به گزارش همشهری آنلاین، فضای جنگی بنادر جنوب و محاصره دریایی ایران توسط آمریکا لزوم توجه به مسیرهای جایگزین و احتیاطی برای تداوم تجارت و تأمین نیازهای کشور را ضروری کرده و تنوع مرزهای گسترده کشورمان دست متولیان امر را برای جایگزینی مسیرها باز گذاشته است.
البته نکته مهم این است که مشکل ایران نبود راه نیست، بلکه بیش از هر چیز حجم و سنگینی کالاهای اساسی است که به لجستیک بسیار گستردهتری نیاز دارد و حلوفصل آن تمهیدات ویژهای میطلبد.
رونق در بنادر شمالی
بندر انزلی، مهمترین بندر جنوبی دریای مازندران که به شبکه ریلی سراسری متصل است، میتواند کالاهای وارداتی از روسیه، قزاقستان و ترکمنستان و کالاهای ترانزیتشده به این کشورها را به داخل کشور منتقل کند. بنادر امیرآباد و نوشهر نیز برای این منظور قابل استفاده هستند و نقش پررنگی در تأمین نیازهای کشور خواهند داشت.
محدودیت اصلی در این بنادر آبخور کمعمق آنها در قیاس با بنادر جنوبی است که اجازه نمیدهد ظرفیت تخلیه آنها از حدود ۳ میلیون تن در سال فراتر برود، درحالیکه واردات سالانه نهاده و کالاهای اساسی ایران حدود ۸ تا ۱۰ میلیون تن است.
ناگزیر این ایراد باید با جایگزینی مسیرهای ریلی و زمینی بینالمللی برطرف شود، بهویژه در ۲ نقشه شمالی شرقی و شمال غربی کشور.
مرز ریلی و جادهای سرخس
مرز سرخس در خراسان رضوی که به کریدورهای بینالمللی نیز دسترسی دارد، قابلیت تبدیل به یکی از مبادی ترانزیت کالا از ترکمنستان، ازبکستان، قزاقستان و فراتر از آن به داخل را داراست. این مسیر هرچند برای کالاهای غیراساسی گزینه مناسبتری است، اما میتواند قطارهای فلهبر را نیز میزبانی و بخشی از بار را از بنادر شمالی به سمت خود منتقل کند.
دروازههای اروپا در آذربایجان
مرزهای بازرگان(آذربایجان غربی) و سرو(ارومیه) از طریق جاده و ریل به ترکیه متصلند، مرزهایی که همواره میزبان ترافیک قابل توجه تجارت ایران و ترکیه بودهاند و با تسهیلگری میتوانند چند برابر ظرفیت فعلی پذیرای محمولههای تجاری باشند.
بخش قابل توجهی از کالاهای اساسی و نهادههای دامی ترکیه از بنادر مدیترانهای این کشور(مانند مرسین و اسکندرون) تأمین میشود و ایران از همین مسیر میتواند برای ورود کالا به مرزهای بازرگان و سرو استفاده کند. در کنار این مرزها، بخش کمی از بار تجارت با ترکیه نیز میتواند به اقلیم کردستان عراق و مرزهای غربی کشور منتقل شود.
معضل اصلی در این مرزها محدودیت شدید ناوگان جادهای در دو سوی مرز و نبود سیلوهای بزرگ در پایانههای مرزی است که مشکل اول با اعطای اجازه بارگیری به کامیونهای ترک و پذیرش ناوگان خارجی قابل رفع است و برای مشکل دوم باید در اسرع وقت تمهیدات ویژهای اندیشیده شود.
ورود پاکستان به ترانزیت ایران
پاکستان همواره یک گزینه جدی اما به دلایل مختلف مغفولمانده در ترانزیت ایران بوده است. بنادر این کشور، بهویژه گوادر و کراچی با فعال شدن کریدور شرق-غرب(از گوادر تا ریمدان و تفتان) میتواند دروازه ورود کالاهای اساسی به داخل کشور و انتقال آن از طریق جاده و ریل به همه شهرها باشد.
شنیدهها حاکی از این است که در رایزنیهای ترانزیتی ایران و پاکستان، طرف پاکستانی اجازه ترانزیت میوههای گرمسیری خود به روسیه از مسیر ایران را پیدا کرده و در مقابل، ایران نیز از ظرفیت لجستیکی بنادر پاکستان بهره خواهد برد.
البته زیرساخت جادهای و ریلی طرف پاکستان محدود است و مهندسان ایرانی باید بهسرعت برای تأمین زیرساخت مورد نیاز اقدام کنند تا امکان انتقال درصد بالایی از واردات به این مسیر میسر باشد.