همشهری آنلاین: این دژ عظیم که بر فراز بخش جنوبی بافت قدیمی کابل قرار گرفته، قرن‌ها شاهد تهاجم‌ها، شورش‌ها و درگیری‌های نظامی بوده و در گذر زمان آسیب‌های فراوانی دیده است. اکنون مؤسسه فرهنگی آقاخان پروژه‌ای گسترده و چندساله را برای حفاظت و مرمت آن آغاز کرده است. هدف نهایی، تبدیل این محوطه تاریخی به یک پارک باستان‌شناسی عمومی با باغ‌های زیبا، رستوران و موزه است.
بیش‌تر بخوانید:
رستورانی در پاکستان با طعم آینده
باستان‌شناسان در جریان کاوش‌های خود به آثار متنوعی دست یافته‌اند؛ از سکه‌های قدیمی و قطعات مجسمه‌های بودایی گرفته تا سفال‌های لعاب‌دار اسلامی، چراغ‌های روغنی و بقایای خانه‌ها، کاخ‌ها و صومعه‌ها. یکی از شگفت‌انگیزترین کشفیات، بقایای کاخی متعلق به دوران امپراتوری مغولان هند است که نقاشی‌های دیواری، سازه‌ای شبیه تخت پادشاهی و حوضی ستاره‌ای‌شکل دارد که در دل سنگ تراشیده شده است.
بابک رفیعی علوی، باستان‌شناس این پروژه، حجم یافته‌ها را فراتر از انتظار توصیف می‌کند و می‌گوید کشفیات به‌تدریج از دل خاک بیرون می‌آیند؛ درست مانند زیردریایی‌ای که از اعماق اقیانوس سر برمی‌آورد.
بالاحصار در طول تاریخ فقط یک دژ نظامی نبوده، بلکه مرکز مهم سیاسی، مذهبی و تجاری نیز به‌شمار می‌رفته است. این مجموعه در مسیر بازرگانی شبه‌قاره هند به آسیای مرکزی قرار داشته و در دوره‌های مختلف به‌عنوان کاخ، زرادخانه، زندان و پادگان نظامی استفاده شده است.
به‌گفته مصطفی نوری، مدیر پروژه خدمات فرهنگی آقاخان، هرکس بالاحصار را در اختیار داشت، عملا کنترل کابل و منطقه پیرامون آن را نیز به‌دست می‌گرفت. این دژ همچنان در بخش‌هایی از خود کاربری نظامی دارد.