در دهه‌های اخیر، ظهور مواد مخدر صنعتی و روان‌گردان‌های جدید چالش‌های جدی برای نظام‌ بهداشتی و درمانی در ایران ایجاد کرده است. این مواد که اغلب در آزمایشگاه‌ها با تغییرات جزئی در ساختار شیمیایی تولید می‌شوند، به‌ گونه‌ای طراحی شده‌اند که اثرات روانی قوی ایجاد کنند.

همشهری آنلاین آرش نهاوندی: سلیمان عباسی، مدیرکل درمان ستاد مبارزه با موادمخدر از کشف مخدرهای نوظهور (غبار میمون و کروکودیل) خبر داده و گفته ما باید این مواد نوظهور را شناسایی کرده و از ابتلای جوانان به آن‌ها جلوگیری کنیم. همچنین باید پروتکل‌های درمانی مناسبی برای این نوع مواد تدوین کنیم.

البته پیشتر نیز حسین ذوالفقاری، مشاور رئیس جمهور و دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر از شناسایی ۱۵ نوع ماده مخدر و روانگردان جدید در کشور خبر داده که غبار میمون و کروکودیل هم جزو آنها بوده است. به گفته ذوالفقاری اکنون ۱۵ نوع مواد روانگردان و در مقادیر محدود با نام‌های «بومزای»، «دستمال»، «کروکودیل»، «غبار میمون»، «سورچه»، «قات»، «کمیکال»، «کیت کت»، «اسپایس»، «فلاکا»، «فتانیل»، «ترنک»، «C-B۲»، «کتامین و بتل کتامین» و «کی-۲» در کشور وجود دارد.

مخدرهایی که علاوه بر شرایط سخت اعتیاد، می‌توانند سلامت جسمی و روانی مصرف‌کنندگان را تهدید کنند. دکتر رضا دانشمند، روانپزشک در این باره به همشهری می‌گوید: مواد مخدر صنعتی و روان‌گردان‌های نوظهور، برخلاف تصور برخی افراد، فقط باعث وابستگی جسمی نمی‌شوند، بلکه می‌توانند آسیب‌های جدی و گاهی ماندگاری به سلامت روان وارد کنند.

او تاکید می‌کند: این مواد معمولا روی سیستم‌های عصبی مغز که مسئول تنظیم خلق، هیجان، ادراک و قضاوت هستند اثر می‌گذارند. در کوتاه‌مدت هم ممکن است فرد دچار اضطراب شدید، حملات پانیک، بی‌خوابی، تحریک‌پذیری، پرخاشگری، بدبینی یا حتی توهم و هذیان شود. در برخی موارد مصرف‌کنندگان احساس می‌کنند تحت تعقیب هستند یا صداها و تصاویر غیرواقعی را تجربه می‌کنند.

دانشمند با بیان این که در مصرف طولانی‌مدت، خطر بروز اختلالات روانپزشکی جدی‌تر افزایش پیدا می‌کند، ادامه می‌دهد: افسردگی، اختلالات اضطرابی، اختلالات شناختی مانند کاهش تمرکز و حافظه، و همچنین روان‌پریشی‌های شبیه اسکیزوفرنی از جمله عوارضی هستند که ممکن است مشاهده شوند. نکته مهم این است که در برخی افراد، به‌ویژه کسانی که زمینه ژنتیکی یا آسیب‌پذیری روانی دارند، حتی پس از قطع مصرف نیز بخشی از این مشکلات می‌تواند برای مدت طولانی ادامه پیدا کند و نیازمند درمان تخصصی باشد.

بیشتر بخوانید:

نشانه‌هایی که خبر از اعتیاد نوجوان شما می‌دهد

توقف تولید شربت تریاک در کشور | علت آن چیست؟

درمان می‌شوند اما...

این متخصص درباره درمان افرادی که به دلیل مصرف مواد مخدر صنعتی دچار آسیب روحی و روانی شده‌اند، می‌گوید: درمان این افراد معمولا فقط به قطع مصرف ماده محدود نمی‌شود و یک رویکرد چند بعدی لازم است. در مرحله اول باید نوع ماده مصرفی، مدت مصرف و شدت علائم روانپزشکی ارزیابی شود. برخی بیماران ممکن است نیاز به بستری کوتاه‌مدت داشته باشند، به‌ویژه اگر دچار روان‌پریشی، افکار خودکشی یا رفتارهای پرخطر شده باشند.

او ادامه می‌دهد: پس از کنترل وضعیت حاد، درمان شامل چند بخش است: درمان اعتیاد برای پیشگیری از عود مصرف، درمان دارویی علائم روانپزشکی در صورت نیاز و مداخلات روانشناختی و بازتوانی شناختی برای کمک به بازیابی عملکرد فرد.

دانشمند درباره داروهایی که برای درمان بیماران دچار اعتیاد به مواد مخدر صنعتی تجویز می‌شوند می‌گوید: بسته به نوع آسیب، ممکن است از داروهای ضدروان‌پریشی، ضدافسردگی یا ضداضطراب استفاده شود. همچنین آموزش مهارت‌های مقابله با وسوسه مصرف، مدیریت استرس و بازسازی روابط خانوادگی و اجتماعی نقش مهمی در بهبود بیمار دارد.

به گفته این متخصص امیدوارکننده این که بسیاری از آسیب‌های روانی ناشی از مصرف مواد، در صورت تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، قابل کنترل و تا حدی قابل برگشت هستند. اما هرچه مصرف طولانی‌تر شود یا درمان دیرتر آغاز شود، احتمال باقی ماندن عوارض و افت عملکرد فرد بیشتر خواهد بود.

اوتاکید می‌کند: در کل می‌توان گفت که مواد مخدر صنعتی فقط یک مشکل اعتیاد نیستند؛ آن‌ها می‌توانند سلامت روان، شخصیت، روابط اجتماعی و توانایی‌های شناختی فرد را تحت تأثیر قرار دهند. به همین دلیل درمان موفق نیازمند توجه همزمان به اعتیاد و سلامت روان است.

عوارض ۲ مخدر جدید

غبار میمون: در برخی موارد اثرگذاری غبار میمون (Alpha-PVP) بر سروتونین می‌تواند منجر به تغییرات خلقی شدید، اضطراب یا حتی بروز توهم شود. مجموع این اثرات باعث می‌شود مغز در حالت تحریک بیش از حد قرار گیرد و همین موضوع زمینه‌ساز رفتارهای غیرقابل‌پیش‌بینی، وابستگی شدید و آسیب‌های جدی عصبی در مصرف‌کننده می‌شود.

کروکودیل:‌ کروکودیل هم یکی از خطرناک‌ترین انواع مواد مخدر نوظهور است که مصرفش وابستگی شدید ایجاد می‌کند و در مدت کوتاهی می‌تواند منجر به عفونت‌های گسترده، نابودی بافت‌های بدن و حتی مرگ شود.

منبع: همشهری آنلاین