همشهریآنلاین - پروانه بندپی: در هیاهوی پر فراز و نشیب دنیای امروز، از بحرانهای اقتصادی گرفته تا مسائل اجتماعی و حتی تنشهایی مثل جنگ، «تابآوری» دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت انکارناپذیر برای بقا و حفظ سلامت جسم و روان انسان است.
تابآوری، مجموعهای از مهارتهای آموختنی است که افراد و جوامع را قادر میسازد تا در برابر ضربات سهمگین، انعطافپذیر بمانند و سلامت روان خود را تا حد ممکن حفظ کنند.
یاد گرفتن مهارت مهم تابآوری، نه تنها به افراد کمک میکند تا با استرسها و اضطرابها کنار بیایند، بلکه کلید تبدیل تجربیات سخت به فرصتهای رشد و سازندگی است.
تابآوری به چه دردی میخورد؟
تابآوری فقط به معنای تحمل و مقاومت در برابر مشکلات نیست. بلکه توانایی انعطافپذیری، سازگاری و بازیابی خود در رویدادهای دشوار است. این مفهوم در شرایطی مانند بلایای طبیعی، بیماریهای سخت، از دست دادن عزیزان و حتی در بطنِ پرتلاطمِ جنگ، معنای عمیقتری پیدا میکند.
مطهره شریفی، روانشناس و مشاور به همشهریآنلاین میگوید: تابآوری به معنای حفظ روحیه، انسجام اجتماعی و توانایی بازسازی زیرساختها و حتی زندگی در دل ویرانیها است. افرادی که تابآوری بالاتری دارند، بهتر میتوانند با شوک اولیه، استرس مزمن ناشی از درگیریها و فقدانهای پیدرپی کنار بیایند. این توانایی، نه تنها به بقای فردی کمک میکند، بلکه شالوده اصلی بازسازی جوامع بعد از پایان درگیریها را هم تشکیل میدهد.
اما تابآوری را چگونه میتوان یاد گرفت و دقیقا چه فواید و نتایجی برای انسانها دارد؟ شریفی، روانشناس معتقد است: تابآوری، مجموعهای از مهارتهای قابل یادگیری است. ایجاد روابط حمایتی قوی، داشتن دیدگاه مثبت و واقعبینانه نسبت به مشکلات، پذیرش تغییر به عنوان بخشی از زندگی، تعیین اهداف واقعبینانه و تلاش برای دستیابی به آنها، مراقبت از سلامت جسمی و روانی و همچنین کمک خواستن در صورت نیاز، همگی از عواملی هستند که به تقویت تابآوری کمک میکنند.
هنرِ بقا و حفظ سلامت روان در دلِ سختیها
این روانشناس و مشاور بر اهمیت «معناداری» در زندگی تأکید دارد و میگوید: همین مقوله اعتقاد به معنادار بودن زندگی، به تابآوری بیشتر ما در دل بحرانها کمک میکند. وقتی افراد احساس میکنند که زندگیشان هدف و معنا دارد، حتی در سختترین شرایط، انگیزه بیشتری برای ادامه دادن و غلبه بر موانع و تحمل مشکلات خواهند داشت. این معنا را افراد مختلف در موضوعات متفاوت پیدا میکنند: مثلا بعضیها معنا را در روابط خانوادگی و دایره دوستان میبینند، بعضیها در فعالیتهای شغلی، بعضیها در کمک به دیگران، عدهای در اعتقادات و فعالیتهای معنوی و بعضیها هم در عشق به خود زندگی و طبیعت.
شریفی تاکید میکند که البته تابآوری نه یک راهحل فوری، بلکه یک سرمایهگذاری بلندمدت برای سلامت روان و زیست باکیفیتتر فردی و اجتماعی است. او میگوید: با شناخت و تقویت مولفههای تابآوری میتوانیم نه تنها خودمان را در برابر طوفانهای زندگی بیمه کنیم، بلکه جامعهای مقاومتر و آمادهتر برای مواجهه با چالشهای پیش رو و آینده بسازیم. این هنرِ رشد در دلِ سختیها است که به ما قدرت میدهد تا بعد از هر زمین خوردنی، قویتر از پیش بلند شویم.
به گفته این روانشناس، معمولا کسانی در مواجهه با اولین مشکلات فوری تسلیم میشوند یا دچار افسردگی عمیق میشوند یا ناامید میشوند و حتی به خودکشی فکر میکنند، افرادی هستند که هیچ وقت تابآوری را یاد نگرفتهاند و به اهمیت آن هم پی نبردهاند.
اگر تابآوری را بلد نباشیم، چه اتفاقی میافتد؟
شریفی در ادامه به نکته بسیار مهمی اشاره میکند و میگوید: خیلی از مردم تصور میکنند که تابآوری فقط مخصوص و منحصر به جوامعی است که همیشه در بحران زندگی میکنند اما موضوع این است که تابآوری فقط مخصوص جوامع پرمشکل نیست، بلکه یک مهارت حیاتی برای همه افراد در هر جامعهای است. در واقع، زندگی در تمام جوامع پر از چالشها و تغییرات غیرمنتظره است و داشتن تابآوری به ما کمک میکند تا با استرسها، سختیها و ناامیدیها کنار بیاییم و حتی از آنها قویتر شویم.
به گفته این روانشناس، اگر افراد تابآوری را یاد نگیرند، ممکن است در مواجهه با مشکلات احساس درماندگی کنند، اضطراب و افسردگی در آنها افزایش یابد و درکل نتوانند به طور موثر با موقعیتهای دشوار مقابله کنند. این موضوع میتواند بر سلامت روان، روابط اجتماعی و حتی موفقیتهای شغلی و تحصیلی آنها تاثیر منفی بگذارد. درحالیکه تابآوری به ما کمک میکند تا انعطافپذیر باشیم، راهحل پیدا کنیم و امید خود را از دست ندهیم.