همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: این کشف فقط پیدا کردن چند قطعه سنگ قدیمی نیست. ابزارهای به‌دست‌آمده از محوطه باستانی خریاشچی (Khryashchi) نشان می‌دهند انسان‌های اولیه صدها هزار سال پیش از فناوری‌های نسبتاً پیچیده برای ساخت ابزارهای برش، شکار و پردازش لاشه حیوانات استفاده می‌کردند. اهمیت دیگر این یافته‌ها به منشأ احتمالی آنها بازمی‌گردد؛ شباهت ابزارها به نمونه‌های کشف‌شده در قفقاز این احتمال را مطرح کرده است که ساکنان اولیه این منطقه از جنوب به دشت روسیه مهاجرت کرده باشند.
ابزارهایی که از هوش و مهارت انسان‌های باستانی می‌گویند
باستان‌شناسان مؤسسه تاریخ فرهنگ مادی آکادمی علوم روسیه، در محوطه خریاشچی در دره پایینی رود سورسکی دونتس در جنوب روسیه، مجموعه‌ای از قدیمی‌ترین ابزارهای سنگی آشولی شناخته‌شده در اروپای شرقی، خارج از منطقه قفقاز، را کشف کرده‌اند.
این ابزارها بر اساس بررسی‌های اولیه، حدود ۴۰۰ تا ۴۵۰ هزار سال قدمت دارند و به دوره پارینه‌سنگی زیرین تعلق دارند.
مجموعه کشف‌شده شامل تبرهای دستی، ابزارهای نوک‌تیز و تبرهای دارای لبه برش عرضی است. ساخت این ابزارها برخلاف سنگ‌های ساده و ابتدایی، به مهارت، برنامه‌ریزی و تراشیدن حساب‌شده سنگ نیاز داشته است.
پژوهشگران معتقدند این ابزارها احتمالاً برای ساخت نیزه و چماق چوبی، تهیه وسایل حفاری برای جمع‌آوری مواد غذایی و همچنین قطعه‌قطعه کردن لاشه حیوانات استفاده می‌شدند.
بیشتر بخوانید :
-
کشف ردپای ۱۱۵ هزار ساله در جایی که نباید باشد!
-
داستان شگفت‌انگیز ابزارسازی در تاریخ بشر؛ سقوط غول‌ها و تولد ابزارهای ظریف از تبرهای سنگین تا ابزارهای سبک
چرا شکارچیان باستانی کنار رودخانه زندگی می‌کردند؟
بررسی‌های زمین‌شناسی نشان می‌دهد این محوطه در پایان دوره یخبندان اوکا یا آغاز دوره میان‌یخچالی لیخ‌وین شکل‌گرفته است؛ زمانی که آب‌وهوا نسبتاً سرد بود.
اردوگاه در ساحل رودخانه‌ای باستانی قرار داشت. این موقعیت چند مزیت مهم برای ساکنان آن فراهم می‌کرد: دسترسی به آب و منابع غذایی، سنگ‌های مناسب برای ساخت ابزار، امکان ایجاد سرپناه‌های موقت و احتمالاً امنیت بیشتر در برابر شکارچیان خطرناک.
جالب اینکه آثار فعالیت انسان‌ها بارها بر اثر طغیان رودخانه پوشیده شده، اما شواهد نشان می‌دهد گروه‌های انسانی دوباره به این محل بازمی‌گشتند.
آیا انسان‌های اولیه فیل شکار می‌کردند؟
یکی از نکات جالب این کشف، اندازه بزرگ و استحکام ابزارهای سنگی است. پژوهشگران احتمال می‌دهند برخی از آنها برای قطعه‌قطعه کردن حیوانات بزرگ و حتی پستانداران عظیم‌الجثه‌ای مانند فیل‌ها به کار می‌رفته‌اند.
البته هنوز شواهد مستقیمی از شکار یا قصابی فیل در این محوطه پیدا نشده است. تاکنون فقط تعداد محدودی استخوان حیوانات سم‌داری مانند اسب و گوزن در همان لایه باستانی شناسایی شده‌اند.
مهاجرت از قفقاز؛ فرضیه‌ای که باید بررسی شود
به گزارش Science Cluster یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها درباره این کشف، منشأ سازندگان ابزارهاست. شکل و فناوری ساخت آنها شباهت زیادی به ابزارهای آشولی اولیه در قفقاز، به‌ویژه شبه‌جزیره تامان، دارد.
به همین دلیل پژوهشگران احتمال می‌دهند ساکنان خریاشچی یا اجداد آنها از منطقه قفقاز به دشت روسیه مهاجرت کرده باشند. این جابه‌جایی ممکن است در دوره‌هایی اتفاق افتاده باشد که تنگه مانیچ مانعی برای عبور انسان‌ها ایجاد نمی‌کرد.
کشفی که هنوز حرف‌های زیادی برای گفتن دارد
هویت دقیق انسان‌هایی که این ابزارها را ساخته‌اند، هنوز مشخص نیست و در این محوطه بقایای انسانی کشف نشده است. باستان‌شناسان قصد دارند تحقیقات خود را در سال ۲۰۲۷ ادامه دهند تا اطلاعات بیشتری درباره قدمت محوطه و نخستین ساکنان دشت روسیه به دست آورند.
اهمیت این کشف در نهایت فراتر از چند ابزار سنگی است؛ این یافته‌ها می‌توانند به دانشمندان کمک کنند بفهمند انسان‌های اولیه چگونه سرزمین‌های جدید را کشف کردند، با محیط‌های سرد سازگار شدند و مهارت‌های فناورانه خود را به مناطق دورتر گسترش دادند.