دکتر مصطفی صفدری رنجبر: آینده پایدار شهرها در گرو پیوند فناوری، حکمرانی، مشارکت شهروندان و تأمین مالی نوآورانه است.

همشهری آنلاین؛ تحقق شهر پایدار بیش از آنکه به توسعه فناوری‌های جدید وابسته باشد، نیازمند تحول در شیوه حکمرانی، الگوهای تولید و مصرف، تأمین مالی و مشارکت شهروندان است. تجربه شهرهای موفق جهان نشان می‌دهد نوآوری زمانی به بهبود کیفیت زندگی منجر می‌شود که ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی توسعه را هم‌زمان مورد توجه قرار دهد.

دکتر مصطفی صفدری رنجبر، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، با تأکید بر ضرورت گذار از نوآوری‌های صرفاً فناورانه و کوتاه‌مدت به نوآوری‌های سیستمی و تحول‌آفرین، معتقد است نوآوری پایدار نباید صرفاً با تولید فناوری جدید یا افزایش بهره‌وری اقتصادی سنجیده شود؛ بلکه باید ضمن خلق ارزش اقتصادی، به کاهش آثار زیست‌محیطی، ارتقای رفاه و عدالت اجتماعی و حفظ منابع برای نسل‌های آینده کمک کند.

نوآوری شهری؛ فراتر از هوشمندسازی خدمات

به گفته وی، نوآوری پایدار شهری فرایندی هدفمند برای خلق، آزمایش، پذیرش و گسترش راه‌حل‌های فناورانه، نهادی، مدیریتی، اقتصادی، اجتماعی و فضایی است که با مشارکت ذی‌نفعان، مسائل پیچیده شهری را حل کرده و کیفیت زندگی، تاب‌آوری و عدالت اجتماعی را ارتقا می‌دهد. این رویکرد حوزه‌هایی همچون مدیریت آب و انرژی، حمل‌ونقل پایدار، مدیریت پسماند و اقتصاد چرخشی، بازآفرینی شهری، ساختمان پایدار، تاب‌آوری اقلیمی و حکمرانی هوشمند را در بر می‌گیرد. بنابراین، نوآوری شهری را نمی‌توان به هوشمندسازی خدمات یا اجرای پروژه‌های فناورانه محدود کرد؛ بلکه تحول هم‌زمان در فناوری، نهادها، تأمین مالی، مشارکت شهروندان و الگوهای رفتاری ضرورت دارد.

تهران به سیاست نوآوری یکپارچه و مأموریت‌محور نیاز دارد

صفدری رنجبر با اشاره به چالش‌های ساختاری تهران از جمله ترافیک، آلودگی هوا، تنش آبی، مدیریت پسماند، مصرف بالای انرژی، فرسودگی بافت شهری به‌ویژه در جنوب شهر، نابرابری فضایی و آسیب‌پذیری اقلیمی، تغییر رویکرد سیاست نوآوری شهری از اقدامات پراکنده و فناوری‌محور به سیاستی یکپارچه و مأموریت‌محور را ضروری می‌داند.

به اعتقاد وی، حمل‌ونقل پاک و هوای سالم، تاب‌آوری آبی، اقتصاد چرخشی، بازآفرینی پایدار و عدالت‌محور، ساختمان و انرژی کم‌کربن و تاب‌آوری اقلیمی باید در شمار مأموریت‌های اصلی تهران قرار گیرند. تحقق این اهداف نیز به تدوین نقشه راه نوآوری پایدار، ایجاد سازوکار هماهنگی بین دستگاه‌ها، توسعه آزمایشگاه‌های نوآوری و پروژه‌های پایلوت، تأمین مالی سبز، مشارکت عمومی ـ خصوصی، خرید نوآورانه و تقویت همکاری شهرداری با دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان نیاز دارد.

سیتکس؛ بستری برای پیوند نوآوری با مسائل واقعی شهر

در این چارچوب، رویداد سیتکس می‌تواند بستری مؤثر برای معرفی راه‌حل‌های نوآورانه، اتصال دانشگاه‌ها، شرکت‌های فناور، سرمایه‌گذاران و مدیریت شهری و تسهیل تبدیل ایده‌ها به پروژه‌های کاربردی باشد. اهمیت این رویداد در آن است که فناوری را از فضای نمایشگاهی فراتر برده و زمینه گفت‌وگو، همکاری و شکل‌گیری راه‌حل‌های مشترک برای چالش‌های پایداری شهری و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان را فراهم می‌کند.

صفدری رنجبر در پایان تأکید می‌کند موفقیت سیاست نوآوری پایدار شهری نباید صرفاً با تعداد فناوری‌ها، شرکت‌ها و پروژه‌های حمایت‌شده سنجیده شود؛ بلکه کاهش زمان سفر و آلودگی هوا، جلوگیری از هدررفت آب، افزایش بازیافت، کاهش مصرف انرژی، ارتقای ایمنی و کیفیت سکونت و کاهش شکاف دسترسی محلات به خدمات باید معیار ارزیابی قرار گیرد. در این میان، عدالت فضایی و اجتماعی، به‌ویژه در مداخلات مربوط به مناطق مختلف تهران، باید یکی از معیارهای اصلی انتخاب و ارزیابی پروژه‌های شهری باشد

دکتر مصطفی صفدری رنجبر-عضو هیات علمی دانشگاه تهران