مقامات ارشد سازمان جهانی بهداشت روز دوشنبه اعلام کردند که با وجود پیشرفت‌ها در مبارزه با باکتری‌های مقاوم به دارو، گسترش «مقاومت در برابر داروهای ضدمیکروبی» (AMR) پزشکی مدرن را تهدید می‌کند.

به گزارش همشهری آنلاین، مقامات سازمان جهانی بهداشت (WHO) اعلام کردند که کشورها تلاش‌های خود را برای مقابله با «مقاومت در برابر داروهای ضدمیکروبی» (AMR) گسترش داده‌اند، اما هشدار دادند که پیشرفت در زمینه‌های پیشگیری، تشخیص و استفاده صحیح از آنتی‌بیوتیک‌ها همچنان بسیار کند است و برای دستیابی به اهداف جهانی کافی نیست.

باکتری‌ها مدت‌هاست که در برابر داروهایی که برای از بین بردن آن‌ها طراحی شده‌اند، مقاوم شده‌اند. استفاده گسترده از آنتی‌بیوتیک‌ها در حوزه سلامت انسان، دامپروری و تولید مواد غذایی، این معضل را تشدید کرده و باعث شده که مقاومت در برابر داروهای ضدمیکروبی به یکی از عوامل اصلی مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های عفونی در سراسر جهان تبدیل شود.

ژان-پی‌یر نیمازی، سرپرست بخش مقاومت در برابر داروهای ضدمیکروبی در سازمان جهانی بهداشت، گفت: «مقاومت در برابر داروهای ضدمیکروبی بسیار شایع است و آینده پزشکی مدرن را تهدید می‌کند.»

نیمازی افزود: «برخلاف کووید-۱۹ که بسیار آشکار بود، عفونت‌های مقاوم به دارو سال‌هاست که جان انسان‌ها را می‌گیرند، بدون آنکه ما متوجه شویم یا آن‌طور که باید، زنگ خطر را به صدا درآوریم.»

به گفته این سازمان، تنها در سال ۲۰۲۱، مقاومت در برابر داروهای ضدمیکروبی عامل مستقیم مرگ بیش از یک میلیون نفر بوده و با حدود ۴.۷ میلیون مورد مرگ دیگر نیز مرتبط بوده است. بررسی سازمان جهانی بهداشت در ۱۸۳ کشور پیرامون پیشرفت مبارزه با مقاومت در برابر داروهای ضدمیکروبی نشان می‌دهد که در حال حاضر، از هر ۱۰ کشور، تقریباً ۹ کشور دارای یک «برنامه اقدام ملی» برای مقابله با این پدیده هستند؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۱۷ تنها حدود ۴ کشور از هر ۱۰ کشور بود.

پراواشا پراکاش، کارشناس فنی حوزه مقاومت در برابر داروهای ضدمیکروبی در این نهاد جهانی سلامت، گفت: «با این حال، تنها ۴۲ کشور — یعنی کمتر از یک‌پنجم کشورها — اعلام کرده‌اند که برنامه‌ای دارند که هم تأمین مالی شده، هم در حال اجراست و هم تحت نظارت قرار دارد.»

او افزود: «کشورها در تمامی مراحل در حال پیشروی هستند، اما برای دستیابی به اهداف تعیین‌شده برای سال ۲۰۳۰، باید سرعت این پیشرفت‌ها افزایش یابد.»

دسترسی نامناسب به امکانات تشخیصی

یکی از نقاط ضعف اصلی، همچنان مسئله دسترسی به امکانات تشخیصی است. تنها ۳۶ درصد از کشورها دارای یک آزمایشگاه مرجع ملی بودند که توانایی انجام آزمایش‌های مربوط به مقاومت در برابر دارو را برای تمام باکتری‌ها و قارچ‌های تحت نظارت سازمان جهانی بهداشت (WHO) داشت؛ رقمی که با هدف ۸۰ درصدی تعیین‌شده برای سال ۲۰۳۰ فاصله زیادی دارد.

سیلویا برتاگنولو، رئیس بخش نظارت بر مقاومت در برابر داروهای ضد میکروبی (AMR) در سازمان جهانی بهداشت، می‌گوید: «بدون انجام آزمایش، پزشکان ناچارند درمان را بدون دانستن علت عفونت یا اینکه کدام آنتی‌بیوتیک مؤثر خواهد بود، آغاز کنند.»

آخرین داده‌های نظارتی جهانی نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۳، از هر شش مورد عفونت باکتریایی که در آزمایشگاه تأیید و به سازمان جهانی بهداشت گزارش شده بود، یک مورد نسبت به آنتی‌بیوتیک‌های مورد استفاده برای درمان آن، مقاوم بوده است. در همین راستا، سازمان جهانی بهداشت از انتشار دو ابزار جدید خبر داده که با هدف کمک به کشورها برای تقویت ظرفیت‌های تشخیصی‌شان طراحی شده‌اند.

ابزار نخست، آزمایش‌هایی را مشخص می‌کند که باید در تمامی سطوح نظام سلامت، از مراکز مراقبت‌های اولیه گرفته تا بیمارستان‌های ارجاعی، در دسترس باشند. ابزار دوم شامل مجموعه‌ای از ۷۳ روش آزمایشگاهی است؛ از مراحل نمونه‌گیری گرفته تا شناسایی عوامل بیماری‌زا و انجام آزمایش‌های تعیین حساسیت به آنتی‌بیوتیک‌ها.

سازمان جهانی بهداشت برآورد کرده که «مقاومت در برابر داروهای ضد میکروبی» (AMR) می‌تواند از اکنون تا سال ۲۰۵۰، منجر به حدود ۳۹ میلیون مرگ‌ومیر شود.

این سازمان تأکید کرد که با توجه به اینکه روند توسعه درمان‌های جدید همگام با افزایش مقاومت میکروبی پیش نمی‌رود، باید استفاده از آنتی‌بیوتیک‌های موجود به شکل بهینه‌تری صورت گیرد. پیشگیری از عفونت، واکسیناسیون، بهبود دسترسی به آب و امکانات بهداشتی، و استفاده صحیح از عوامل ضدمیکروبی هم از مهم‌ترین راهکارهای مقابله با این معضل به شمار می‌روند.

منبع: همشهری آنلاین