همشهری آنلاین - محمد سرابی: مدتهاست که هیئتهای عزاداری محرم ایران استفاده از ظرفها و لیوانهای یکبار مصرف را کنترل کردهاند و زبالههای پلاستیکی را کاهش دادهاند. اکنون زائران ایرانی که به راهپیمایی اربعین رفتهاند نمایندگان این رفتار اجتماعی رشدیافته در کشور همسایه خواهند بود. پویش «زیارت سبز» با موضوع جمعآوری زباله و استفادهنکردن از ظروف یکبار مصرف، یکی از حرکتهای مردمی در این راه است تا زائران ایرانی با پاککردن مسیر راهپیمایان اربعین، پیامآوران و مبلغان جلوه فرهنگی - اجتماعی کشور خود در میان همسایگان شوند. پویش زیارت سبز با شعار «طریق الحسین(ع) امانت ماست» از سوی سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران اجرا و تصاویر آن در فضای مجازی منتشر خواهد شد.
کمکرسانی مدیریتی
سابقه نخستین اثرگذاری حضور زائران ایرانی در شهرهای عراق به همکاری شهرداریها در جمعآوری منظم پسماند برمیگردد. در نخستین سالهای حضور بیشتر ایرانیان در راهپیمایی اربعین، شهرداریهای شهرهای عراق توانایی و تجربه کافی برای جمعآوری و دفع پسماند نداشتند. حضور هزاران زائر در فضای شهرها و جادههای بین آنها باعث تولید پسماند میشد اما در شهرهایی مانند کربلا و نجف نه خودروهای حمل زباله کافی بودند و نه برنامه دقیقی برای فعالیت آنها وجود داشت. شهرداریهای شهرهای بزرگ ایران مخصوصا پایتخت با اعزام پاکبانهای داوطلب و خودروهای حمل پسماند به آموزش و یاری مدیران شهری عراق پرداختند و این کار هر سال تکرار شد. در سال۱۳۹۳ شهرداری تهران از جمعآوری و انتقال روزانه ۳هزار تن زباله از خیابانهای کربلای معلی در ایام اربعین حسینی(ع) خبر داد. در سال۱۴۰۳ هم شهرداری تهران اعلام کرد که ۱۷هزار و ۲۵۰تن پسماند در ایام پیادهروی اربعین در مرزها و شهرهای کشور عراق جمعآوری شد. این روند همچنان ادامه دارد.
شروع فرهنگسازی از هیاتها
تا مدتی پیش استفاده بیرویه از لیوانهای یکبار مصرف در هیئتها و دستههای مذهبی دهه محرم باعث تولید حجم زیاد و پراکندهای از زباله پلاستیکی میشد که جمعآوری آن از خیابانهای اطراف تا مدتی پس از پایان مراسم طول میکشید اما فرهنگ اجتماعی بهتدریج تغییر کرد.
اکنون در شهرهای ایران در مقابل هر میز که چای و شربت به عابران میدهد کیسههای بزرگ جمعآوری پسماند پلاستیکی هم قرار دارد و برگزارکنندگان مراسم عزاداری محرم، کار جمعآوری و پاکسازی زبالهها را انجام میدهند. امسال در تجمعات خیابانی، عزاداریهای محرم و صفر، تشییع باشکوه و بزرگ رهبر شهید و دیگر مراسم عمومی، فرهنگ اجتماعی ایرانیان برای کاهش تولید و پراکندهکردن پسماند به اثبات رسید. در راهپیمایی عظیم اربعین، این جلوه از فرهنگ اجتماعی ایرانیان در میان دیگر شرکتکنندگان نیز قابل مشاهده است.
ده قدم سبز
امسال قرار است زائران ایرانی پیامآوران سالها فرهنگسازی و رشد اجتماعی کشور خود باشند. شرکتکنندگان در پویش زیارت سبز ۴ الگو پیش رو دارند؛ «موکب سبز» موکبهای ایرانی در مسیر راهپیمایی اربعین است که تولید زباله را کاهش میدهند و محیط اطراف موکب را پاکیزه نگه میدارند. «کیسه پارچهای» و «لیوان شخصی» درباره استفادهنکردن از وسایل پلاستیکی است اما «ده قدم سبز» معنای دیگری دارد. شرکتکنندگان پویش در این بخش، ۱۰تکه زباله را از سطح جاده نجف - کربلا برمیدارند و در مخازن جمعآوری پسماند میاندازند. این اقدام زائران ایرانی ظرفیت تبدیلشدن به نمادی از فرهنگ ملی را دارد تا نشانهای از رفتار اجتماعی هممیهنان در کشور همسایه باشند. شاید در سالهای آینده به جز فضایل و توفیقات معنوی حضور در راهپیمایی اربعین، زائران ایرانی با چنین فرهنگی شناخته شوند.