به گزارش همشهری آنلاین، کاخ اردشیر بابکان در پنج کیلومتری شهرستان فیروزآباد استان فارس از کاخهای ییلاقی اردشیر ساسانی بوده است که از سنگ و ملاط گچ ساختهشده و با داشتن گچبری و تزئینات باشکوه به کاخ تچر تخت جمشید شباهت دارد. با این حال از بعد از انقلاب اسلامی تا کنون پژوهش و کاوشی درباره آن انجام نشده بود. نخستین مرحله پژوهش و کاوش دی ۱۴۰۴ آغاز و با شروع جنگ تحمیلی سوم متوقف شد. به تازگی دوباره فعالیتهای گروه باستانشناسی از سر گرفته شدهاست.
سرپرست کاوشهای کاخ اردشیربابکان به همشهری آنلاین میگوید: «گروهی از کاوشگران آلمانی قبل از انقلاب اسلامی مطالعات و فعالیتهای پژوهشی در این محوطه انجام دادهبودند. بهمن ۱۴۰۴ پژوهش درباره بقایای معماری پیرامون کاخ را آغاز کردیم.»
آتوسا میرزایی با اشاره به پژوهشهای به جا مانده از گروه آلمانی حدود نیم قرن پیش میگوید: «پژوهشها در مورد فازهای استقراری کاخ نیست و نمیدانیم این بنای کهن در طول عمر خود چندبار مرمت یا بازسازی شده یا چه مقیاسی داشته است. بعد از مستند نگاری و فازبندیهای گاه نگاری کار پژوهش و کاوش را آغاز کردیم.»
در فصل اول از اجرای طرح، مجموعهای از روشهای نوین مستندسازی و مطالعات غیر مخرب شامل نقشهبرداری دقیق توپوگرافیک، فتوگرامتری زمینی و هوایی و مطالعات ژئو فیزیکی به کار گرفته میشود. همچنین کاوشهای هدفمند در بقایای معماری صحن مقابل ایوان شمالی با هدف تبیین کارکردهای بنا و گاهنگاری آن در دستورکار تیم پژوهشی قرار دارد. در اجرای کاوشها ۶ باستانشناس و ۴ نفر به عنوان پردازنده اطلاعات همکاری میکنند.
کاخ اردشیر بابکان سال ۲۰۱۸ در کنار هفت اثر باستانی دیگر از سه منطقه باستانی فیروزآباد، بیشاپور و سروستان با عنوان کلی چشمانداز باستانشناسی ساسانی منطقه فارس در فهرست میراث جهانی یونسکو بهثبت رسید.
میرزایی میگوید: «تکمیل پژوهش و کاوش کاخ ارشیربابکان به ارتقای درک علمی از جایگاه این اثر ثبت جهانی شده در نظام معماری و استقرار دوره ساسانی کمک کند.»
به گفته سرپرست کاوشها، اجرای کامل طرح حدود ۵ سال طول میکشد و فصل اول در صورت تامین اعتبار تا پاییز امسال به پایان میرسد.
چشمانداز پارینه سنگی در بافق
پروژه بررسی باستانشناسی شهرستان بافق استان یزد از اواخر اسفند ۱۴۰۴ و در روزهای جنگ تحمیلی سوم آغاز شد و به گفته سرپرست هیئت بررسی باستانشناسی، یک چشمانداز پارینهسنگی شناسایی شدهاست. افشین اکبری درباره این پروژه که همچنان در حال اجراست، میگوید: «چشمانداز پارینهسنگی در نیمه شرقی شهرستان بافق و بر روی پادگانههای آبرفتی قدیمی به مساحتی در بیش از ۳۰۰ کیلومتر مربع قرار گرفته و در واقع یکی از وسیعترین محوطههای پارینه سنگی در کشور محسوب می شود. اهمیت شناسایی این پهنه، بهویژه با توجه به موقعیت جغرافیایی آن در بخش جنوبشرقی استان یزد و در حاشیه کویر مرکزی ایران، در ارتقای سطح شناخت ما از فلات مرکزی ایران قابل توجه است.»