به گزارش همشهری آنلاین، نتایج مطالعات فنی و نقشهبرداریهای دقیق انجامشده توسط شرکت مشاور طرح مرمت پایگاه جهانی چهلستون اصفهان نشان میدهد ستونهای میانی ایوان این کاخ تاریخی بر اثر موج انفجار ناشی از حملات به ساختمان استانداری اصفهان، دچار انحراف و کمانش شدهاند. همچنین بررسیها از آسیبدیدگی بخشهایی از سازه، از جمله تیرهای اصلی و خرپاها حکایت دارد.
مدیر پایگاه جهانی کاخموزه چهلستون اصفهان، درباره جزئیات این آسیبها به همشهری آنلاین گفت: «در جریان جنگ و بر اثر اصابت پرتابهها به ساختمان استانداری اصفهان، مجموعه چهلستون به دلیل مجاورت با این ساختمان در معرض موج انفجار قرار گرفت و همین مسئله آسیبهایی را به بنا وارد کرد.»
مصطفی هادیپور با اشاره به اختلافنظرهای اولیه درباره میزان خسارتهای واردشده افزود: «از همان روزهای نخست پس از حادثه، میان کارشناسان و مشاوران درباره میزان آسیبها اختلافنظر وجود داشت. برخی معتقد بودند بنا آسیب جدی ندیده است، اما پایشهای روزانه کارشناسان پایگاه نشان داد چهار ستون اطراف حوض دچار آسیب شدهاند.»
هادیپور ادامه داد: «آسیبها از زیر سرستونها آغاز شده بود و انحراف دو ستون بهطور کامل قابل مشاهده بود. به همین دلیل در نخستین مرحله روی ستونها شاهدگذاری انجام شد تا هرگونه تغییر احتمالی در وضعیت آنها بررسی شود.»
مدیر پایگاه جهانی کاخموزه چهلستون گفت: «پس از آن، با انعقاد قرارداد با شرکت مشاور عمارت خورشید، بررسیهای دقیقتری روی ستونها انجام شد. نتایج این مطالعات نشان داد که بر اثر آسیبهای واردشده به مجموعه و دوپوش بنا، ستونها دچار انحراف شدهاند.»
او با بیان اینکه سازه در شرایط فعلی پایدار است، تأکید کرد: «این پایداری، پایداری سطحی است و اگر اقدامات لازم برای نجات مجموعه انجام نشود، احتمال وقوع تخریبهای موضعی وجود دارد.»
به گفته هادیپور، نتایج بررسیهای فنی به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، ادارهکل پایگاهها و دیگر مراجع مرتبط در تهران ارسال شده و موضوع در شورای راهبردی پایگاه جهانی چهلستون و شورای فنی استان اصفهان نیز بررسی شده است.
اقدامات اضطراری برای جلوگیری از تشدید آسیب
مدیر پایگاه جهانی کاخموزه چهلستون درباره اقدامات انجامشده پس از پایان جنگ گفت: «بلافاصله پس از پایان جنگ، با همکاری دانشگاه اصفهان اقدامات حفاظتی آغاز شد. در این مرحله داربستهای حفاظتی در بخشهای آسیبدیده نصب شد، قسمتهایی از مجموعه برای جلوگیری از خطر مسدود شد و عملیات شمعگذاری نیز انجام گرفت.»
او افزود: «این اقدامات در مرحله رفع خطر و نجاتبخشی انجام شده تا امکان اجرای مرمت جامع بنا فراهم شود و از گسترش آسیبها جلوگیری شود.»
۱۸۰ میلیارد تومان خسارت به چهلستون
هادیپور درباره میزان خسارتهای واردشده به این اثر جهانی گفت: «برآورد خسارتها توسط هیئتهای کارشناسی انجام شده و مجموع خسارتهای واردشده به مجموعه نزدیک به ۱۸۰ میلیارد تومان برآورد شده است. از این میزان، ۱۵۰ میلیارد تومان به تأیید هیئت پنجنفره کارشناسی رسیده و برای تأمین اعتبار به تهران اعلام شده است.»
او ادامه داد: «در مرحله نخست ۶ میلیارد تومان اعتبار برای عملیات مرمت و حفاظت اختصاص یافته که پس از سفر وزیر میراث فرهنگی به استان اصفهان تخصیص پیدا کرد. امیدواریم بخش باقیمانده اعتبارات مورد نیاز نیز تأمین شود.»
مدیر پایگاه جهانی چهلستون با اشاره به هزینههای نگهداری این مجموعه اظهار کرد: «چهلستون حدود ۶۷ هزار مترمربع وسعت دارد که بخش عمده آن را باغ تشکیل میدهد و تنها بخش کوچکی از آن مربوط به بنای کاخ است. سالانه حدود ۱۰ تا ۱۲ میلیارد تومان اعتبار استانی برای نگهداری باغ اختصاص مییابد و نزدیک به ۳ میلیارد تومان نیز با کمک استاندار اصفهان برای مرمتهای اضطراری پس از جنگ هزینه شده است.»
مرمت چهلستون؛ از ۶ ماه تا ۲ سال
هادیپور با تأکید بر نیاز مجموعه به اعتبار بیشتر گفت: «برای اجرای مرمت جامع و اصولی، منابع مالی بیشتری لازم است و بدون تأمین اعتبار کامل، امکان انجام همه عملیات مرمتی وجود ندارد.»
او درباره زمانبندی مرمت نیز گفت: «عملیات مرمت از هماکنون آغاز شده است، اما بناهای تاریخی مانند یک انسان سالخورده هستند که در تمام فصلهای سال به مراقبت و مرمت مستمر نیاز دارند.»
به گفته او، پیش از وقوع جنگ، مرمت بخش مقرنسها و اتاق شاهعباسی به پایان رسیده و این بخشها آماده افتتاح بودند، اما وقوع جنگ روند کار را متوقف کرد و حتی بخشی از مرمتهای انجامشده دوباره در معرض آسیب قرار گرفت.
هادیپور ابراز امیدواری کرد: «در صورت تأمین اعتبارات مورد نیاز، عملیات مرمت جامع و نجاتبخشی سازه در بازه زمانی شش ماه تا دو سال به پایان برسد.»
چهلستون همچنان مقصد گردشگران است
مدیر پایگاه جهانی کاخموزه چهلستون با اشاره به جایگاه گردشگری این مجموعه گفت: «چهلستون یکی از مهمترین مقاصد گردشگری اصفهان و ایران است و در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۲ میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان از محل فروش بلیت برای دولت درآمد داشته است.»
او افزود: «در همین مدت حدود ۱۳۶ هزار نفر از مجموعه بازدید کردند که حدود چهار تا پنج هزار نفر از آنها گردشگران خارجی بودند.»
هادیپور تأکید کرد: «کاخموزه چهلستون در حال حاضر برای بازدید عموم باز است و حتی در روزهای جنگ نیز با وجود شرایط خاص اصفهان، هیچ روزی تعطیل نشد.»
او توضیح داد: «با توجه به تفویض بخشی از اختیارات وزیر میراث فرهنگی به استانداران، استاندار اصفهان دستور داد مجموعه برای مردم باز بماند تا مردم بتوانند از نزدیک وضعیت بنا و آسیبهای واردشده را مشاهده کنند.»
مدیر پایگاه جهانی چهلستون در پایان از میراثدوستان و فعالان حوزه حفاظت از آثار تاریخی خواست پیشنهادها و راهکارهای خود را برای کمک به استحکامبخشی و مرمت این اثر ارزشمند با مسئولان مجموعه در میان بگذارند. او گفت: «بسیاری از علاقهمندان میراث فرهنگی تاکنون بدون هیچ ادعا و چشمداشتی در کنار مجموعه بودهاند و امیدواریم این همراهی برای نجات چهلستون ادامه پیدا کند.»