیل شمار بالای مبتلایان و هزینههای درمانی، یکی از حوزههای مهم نظام سلامت دانست و بر ضرورت ساماندهی درمان آن تأکید کرد.
او با بیان اینکه در کشور گایدلاین جامع و مشخصی برای برخورد با زخم وجود ندارد، گفت: بهتر است گایدلاین و دستورالعملی در کشور طراحی شود که مشخص کند برخورد با زخم چگونه باید صورت بگیرد. این اتفاق میتواند آشفتهبازار این حوزه را ساماندهی کند؛ بهخصوص با توجه به درمانهایی که مدتها انجام میشوند اما فایدهای ندارند.
رئیسزاده با اشاره به فعالیتهای جهاد دانشگاهی، کلینیکها و پژوهشگاهها در حوزه زخم افزود: کارهای خوبی در این مراکز انجام شده، اما باید این اقدامات در سطح ملی ساماندهی شود و از علم روز دنیا نیز عقب نمانیم.
او تأکید کرد که رویکردهای نوین درمانی باید بر پیشگیری و سپس درمان شخصیسازیشده استوار باشند و گفت: در علم نوین، برای هر فرد مدل شخصیسازیشده پیشنهاد میشود که روند درمان را مؤثرتر میکند. در حوزه زخم نیز باید همین مسیر را دنبال کنیم.
ضرورت پوشش بیمهای درمان زخم
رئیس سازمان نظام پزشکی همچنین بر اهمیت مشارکت بیمار در روند درمان تأکید کرد و گفت: همکاری خود بیمار نیز مهم است. هر قدر بیمار آگاهتر باشد، همکاری بیشتری خواهد داشت و درمان بهتری خواهد گرفت.
او با انتقاد از ادامه برخی روشهای سنتی در درمان زخم گفت: نباید به روش سنتی ادامه کار دهیم. با وجود پانسمانهای نوین، هنوز در برخی موارد از روشهای نوین استفاده نمیکنیم.
رئیسزاده اعلام کرد سازمان نظام پزشکی برای کمک به ایجاد یک ساختار ملی در حوزه مدیریت زخم آمادگی دارد و افزود: باید ساختار ملی برای مدیریت زخم ایجاد شود و بیمهها نیز درمانهای این حوزه را پوشش دهند.
او با اشاره به شرایط تحریمها گفت: جامعه پزشکی در زمان صلح و جنگ سربلند بوده و در کنار مردم قرار داشته است. ما این تحریمها را پشت سر خواهیم گذاشت و همچنان در کنار مردم هستیم.
رئیس سازمان نظام پزشکی همچنین با انتقاد از محدودیتهای ایجادشده در دسترسی بیماران به دارو و درمان، این محدودیتها را فشار بر بیماران دانست و تاکید کرد: دشمن در حال استفاده از داروی بیماران خاص برای تحت فشار گذاشتن ایران است و به عنوان یک جنایت جنگی و ضد بشری از آن استفاده میکند. ما یک روز به آنها و سایر کسانی که نسبت به این ظلم سکوت کردهاند پاسخ خواهیم داد.
مساله مهم توسعه خودمراقبتی است
علی منتظری، رئیس جهاد دانشگاهی و متخصص سلامت همگانی و اپیدمیولوژی هم در حاشیه این مراسم در جمع خبرنگاران عنوان کرد: مسئله زخم یک موضوع جدی بالینی است که هم آثار جسمانی و هم آثار روحی روانی دارد. این مساله سالانه هزینه زیادی به نظام سلامت به دلیل ارائه خدمات درمانی تحمیل میکند.
این مسئول ادامه داد: موضوعی که در این کنگره به آن اشاره کردم این بود که بتوانیم خودمراقبتی را در بیماران مبتلا زخم، خانوادهها و افراد جامعه گسترش دهیم تا خودشان هم از گسترش زخمی که به آن مبتلا هستند جلوگیری کنند یا درباره جمعیتهای در معرض ابتلا، اقداماتی انجام شود که اصلا زخمی ایجاد نشود.
منتظری البته به این نکته هم اشاره کرد که خودمراقبتی خودسرانه میتواند خطرناک باشد و مشکلات جدیتر ایجاد و حتی هزینههای بیشتری به نظام سلامت و خود بیمار تحمیل کند. اما خودمراقبتی تحت نظارت پزشکان و متخصصان مناسب است. البته برای این کار هم آموزش متخصصان نیاز هم مردم و جامعه.
او تاکید کرد: رسانهها و شبکههای اجتماعی میتوانند نقش بسیار اثرگذاری در این زمینه ایفا کنند. مثل همین شبکهای که امروز افتتاح شد؛ شبکه ملی زخم و ترمیم بافت خوب که کمک میکند ما بتوانیم درباره بیمار و خانواده او بحث خودمراقبتی را به شکل جدی پیگیری کنیم.