همشهری آنلاین- سحر جعفریان عصر: وجه اشتراک کاروانهای راهیان نور و تورهای حماسی در مقصدهای جنگزده است. از اواسط دهه ۷۰ گردشگران راهیان نور صف کشیدند برای ثبتنام در کاروانهای سیاحتی-زیارتی که راهشان به مناطق جنگزده و مهم غرب و جنوب کشور میرسید و هنوز هم میرسد؛ از مناطق عملیاتی هویزه، شلمچه و اروندکنار یا میدانهای یادمان شهدا. حالا هم گردشگران تورهای حماسی به واسطه فعالیت انگشتشماری از موسسههای مسافرتی، راهی میناب و باقی مناطق تخریب شده از جنگ اخیر میشوند. دستاندرکاران چند موسسه گردشگری از سر تغییر نسبی الگوهای سفر در شرایط جنگی و البته حس وطندوستی، ایده برگزاری تورهای گردشگری «حماسی-جانفدا» را طراحی کرده و اجرا میکنند. مقصد نهایی این تورها، مناطق جنگزده و به ویژه میناب و ویرانه برجای مانده از مدرسه شجره طبیه (رهپویان شهدای خلیجفارس) است.
گشت و گذار به نفع وطن
موسسهای مانند قافله دل که پیشتر سفرهای راهیان نور گاهی هم تورهای حرمگردی و یا سال نو در جای نو تدارک میدید، یکی از این موسساتی است که مسافران را راهی مناطق جنگ زده میکند. مدتیست پستهای تبلیغاتیشان از طریق کانالها و گروههای پیامرسانهای ایرانی به چشم و گوش هزاران کاربر میرسد. پستهایی که محتوایشان اغلب با عنوان «تور زمینی-هوایی جانفدا» شروع و به جمله «برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره تلفن همراه...تماس بگیرید» منتهی میشود. کابران نیز در واکنش به آگاهی از فعالیت متفاوت این چند موسسه گردشگری در روزهایی که گردشگری رونق چندانی ندارد آن را بازنشر میدهند.
مردی جوان، پاسخگوی شماره تلفن همراه درج شده در یکی از همان پستهای تبلیغاتیست. پرحوصلگی و خوشصحبتیاش، گواه این نکته است که کاری جز پاسخگویی درست و دقیق به تماسگیرندگان ندارد. هیچ سوالی را بیپاسخ نمیگذارد: «حرکت، هواییه از تهران به شیراز...توی شیراز، روزگشت داریم هم زیارت حرم حضرت شاهچراغ (ع) و هم بازدید از اماکن تاریخی و جنگزده...بعد مسیر رو زمینی به سمت جنوب ادامه میدیم تا میناب و مدرسه شجره طیبه و گلزار شهدا...». نفسی چاق میکند و سوال «شما مجوز فعالیت هم دارید؟» را پاسخ میدهد: «خیالتون راحت؛ موسسه ما برگزارکننده تورهای سیاحتی-زیارتی راهیان نوره...». سوال مربوط به هزینههای تور، معمولا میماند به آخر گفتگوی تلفنی: «هزینه برای هر نفر چقدر تموم میشه؟» و پاسخگوی جوان که میگوید: «میانگین هزینهها، نفری ۴۵ میلیون تومنه که شامل همه وعدههای غذایی و بیمه سفر هم میشه ...». تورهای حماسی با توجه به شرایط خاص حال حاضر، با حداقل ظرفیت از ۱۰ تا ۲۰ نفر برنامهریزی میشوند که آن نیز در کوتاهترین زمان ممکن یعنی کمتر از ۵ روز، ظرفیتشان تکمیل میشود.
به هزار بهانه ولی برای وطن
تلفن دیگر موسسه مسافرتی را زنی میانسال پاسخ میدهد و از میانگین یک میلیون تومانی هزینه تور یک روزه بازدید از مناطق جنگزده خاص در پایتخت میگوید: «بازدید از بعضی اماکن مورد اصابت موشک، بدون مجوز و هماهنگی امکان پذیر نیست...ولی با ثبتنام تور موسسه ما، این امکان براتون فراهم میشه...».
بنا به گفته پاسخگوی میانسال این موسسه، اکثر افراد متقاضی حضور در تورهای حماسی، دنبال یک تیر و دو نشان مانند سفر و پژوهش با موضوع جنگ هستند. اغلب متقاضیان نیز جوانان تشکیل میدهند.
هم فال و هم تماشا
آنها که پای ثابت سفر با تورهای گردشگری هستند از هول محدودیت فعالیت و تعداد تورهای گردشگری، به حلیم نمیافتند. برای همین است که بسیاریشان پیش از برقراری تماس تلفنی با یکی از موسسههای مسافرتی آگهیدهنده، صفحات مجازی متعلق به موسسات را زیر و رو میکنند. در صفحه مجازی یکی ازآنها تصاویری باکیفیت از چند نوجوان که نواری پارچهای به شکل و رنگ پرچم ایران دست گرفتهاند با این توضیح منتشر شده است: «مسافران پرچمدار تور حماسی جانفدا در میناب...» تصاویر دیگری هم هست که در توضیحشان نوشته شده: «وطن، گشتنیست حتی اگر جای زخم جنگ داشته باشد». متقاضیان تورهای حماسی، خوانش نظرات ثبت شده مخاطبان کنار هر پست تصویری و نوشتاری را هم از قلم نمیاندازند: «خدا خیرتون بده با این سبک از برگزاری تور؛ هم فال بود و هم تماشا...»، «تجربه متفاوتی بود مثل استخون سبک کردن تو زیارت...».
با تور گردشگری، جور دیگر باید دید
راهنمایان تورهای حماسی شیوهای خاص برای همراهی گردشگران دارند؛ شیوه روایتگری. زینب مرادی، تورلیدراست و کابران صفحه مجازی شخصی او بسیار از تجربه سفر با او اعلام رضایت کردهاند. حدود ۷۰ سال دارد و بیش از ۲۰ سال است که ایران را حرفهای میگردد. آنچه که باعث استقبال گردشگران از حضور او به عنوان راهنمای تورهای حماسی میشود، عادت به روایتگریست: «مقصد تور هر کجا باشه باید قصهشو برای گردشگرا تعریف کنیم...گردشگر باید با چشم و گوشش، سفر کنه.» نگین آقاپور نیز راهنمای تور است و از ابتدای اردیبهشت ماه جاری در ۲ تور حماسی به مقصد میناب حضور داشته: «شاید به نظر بعضیا عجیب باشه که کلی هزینه کنی و بری جاهای جنگ زده رو تماشا کنی؛ اما اولا مقصد این تورها فقط مناطق تخریب شده از جنگ نیست و دوما این سبک متفاوتی از سفر، متناسب با حال و هوای فعلی کشوره که تا امروز ازش استقبال شده...»
نگین از گواه ادعایش هم میگوید: «گردشگرایی تو این تورا بودن که وقتی بیواسطه تو موقعیتِ جغرافیایی جنگ زدهای قرار گرفتن و روایت واقعی رو از زبون آدمایی که اونجا سکونت داشتن یا محلیهای اطراف شنیدن، تازه متوجه جنایت جنگ شدن...». نگین آن زوج جوان و اهل سفری که در ویرانههای مدرسه شجره طیبه، گوش به روایت تعدادی از مادرانِ دانشآموزان شهید داده بودند و گاهی اشک میریختند و گاهی نیز زیر لب «ای وای» میگفتند، فراموش نمیکند. زوجی که به ماجرای حمله به مدرسه شجره طیبه، مشکوک بودند و در این تور از آن آگاه شدند.