همشهری آنلاین: احمد محیط‌طباطبایی با اشاره به اینکه یکی از فعالیت‌های موزه‌ها در سطح جهان، تبادلات فرهنگی است، اظهار کرد: این تبادلات گاهی در قالب برگزاری نمایشگاه صورت می‌گیرد و در شناساندن و معرفی فرهنگ یک کشور به مخاطبان کشورهای دیگر بسیار مؤثر است. این فعالیت یکی از ویژگی‌های مهم فعالیت‌های موزه‌ای است که در روابط میان کشورها نیز تأثیرگذار است.
او با بیان اینکه تبادلات فرهنگی میان موزه‌ها تابع ضوابط و قوانین مشخصی است، افزود: وقتی نمایشگاهی به کشور دیگری فرستاده می‌شود، باید یک هیئت ناظر راهبردی داشته باشد. اشیای درجه‌یک و بسیار ارزشمند، مگر در شرایط خاص، در نمایشگاه‌ها حضور پیدا نمی‌کنند و معمولاً آثاری از رده‌های دوم و سوم که معرف موضوع موردنظر هستند، انتخاب می‌شوند.
رئیس ایکوم با اشاره به یکی از نخستین تجربه‌های تبادل نمایشگاهی پس از انقلاب گفت: یکی از نخستین مواردی که بعد از انقلاب در این زمینه انجام شد، به اواخر دهه ۷۰ برمی‌گردد؛ زمانی که نمایشگاه «هفت هزار سال تاریخ ایران» به وین رفت و سپس در تعداد زیادی از کشورهای دنیا، از جمله آلمان و کشورهای دیگر، به نمایش درآمد. در این تبادلات، کشور میزبان باید ضوابط مختلفی مانند بیمه‌کردن آثار، چاپ کاتالوگ برای معرفی کشور مبدأ و موارد دیگر را رعایت کند.
محیط‌طباطبایی درباره تأثیر تبادلات موزه‌ای بر روابط فرهنگی کشورها نیز اظهار کرد: نمایشگاه هفت هزار سال تاریخ ایران به وین رفت و بیش از نیم میلیون نفر در شهر وین از آن بازدید کردند. این نمایشگاه در تغییر نگاه مردم عادی و حتی افراد تحصیل‌کرده نسبت به ایران بسیار مؤثر بود. چنین نمایشگاهی قطعاً نگاه مردم کشوری را که میزبان آثار است، نسبت به کشوری که آثار را ارسال کرده، تغییر می‌دهد.
او با اشاره به نمونه دیگری از تبادلات فرهنگی میان ایران و کره جنوبی افزود: به دلیل روابط خوبی که میان موزه‌های کره جنوبی و ایران وجود داشت، نمایشگاهی بسیار ارزشمند از موزه ملی کره جنوبی به ایران آمد و متقابلاً نمایشگاهی نیز از ایران به آن کشور فرستاده شد. این کار باید در قالب تبادل متقابل باشد و یک‌طرفه نباشد. ما آثارمان را به کشور دیگری می‌فرستیم، اما چین هم باید برای ما نمایشگاه بفرستد.
رئیس ایکوم در ادامه درباره ضوابط انتقال و بازگشت آثار تاریخی و نگرانی‌های مطرح‌شده درباره احتمال بازنگشتن این آثار به‌دلیل شرایط جنگ توضیح داد: این آثار طبق قوانین و ضوابط مشخص، با مصوبه هیئت دولت و سایر مجوزهای لازم ارسال می‌شوند. امین اموال خود اشیا باید همراه آثار باشد و امین اموال باید اشیا را پلمب کند. آثار در ویترین‌های محل نمایش قرار می‌گیرند و سپس با شکستن پلمب، آن‌ها را بازمی‌گردانند.
او با اشاره به اینکه در دنیای امروز به‌ندرت پیش می‌آید کشوری در این زمینه از ضوابط عدول کند و باعث بروز مشکلات مختلف شود، درباره احتمال نگهداری آثار در چین تا پایان جنگ یا تنش‌ها در ایران گفت: این موضوع تابع قوانین و قراردادهای ماست. اگر قرار باشد آثار برگردند، باید بازگردانده شوند. ممکن است طرف مقابل بگوید پروازی وجود ندارد، اما ما می‌توانیم به هر شکلی که بخواهیم، آثار را برگردانیم؛ از طریق مسیر زمینی یا روش‌های دیگر.
محیط‌طباطبایی ادامه داد: با توجه به اینکه پرواز بین ایران و چین برقرار بوده است، تصور نمی‌کنم چنین مسئله‌ای به این شکل پیش آمده باشد. وقتی کشوری آثاری را طبق یک قرارداد دریافت می‌کند، در پایان قرارداد باید آن‌ها را بازگرداند. البته اگر مسائلی مانند جنگ و موارد حاشیه‌ای پیش بیاید، قطعاً تأثیرگذار است، اما نمی‌تواند اصل قرارداد و ضوابط آن را زیر سؤال ببرد. این کار تابع ضوابط مشخصی است و باید طبق همان ضوابط عمل شود.