همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: وقتی از پیامدهای تغییرات اقلیمی صحبت میشود، معمولا سیل، خشکسالی، آتشسوزی جنگلها یا بالا آمدن سطح آب دریاها در مرکز توجه قرار میگیرد. اما دانشمندان هشدار میدهند که این پدیده در حال تهدید بخشی دیگر از سرمایههای بشری نیز هست: آثار تاریخی و باستانی که هزاران سال دوام آوردهاند، اما ممکن است در برابر شرایط آبوهوایی جدید تاب نیاورند.
به گزارش ساینسآلرت، نمونهای از این تهدید در تابستان ۲۰۲۴ در ایالت میچوآکان مکزیک رخ داد؛ جایی که بخشی از یک هرم سنگی باستانی در محوطه باستانشناسی ایهواتسیو ناگهان فرو ریخت. این سازه حدود ۱۵ متر ارتفاع داشت و از سالمترین یادگارهای پادشاهی باستانی میچوآکان به شمار میرفت.
محوطه ایهواتسیو بیش از هزار سال قدمت دارد و زمانی یکی از مراکز مهم قوم پورهپهچا بود؛ تمدنی که به عنوان تنها امپراتوری شناخته میشود که آزتکها هرگز نتوانستند آن را فتح کنند. این منطقه امروزه نیز از مهمترین سایتهای باستانشناسی مکزیک محسوب میشود.
به گفته کارشناسان مؤسسه ملی انسانشناسی و تاریخ مکزیک، فروپاشی هرم نتیجه مستقیم شرایط جوی شدید بود. مکزیک در سال ۲۰۲۴ ابتدا یکی از بدترین خشکسالیهای سه دهه اخیر را تجربه کرد؛ خشکسالیای که باعث خشک شدن کامل برخی دریاچهها شد. پس از آن، بارشهای سنگین و طوفانهای تابستانی به منطقه هجوم آوردند.
ترکیب گرمای شدید، ترکخوردگی سازه در اثر خشکسالی و نفوذ آب باران به درون بنا باعث شد بخشی از دیواره جنوبی هرم فرو بریزد. مقامهای مکزیکی اکنون در حال مرمت این اثر تاریخی هستند تا از آسیب بیشتر جلوگیری کنند.
بیشتر بخوانید:
- افشای راز ناپدید شدن یک تمدن باستانی
- سنگِ ۱۰ هزار سالهی آبیرنگ از آسمان سیرالئون! | آیا این سنگ، پایانی بر تئوریهای زمینی است؟
اهمیت این رویداد فراتر از تخریب یک بنای باستانی است. پژوهشهای اخیر نشان میدهد افزایش بارندگیهای شدید، نوسانهای دمایی و بالا آمدن سطح آب دریاها میتواند به بسیاری از آثار تاریخی جهان آسیب برساند. از نقاشیهای باستانی غارها در اقیانوسیه گرفته تا بناهای تاریخی اروپا و آمریکای لاتین، همگی در معرض خطر فزاینده ناشی از تغییرات اقلیمی قرار دارند.
به همین دلیل، فروپاشی هرم مکزیک را میتوان هشداری جدی دانست؛ هشداری که نشان میدهد بحران اقلیمی تنها آینده بشر را تهدید نمیکند، بلکه بخشی از گذشته و هویت تاریخی او را نیز در معرض نابودی قرار داده است. اگر روند کنونی ادامه یابد، ممکن است آثاری که قرنها و حتی هزارهها دوام آوردهاند، در چند دهه آینده از بین بروند.