نازک شدن مو سر یکی از مشکلاتی است که هم زنان و هم مردان را در سنین مختلف درگیر می کند. گاهی علت این اتفاق تغییرات هورمونی است و گاهی تغذیه نامناسب، استرس یا زمینه ژنتیکی در آن نقش دارد

به همین دلیل، پیش از انتخاب روش درمان باید علت اصلی مشخص شود. در این مطلب از رسانه خبری همشهری آنلاین به بررسی این مشکل، نشانه های هشداردهنده و راهکارهای علمی برای حفظ سلامت و تقویت مو می پردازیم.

علل شایع نازک شدن و ریزش مو در زنان و مردان چیست ؟

همه افراد روزانه مقداری از موهای خود را از دست می دهند. ریزش حدود 50 تا 100 تار در روز معمولا بخشی از چرخه طبیعی رشد مو است. نگرانی زمانی ایجاد می شود که تعداد تارهای ریخته شده افزایش پیدا کند، فرق سر پهن تر شود یا حجم موها به مرور کاهش یابد.

دلایل کم پشت شدن مو در زنان و مردان یکسان نیست، اما چند عامل در هر دو گروه اهمیت بیشتری دارند:

  • زمینه ژنتیکی: یکی از شایع ترین دلایل کاهش تدریجی تراکم مو، الگوی ارثی ریزش است. در مردان معمولا عقب رفتن خط رویش پیشانی و کم شدن تراکم قسمت بالای سر دیده می شود. در زنان نیز فرق سر به تدریج پهن تر می شود، در حالی که خط رویش جلوی سر ممکن است حفظ شود.
  • تغییرات هورمونی: تغییرات هورمونی پس از زایمان، دوران یائسگی و برخی شرایط مرتبط با عملکرد هورمون ها می توانند چرخه رشد مو را تغییر دهند.
  • کمبود مواد مغذی: دریافت ناکافی آهن، پروتئین و بعضی ریزمغذی ها ممکن است به افزایش ریزش منجر شود.
  • بیماری، دارو و کاهش وزن: تب بالا، جراحی، بعضی داروها و رژیم های غذایی محدودکننده نیز از عوامل احتمالی هستند.

طبق تحقیقات کتابخانه ملی پزشکی آمریکا MedlinePlus.gov یکی از شایع ترین دلایل ریزش مو توضیح زیر می باشد ؛

"Both men and women tend to lose hair thickness and amount as they age. This type of hair loss is not usually caused by a disease. It is related to aging, heredity, and changes in the hormone testosterone."

«هم مردان و هم زنان با افزایش سن معمولاً ضخامت و مقدار موی خود را از دست می‌دهند. این نوع ریزش مو معمولاً توسط یک بیماری ایجاد نمی‌شود. این وضعیت با افزایش سن، وراثت و تغییرات در هورمون تستوسترون مرتبط است.»

تفاوت ریزش مو فصلی، هورمونی و ژنتیکی ؛

شناخت الگوی ریزش کمک می کند مسیر بررسی و درمان دقیق تر انتخاب شود.

ریزش فصلی:

بعضی افراد در دوره هایی از سال، به ویژه پاییز، افزایش موقتی ریزش را تجربه می کنند. با این حال، شواهد درباره وجود یک الگوی فصلی مشخص در همه افراد یکسان نیست. بنابراین نباید هر ریزش طولانی یا شدید را به تغییر فصل نسبت داد.

ریزش هورمونی :

تغییرات هورمونی می توانند باعث ورود تعداد بیشتری از تارها به مرحله استراحت و ریزش شوند. برای مثال، پس از زایمان ممکن است ریزش قابل توجهی ایجاد شود که معمولا چند ماه پس از زایمان شروع می شود و به مرور کاهش می یابد. تغییرات دوران یائسگی نیز ممکن است بر تراکم مو اثر بگذارد.

ریزش ژنتیکی:

این نوع معمولا تدریجی است و بدون رسیدگی ممکن است در طول زمان پیشرفت کند. برخلاف ریزش موقت ناشی از استرس، صرفا با اصلاح رژیم غذایی برطرف نمی شود و ممکن است به درمان اختصاصی نیاز داشته باشد.

ریزش ناشی از استرس:

فشار روانی شدید، بیماری همراه با تب، جراحی یا کاهش وزن سریع می توانند باعث ریزش منتشر شوند. این وضعیت که به آن ریزش موی تلوژن گفته می شود، معمولا با فاصله چند ماه از عامل محرک ظاهر می شود و در بسیاری از افراد موقتی است.

نکته مهم این است که کمبود تغذیه ای می تواند همزمان با هر یک از این شرایط وجود داشته باشد، اما علت اصلی همه انواع ریزش نیست.

ارتباط تغذیه و کمبود ویتامین با ریزش مو

فولیکول های مو برای فعالیت طبیعی به انرژی، پروتئین و ریزمغذی های کافی نیاز دارند. وقتی فرد برای مدت طولانی غذای کافی دریافت نمی کند یا گروه های غذایی مهم را از رژیم خود حذف می کند، چرخه رشد مو ممکن است تحت تاثیر قرار بگیرد.

برای مثال، رژیم های سخت و کاهش وزن سریع می توانند دریافت کالری و پروتئین را پایین بیاورند. همچنین کمبود آهن، به خصوص در افرادی که قاعدگی های سنگین دارند یا دریافت غذایی مناسبی ندارند، می تواند در افزایش ریزش نقش داشته باشد.

البته صرف مشاهده ریزش به معنای کمبود ویتامین نیست. تشخیص این موضوع به بررسی سابقه تغذیه، علائم فرد و در صورت نیاز آزمایش خون احتیاج دارد.

نقش بیوتین، روی، آهن و پروتئین در تقویت فولیکول مو

هر یک از مواد مغذی نقش متفاوتی در سلامت مو دارند و مصرف بیشتر آنها لزوما به معنای رشد بهتر نیست.

  • بیوتین : این ویتامین در عملکرد طبیعی آنزیم های بدن نقش دارد. کمبود واقعی آن نادر است و شواهد علمی کافی وجود ندارد که مصرف بیوتین اضافی در افراد فاقد کمبود، باعث افزایش قابل توجه رشد مو شود. دوزهای بالای آن همچنین ممکن است نتیجه بعضی آزمایش های خون، به ویژه آزمایش های هورمونی و تیروئید، را مختل کند.

  • روی: در تقسیم سلولی و عملکرد طبیعی بافت ها نقش دارد. کمبود آن می تواند با مشکلات رشد مو همراه باشد، اما مصرف خودسرانه دوزهای بالا ممکن است باعث اختلال در جذب مس شود.

  • آهن: برای انتقال اکسیژن و عملکرد طبیعی سلول ها ضروری است. پایین بودن ذخایر آهن ممکن است با ریزش ارتباط داشته باشد، اما مصرف مکمل آهن باید بر اساس ارزیابی و آزمایش انجام شود.

  • پروتئین: بخش اصلی ساختار مو از پروتئین تشکیل شده است. دریافت ناکافی آن، به خصوص در رژیم های غذایی محدود، ممکن است رشد طبیعی مو را مختل کند.

تاثیر استرس، کم خوابی و سبک زندگی بر ریزش مو

یکی از سوالات رایج افرادی که با کاهش حجم موهایشان روبرو می شوند این است که چرا موهام نازک شدن و چه عواملی در ضعیف شدن تارها نقش دارند. این موضوع به این معنا نیست که هر نوع استرسی حتما باعث ریزش خواهد شد، اما مدیریت فشار روانی می تواند به سلامت عمومی بدن کمک کند.

کم خوابی، رژیم غذایی نامتعادل، مصرف دخانیات و کاهش وزن سریع نیز از عواملی هستند که باید در بررسی وضعیت فرد در نظر گرفته شوند.

برای بهبود شرایط، داشتن برنامه خواب منظم، فعالیت بدنی متعادل، دریافت غذای کافی و پرهیز از رژیم های ناگهانی اهمیت دارد.

چه زمانی ریزش مو نشانه یک مشکل جدی تر است؟

ریزش تدریجی و محدود همیشه نشانه بیماری نیست، با این حال، بعضی علائم نیاز به بررسی پزشکی دارند:

  • ریزش ناگهانی و شدید یا ایجاد نواحی کاملا خالی از مو
  • خارش، قرمزی، پوسته ریزی شدید یا درد پوست سر
  • ریزش همراه با خستگی غیرمعمول یا تغییرات قابل توجه وزن
  • کاهش تراکم سریع و بدون علت مشخص
  • ریزش مداوم و طولانی که به مرور بیشتر می شود

در این شرایط بهتر است متخصص پوست و مو وضعیت را بررسی کند. پزشک ممکن است با توجه به شرح حال و معاینه، آزمایش هایی مانند شمارش سلول های خون، بررسی ذخایر آهن یا عملکرد تیروئید را درخواست کند. انجام همه این آزمایش ها برای تمام افراد ضروری نیست.

راهکارهای روزمره و تغذیه ای برای کاهش ریزش مو

برای تقویت مو های نازک، لازم نیست از همان ابتدا سراغ روش های پیچیده بروید، گاهی اصلاح چند عادت روزانه می تواند شروع خوبی باشد.

روش های خانگی جلوگیری از نازک شدن مو ؛

مهم ترین روش های خانگی عبارتند از:

  • از شامپوی متناسب با نوع پوست سر استفاده کنید و هنگام شست وشو پوست سر را به آرامی ماساژ دهید.
  • استفاده مکرر از اتو مو، سشوار با حرارت بالا و مواد شیمیایی قوی را کاهش دهید.
  • موهای خیس را با ملایمت شانه کنید و از کشیدن و بستن محکم آنها بپرهیزید.
  • در برنامه غذایی خود از تخم مرغ، ماهی، حبوبات، مغزها، سبزیجات و منابع پروتئینی متنوع استفاده کنید.
  • از رژیم های بسیار کم کالری و حذف خودسرانه گروه های غذایی دوری کنید.

تقویت مو با کمک مکمل ها ؛

وقتی موها کم پشت می شوند، خیلی ها به سراغ مکمل های تقویتی می روند. بیوتین، آهن، روی و پروتئین از جمله موادی هستند که در ترکیبات مکمل های مخصوص مو دیده می شوند. اما نکته اینجاست که همه افراد به مصرف این مکمل ها نیاز ندارند و انتخاب آنها باید با توجه به شرایط بدن انجام شود.

برای مثال، اگر ریزش مو به دلیل کمبود آهن باشد، جبران این کمبود می تواند به بهبود وضعیت کمک کند. اما مصرف خودسرانه مکمل، بدون وجود کمبود، لزوما تاثیری در افزایش تراکم مو ندارد.

  • هنگام انتخاب مکمل بهتر است به چند نکته توجه کنید:
  • ترکیبات مکمل: وجود ویتامین ها و مواد معدنی مورد نیاز بدن اهمیت دارد.
  • مقدار مواد موثر: دوز بالاتر همیشه به معنای نتیجه بهتر نیست.
  • نیاز بدن: مکمل باید متناسب با شرایط تغذیه ای و وضعیت سلامتی فرد انتخاب شود.
  • تداخل احتمالی: مصرف همزمان چند مکمل ممکن است باعث دریافت بیش از حد بعضی مواد مغذی شود.

برخی از بهترین مکمل های تقویت مو که در داروخانه های ایران موجود هستند شامل موارد زیر می باشد ؛

  • هیرتامین
  • هیرویت
  • فولیکوژن
  • یونی زینک

اگر قصد دارید با تفاوت ترکیبات مکمل های هیرتامین و فولیکوژن آشنا شوید، می توانید مقاله مقایسه هیرتامین یا فولیکوژن از مجله چطور را نیز مطالعه کنید. البته تفاوت فرمولاسیون به تنهایی برتری یا اثربخشی بیشتر یک مکمل را ثابت نمی کند.

هیرتامین ؛

هیرتامین (HairTamin) یک مکمل چند ترکیبی است که با تمرکز بر ویتامین‌ ها و ترکیبات گیاهی، ریزمغذی‌ های مورد نیاز فولیکول مو را تأمین می‌کند و به افزایش ضخامت، کاهش ریزش و بهبود ظاهر کلی مو کمک می‌رساند. این محصول حاوی دوز بالای بیوتین (۶۰۰۰ میکروگرم) به همراه ویتامین‌های A، C، D، گروه B و زینک است که در کنار عصاره‌ های گیاهی مانند زردچوبه، رزماری و آشوگاندا فرموله شده است.

مصرف این مکمل ممکن است در برخی افراد حساس به ترکیبات گیاهی باعث واکنش ‌های آلرژیک یا ناراحتی ‌های خفیف گوارشی شود، لذا افرادی که داروی دیگری مصرف می‌کنند یا باردار و شیرده هستند باید پیش از مصرف با پزشک مشورت نمایند.

فولیکوژن ؛

فولیکوژن (Folicogen) رویکردی متفاوت دارد و با تأکید بر آمینواسیدهای گوگرددار مانند ال-متیونین (۲۵۰ میلی‌گرم) و ال-سیستین (۵۰ میلی‌گرم)، مواد اولیه ساختاری کراتین مو را فراهم می‌کند تا به استحکام و کاهش شکنندگی تارهای مو کمک کند.

این مکمل همچنین حاوی زینک، مس، سلنیوم، بیوتین، فولیک‌اسید و ویتامین D3 است و با فرمولاسیون پیوسته‌رهش خود جذب تدریجی مواد مغذی را ممکن می‌سازد. اثربخشی فولیکوژن به علت ریزش مو و وضعیت تغذیه‌ای فرد وابسته است و درمان قطعی ریزش ژنتیکی یا هورمونی محسوب نمی‌شود؛ بنابراین در صورت داشتن مشکلات کلیوی، هایپرکلسمی یا مصرف داروهای مشابه، مشورت با پزشک الزامی است

جمع بندی و نکات پایانی

برای حفظ سلامت مو، اولین قدم شناخت علت ریزش است. اگر مشکل به کمبود مواد مغذی مربوط باشد، اصلاح تغذیه و تامین مواد مورد نیاز بدن می تواند مفید باشد، اما در ریزش ارثی یا هورمونی ممکن است به درمان اختصاصی نیاز باشد. مراقبت ملایم، خواب کافی و تغذیه متعادل نیز بخش مهمی از این مسیر هستند. در نهایت، نازک شدن موی سر همیشه به معنای کمبود ویتامین نیست. به جای مصرف خودسرانه مکمل ها، بهتر است علت اصلی مشخص شود تا بتوان با روشی علمی، ایمن و متناسب با شرایط هر فرد، از سلامت و تراکم موها مراقبت کرد.

منابع تحقیق محتوا :

https://www.aad.org/public/diseases/hair-loss/causes/18-causes

https://medlineplus.gov/ency/article/003246.htm

برچسب‌ها