همشهری آنلاین- سیده زهرا عباسی: مشهد به‌عنوان دومین کلانشهر ایران و پایتخت معنوی کشور، با چالش‌ها و ضرورت‌های تازه‌ای در مسیر توسعه شهری روبه‌روست؛ از مدیریت ترافیک و آلودگی هوا تا گسترش زیرساخت‌های حمل‌ونقل و ایجاد تعادل در توسعه جغرافیایی شهر. شهردار مشهد با حضور در برنامه گفت و گوی ویژه تلویزیون اینترنتی همشهری درباره برنامه‌های مدیریت شهری این کلانشهر صحبت کرد.
نمی‌خواهیم مشهد به تهران دوم تبدیل شود
شهردار مشهد مدتی پیش در گفت‌وگویی تاکید کرده بود که «نمی‌خواهیم مشهد به تهران دوم تبدیل شود». محمدرضا قلندرشریف درباره این اظهار نظر خود توضیح بیشتری داد: اگر به توسعه پایدار شهرها و ذیل آن، مسائل محیط‌زیستی از جمله آلودگی هوا، ترافیک شهری و ... توجه نکنیم، ممکن است به جایی برسیم که هر روز آلودگی هوا داشته باشیم و با ترافیک مواجه شویم؛ همان شرایطی که شهروندان در تهران با آن درگیر هستند. تهران شهر زیبا و مهمی است و پایتخت ایران اسلامی به شمار می‌رود و مشهد نیز پایتخت معنوی جهان اسلام و ایران اسلامی است و باید مراقب باشیم به چالش‌های تهران دچار نشویم.
او در تشریح اولویت‌های این دوره مدیریت شهری برای مبتلا نشدن به مشکلات تهران، افزود: از ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲ که مسئولیت شهرداری مشهد را بر عهده گرفتم، چند خط قرمز تعریف کردم؛
یکی از آن‌ها محیط‌زیست است به این صورت که در هر پروژه‌ای مانند حمل‌ونقل، ترافیک، پروژه‌های عمرانی، فضای سبز، پسماند و حتی تربیت‌بدنی تأثیر محیط‌زیستی آن مورد توجه قرار گیرد.
قلندرشریف خط قرمز دیگر مدیریت شهری مشهد را ایمنی شهر و مجاوران دانست و گفت: موارد دیگری چون تمیزی شهر، هوشمندسازی، فضای سبز، جمع‌آوری زباله خشک تفکیک‌شده و ... در این دوره مدیریت شهری مورد توجه قرار گرفته است.
شهردار مشهد، فلسفه وجودی این کلانشهر را با همه شهرهای ایران و حتی دنیا متفاوت دانست و گفت: مشهد از روز شهادت حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا(ع) شکل گرفته و پیش از آن وجود نداشته است. مردم مانند پروانه دور این حرم مطهر چرخیدند و شهر مشهد شکل گرفت.
او همچنین تاکید کرد: در گذر زمان، به‌ویژه در دهه‌های اخیر و شاید در یک سده اخیر، اتفاقات زیادی در مشهد افتاده که مقداری ما را نگران می‌کند. این موضوع را بارها مطرح کرده‌ام تا برای خودمان و مسئولان کشور هشدار باشد، زیرا انتظار از مشهد فقط از سوی مردم ایران نیست؛ دوست و دشمن روی مشهد متمرکز هستند. دوستان با دیدن نکات مثبت خوشحال می‌شوند و آن را برجسته می‌کنند و دشمنان نیز به دنبال بزرگ‌نمایی معایب مشهد هستند.
ورود اتوبوس‌های جدید و توسعه مترو
قلندرشریف حمل‌ونقل را یکی از مهم‌ترین موضوعات مدیریت شهری مشهد دانست و درباره اقدامات انجام‌شده در حوزه اتوبوس‌رانی در این کلانشهر گفت: حدود ۴۱۰ دستگاه اتوبوس فقط در همین دوره و با منابع داخلی شهرداری وارد شده است. قرارداد ۳۰۰ دستگاه دیگر نیز امضا شده و اگر جنگ اتفاق نیفتاده بود، تا پایان سال گذشته ۳۰۰ دستگاه وارد خطوط اتوبوس‌رانی مشهد می‌شد. اکنون نیز در حال انعقاد قرارداد جدید برای بیش از ۱۰۰ دستگاه دیگر هستیم. مجموع این اقدامات به اضافه‌شدن حدود ۸۰۰ دستگاه اتوبوس منجر می‌شود. مشهد در کشور از نظر نسبت جمعیت و تعداد اتوبوس‌ها رتبه اول را دارد.
احداث نخستین خط ریلی زیارتی منطقه
شهردار مشهد در ادامه صحبت‌های خود در حوزه حمل‌ونقل عمومی به هزینه‌های سنگین اجرای قطار شهری اشاره کرد و گفت: مترو یکی از سنگین‌ترین پروژه‌های کشور است که هر کیلومتر اجرای آن، ۵۰ میلیون دلار هزینه دارد. با وجود هزینه بالا در مدیریت شهری مشهد به مترو توجه ویژه شده است.
قلندرشریف با اشاره به آغاز عملیات اجرایی فاز دوم خط سه قطار شهری مشهد، آن را ابرپروژه ایرانی توصیف کرد و افزود: فاز اول از سال گذشته به‌صورت آزمایشی بهره‌برداری شد. هفته گذشته عملیات اجرایی فاز دوم خط سه را به طول شش کیلومتر شروع کردیم که از میدان شهدا به حرم مطهر و باب‌الجواد می‌رسد؛ ایستگاهی در حرم مطهر دارد و سپس به سمت میدان بسیج و خیابان امام رضا(ع) و پایانه مسافربری می‌رود.
او دلایل ابرپروژه نامیدن پروژه خط سه متروی مشهد را توضیح داد و گفت: طول خط سه ۳۰ کیلومتر و حدود ۲۵۰ همت هزینه آن است. نکته مهم این است که این خط، مهم‌ترین خط ریلی کشور و حتی منطقه محسوب می‌شود، زیرا نخستین خط ریلی زیارتی درون‌شهری نه‌تنها در کشور، بلکه در منطقه است. خط سه همچنین شش کیلومتر از خطوط یک و دو را که قبلاً به بهره‌برداری رسیده بودند، به هم وصل کرد و در نتیجه، شبکه ریلی مشهد به هم متصل و به یک شبکه ریلی منسجم تبدیل شد و حالا مردم از نقاط مختلف شهر می‌توانند با مترو به حرم مطهر بیایند.
او با اشاره به نقش این مسیر در دسترسی مسافران پایانه مسافربری، راه‌آهن و فرودگاه به حرم مطهر اظهار کرد: بیشترین مسافرانی که با وسیله نقلیه عمومی بین‌شهری به مشهد می‌آیند، با اتوبوس سفر می‌کنند و می‌توانند مستقیماً به حرم مشرف شوند. راه‌آهن نیز از طریق خط دو در میدان شهدا به حرم مطهر وصل شده است و با یک بار تغییر خط می‌توان به حرم رسید. فرودگاه مشهد هم نخستین فرودگاه کشور بود که مجهز به مترو شد. فرودگاه نیز از طریق خط یک و اتصال آن به خط سه به شبکه متصل است و مسافران می‌توانند به حرم مشرف شوند. به این ترتیب، یک حلقه و شبکه بسته ویژه ایجاد شده است.
قلندر شریف در ادامه با تاکید بر اینکه کلانشهر مشهد ارزان‌ترین حمل‌ونقل عمومی کشور را دارد، ادامه داد: دست‌کم یک ماه در سال در ایام خاص، اعیاد، مراسم مذهبی، دهه آخر صفر، دهه کرامت، روزهای عید و حتی ۲۲ بهمن و مراسم‌های مختلف حمل‌ونقل عمومی رایگان داریم. مردم با سه هزار تومان می‌توانند از تمام خطوط مترو استفاده کنند و اگر بخواهند جابه‌جا شوند یا خط خود را تغییر دهند، هزینه اضافی از آن‌ها دریافت نمی‌شود.
او درباره تأثیر این خط در روزهای اوج ترافیک مشهد توضیح داد: در ایام اوج ترافیک، مانند دهه آخر صفر یا مراسم تشییع پیکر امام شهید، نه‌تنها حلقه اول، بلکه حلقه دوم ترافیکی حرم مطهر نیز محدود می‌شود. این محدوده بخش وسیعی از شهر را در بر می‌گیرد. در چنین شرایطی اصلاً امکان تردد خودرو، تاکسی و اتوبوس وجود ندارد و بسیاری از افراد، از جمله افراد کهنسال، جانبازان و معلولان عزیز، با مشکل مواجه می‌شوند و حالا مترو می‌تواند به تردد در این ایام کمک کند.
قلندر شریف کاهش آلودگی هوا و صرفه‌جویی اقتصادی برای مردم را از آثار توسعه مترو دانست و گفت: بیش از ۵۰ درصد هتل‌های کشور در مشهد قرار دارد، اما هزینه‌ها بالاست و مردم می‌توانند در نقاط دورتر مشهد که مترو دارد، با قیمت بسیار مناسب‌تری نسبت به هتل‌ها ساکن شوند و در سریع‌ترین و پاک‌ترین حالت به حرم مشرف شوند.
زائر و مجاور؛ دو گروهی که در پروژه‌های مشهد دیده شده‌اند
قلندر شریف در پاسخ به این انتقاد که گاهی زائران در اولویت مدیریت شهری قرار می‌گیرند و شهروندان مشهدی در اولویت دوم قرار دارند، گفت: همان‌طور که عرض کردم، ما چند خط قرمز داریم؛ محیط‌زیست، ایمنی و آسایش مجاوران، زائرمحوری و اجرای پروژه‌های زائرمحور و دیگری توجه به موضوعات خود شهر، به‌ویژه ارتقای مسائل رفاهی و امکانات در حاشیه شهر و نقاط کم‌برخوردار. این‌طور نیست که مشهدی‌ها را نادیده بگیریم. هر پروژه‌ای هم که برای زائران اجرا می‌شود، مسلماً خود مشهدی‌ها از بهره‌برداران اصلی آن هستند.
شهردار مشهد با تاکید بر اینکه حال مردم مشهد با حضور زائران خوب است، افزود: هرچه شهر زیباتر شود و خدمات به زائران پررنگ‌تر باشد، زائر بیشتری به مشهد می‌آید. حضور زائر بر حوزه اقتصادی شهر نیز تأثیرگذار است و بر پیشرفت موضوعات مرتبط با شهر اثر دارد.
قلندرشریف با بیان اینکه همه زیرساخت‌های شهر باید مورد توجه قرار گیرد، گفت: ما نمی‌گوییم این پروژه فقط برای زائر است یا فقط مخصوص مشهدی‌هاست؛ همه از آن استفاده می‌کنند. مشهد اکنون ویژه‌تر شده است. بعد از تدفین امام شهیدمان در دارالذکر حرم مطهر و در جوار بارگاه منور رضوی، مشهد به مرکز جبهه مقاومت تبدیل شده است. مراسم‌ها و برنامه‌ها، علاوه بر جایگاه ویژه و زیارتی که مشهد در دنیا دارد، جایگاه این شهر را متفاوت کرده است.
شهردار مشهد معتقد است در این کلانشهر شهروند نداریم؛ مشهد سه قشر دارد: زائر، مجاور و خادم زائر. او گفت: افتخار ما در شهرداری مشهد این است که هم مجاوریم و هم خادم زائر.
سهم دولت در اداره و توسعه زیرساخت‌های مشهد
در بخش دیگری از برنامه «پارک وی» تلویزیون اینترنتی همشهری، شهردار مشهد در پاسخ به موضوع نقش دستگاه‌های ملی در تأمین هزینه‌های خدمت‌رسانی به زائران و توسعه زیرساخت‌های شهر، با اشاره به تقسیم وظایف قانونی دولت و شهرداری‌ها گفت: از نظر قانونی شهرداری یعنی شهر را اداره کنیم. شهرسازی و وزارت راه و شهرسازی یعنی دولت باید شهر را بسازد و به شهرداری تحویل دهد تا شهرداری آن را نگهداری کند، اما در شرایط فعلی، ما هم شهر می‌سازیم و هم شهر را اداره می‌کنیم. تا الان آن‌طور که باید، دولت به توسعه زیرساخت‌های شهر مشهد کمک نکرده و اصلاً به این توجه لازم موضوع نشده است. به‌ویژه بحث حمل‌ونقل عمومی واقعاً از کارهای دولت است.
شهردار مشهد با ذکر یک مثال توضیح بیشتری درباره صحبت‌های خود داد و گفت: هزینه بلیت مترو طبق قانون باید سه بخش شود؛ یک‌سوم را خود مسافر پرداخت کند، یک‌سوم را شهرداری به‌عنوان یارانه بدهد و یک‌سوم را هم دولت پرداخت کند. یعنی اگر در حال حاضر هر سفر قطار شهری ۳۰ هزار تومان هزینه داشته باشد، دست‌کم باید ۱۰ هزار تومان از مسافر بگیریم، درحالی‌که اکنون سه هزار تومان دریافت می‌کنیم. دولت باید ۱۰ هزار تومان و ما هم ۱۰ هزار تومان پرداخت کنیم، اما در حال حاضر ما ۲۷ هزار تومان را خودمان پرداخت می‌کنیم.
محمدرضا قلندر شریف گلایه دیگری را هم از دولت مطرح کرد و گفت: چند سالی است دولت واردات واگن را برای شهرداری‌ها ممنوع کرده است. این کار سختی است. قبلاً شهرداری‌ها خودشان با هر زحمتی بود واگن وارد می‌کردند، منابع آن را جور می‌کردند و واگن می‌آوردند، اما در چند سال اخیر حتی یک واگن از طریق شهرداری وارد کشور نشده است و باید از طریق وزارت کشور و وزارت صمت اقدام شود. دولت به‌تازگی قراردادهایی برای تأمین واگن کشور می‌بندد، اما در زمینه اتوبوس هنوز این اتفاق نیفتاده است.
او با بیان اینکه همکاری نهادهای دولتی در این زمینه کافی نیست، افزود: دولت در سال اگر بخواهد یارانه بلیت بدهد، در حد ۳۰، ۴۰ یا ۵۰ میلیارد تومان پرداخت می‌کند که حتی به اندازه یک روز هم نمی‌شود.
شهردار مشهد با اشاره به حجم سفرهای درون‌شهری مشهد و سهم وسایل حمل‌ونقل عمومی گفت: ما در مشهد روزانه هفت‌ونیم میلیون سفر درون‌شهری داریم. در حال حاضر قطار شهری مشهد تقریباً پنج درصد این سفرها را پاسخ می‌دهد، اتوبوس حدود ۱۵ درصد سرویس‌دهی می‌کند و تاکسی‌های ایرانی حدود ۲۰ درصد را پوشش می‌دهند. در مجموع، سهم این وسایل حدود ۴۰ درصد می‌شود و ۶۰ درصد باقی‌مانده مربوط به خودروهای شخصی است. این در حالی است که این نسبت باید برعکس شود و به بالای ۶۰ تا ۷۰ درصد حمل‌ونقل عمومی برسیم. همان نکته‌ای که مطرح کردم که مشهد نباید تهران دوم شود. خودروهای شخصی تک‌سرنشین از مشکلات شهرها هستند و ما باید حمل‌ونقل عمومی را آن‌قدر توسعه دهیم و ارزان کنیم که ۶۰ تا ۷۰ درصد جابه‌جایی‌ها از طریق مترو، اتوبوس و تاکسی انجام شود.
قلندرشریف تصریح کرد: باید استفاده از خودروی شخصی آن‌قدر گران شود که برای فرد صرف نکند از خودروی شخصی استفاده کند. این کار هم به کاهش آلودگی هوا کمک می‌کند، هم مصرف بنزین را کاهش می‌دهد و هم صرفه‌جویی‌های مختلفی به دنبال دارد.
شهردار مشهد در ادامه به تشریح شیوه تأمین مالی پروژه‌های حمل‌ونقل عمومی پرداخت و گفت: ما در مشهد در زمینه اوراق مشارکت، ریسک‌پذیری بالایی داشته‌ایم. در چهار سال اخیر، در کل تاریخ شهرداری حدود ۴۳ همت اوراق مشارکت منتشر شده که ۳۶ همت آن فقط در همین چهار سال اخیر بوده است. چرا؟ چون ریسک کردیم و اوراق ۱۰۰ درصدی منتشر کردیم. تقریباً هیچ شهری زیر بار اوراق ۱۰۰ درصدی نرفت و همه به دنبال اوراق ۵۰ درصدی بودند؛ اما ریسک ما جواب داد. با توجه به تورمی که وجود دارد، هزینه ماشین‌آلات، اتوبوس‌ها و هزینه‌های مترو اوراق ۱۰۰ درصدی برای ما توجیه‌پذیر شد. برای مثال، قیمت اتوبوس اکنون به ۳۵ میلیارد تومان رسیده است؛ یعنی بیش از سه برابر.
محمدرضا قلندر شریف با اشاره به هزینه‌های مالی این نوع تأمین گفت: تنها کمکی که در حال حاضر دولت انجام می‌دهد، بحث اوراق مشارکت ۵۰ درصدی است و مبلغ آن برای ما بسیار کم است.
بوستان کرامت؛ مجموعه‌ای با هشت کاربری موضوعی
یک ماه پیش بود که مرحله نخست بوستان کرامت مشهد به عنوان بزرگترین بوستان ترکیبی کشور به مساحت ۳۳ هکتار و بیش از ۵۳۷ میلیارد تومان در یکی از مناطق کم برخوردار افتتاح شد. این مجموعه شامل 7 بوستان رویش، ورزش، بانوان، ایرانی، شهر ، بازی، سلامت و دانش و مهارت است.
قلندرشریف درباره بوستان ترکیبی مشهد و تفاوت آن با بوستان‌های معمولی توضیح داد: در گذشته یک پارک یکنواخت با درخت، پیاده‌رو، مبلمان شهری و امکانات یک بوستان شهری می‌ساختیم، اما ساخت بوستان‌های بزرگ شهری زمان‌بر و تأمین زمین آن‌ها به‌ویژه در محدوده شهری مشهد دشوار است. در شرق مشهد یعنی نقاط کم‌برخوردار و محله‌هایی مانند شهرک شهید رجایی، شهید باهنر و محله حر بوستان شهری بزرگ نداشتیم. همه بوستان ملت مشهد را می‌شناسند؛ پارکی معروف و خاطره‌انگیز که حدود ۷۰ هکتار وسعت دارد و در غرب مشهد است. در مقابل آن، در شرق مشهد، زمینی ۷۳ هکتاری را با همکاری آستان قدس و پس از توافق‌هایی که انجام شد، در اختیار گرفتیم. از ابتدا این زمین را به‌صورت یک پارک ترکیبی طراحی کردیم.
شهردار مشهد با تأکید بر اهمیت ایجاد این مجموعه در حاشیه شهر گفت: این بوستان در حاشیه شهر مشهد و در جایی ایجاد شده است که مردم به آن نیاز داشتند و چنین امکاناتی وجود نداشت. این مجموعه ارتقای بسیار خوبی در حوزه امکانات رفاهی و اجتماعی آن منطقه ایجاد کرده و رنگ‌وبوی آنجا را کاملاً تغییر داده است. ۳۲ هکتار آن را با سه بخش از باغ‌هایش افتتاح کرده‌ایم و بقیه را نیز با سرعت پیش می‌بریم.
قلندر شریف در ادامه به اقدامات مدیریت شهری برای توسعه بوستان‌های بانوان اشاره کرد و گفت: در این دوره بوستان‌های بانوان را به ۱۷ بوستان و مساحت آن ها را از کمتر از ۵۰ هکتار به بیش از ۸۵ هکتار افزایش داده‌ایم.
خروج پادگان از مشهد
قلندر شریف در پاسخ به پرسشی درباره انتقال پادگان ارتش از مرکز شهر مشهد هم با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده از دهه ۱۳۸۰ گفت: پس از پیگیری‌های زیادی که از دهه ۱۳۸۰ شروع شد و با توجه به تصویب قانون خروج پادگان‌ها از شهرها، پادگان مشهد هم از شهر خارج شد. زمین پادگان به‌طور کامل تحویل شهرداری نشده، بلکه بیش از ۴۰ تا ۵۰ هکتار از این زمین، کاربری انتفاعی داشت که به عزیزان ارتش و آستان قدس اختصاص پیدا کرد. بخش خدمات عمومی و فضای سبز زمین پادگان با مساحت بیش از ۱۲۰ هکتار در چهار فاز نصیب شهرداری مشهد و زائران و مجاوران حضرت امام رضا(ع) شد. فاز نخست آن به وسعت ۲۷ هکتار، یک بوستان جنگلی زیبا به نام جنگل گلستان است که حدود یک ماه پیش افتتاح شد. فاز دوم نیز به‌زودی آغاز می‌شود.
به گفته شهردار مشهد، خروج پادگان نه‌تنها گشایش بسیار زیادی در ترافیک شهر مشهد ایجاد کرد، بلکه خیابان‌های متعدد و بلوارهای زیادی نیز ایجاد شد که همه آن‌ها به نام فرماندهان شهید ارتش نام‌گذاری شده‌اند.
تجربه‌های مدیریت شهری مشهد برای شهرهای دیگر
قلندرشریف در پاسخ به پرسشی درباره تجربه‌های قابل انتقال مدیریت این کلانشهر به دیگر شهرها با اشاره به حضور مشهد در سازمان‌های بین‌المللی مرتبط با مدیریت شهری گفت: مشهد مرکز آموزش متروپولیس در غرب آسیاست و هر دو سال یک‌بار، با هماهنگی متروپولیس و بر اساس نیازهای موجود، دوره‌های تخصصی ویژه‌ای را به‌خصوص در منطقه غرب آسیا و در کشورمان برگزار می‌کند.
شهردار مشهد کار جدید مدیریت شهری را توجه به خلاقیت و نوآوری دانست که بیشتر شهرداری‌ها از آن الگوبرداری می‌کنند. او در توضیح بیشتر اظهار کرد: برای نخستین بار اداره‌کل خلاقیت و نوآوری را ایجاد کردیم. این الگو در کشور نمونه بود و حتی متروپولیس و یوسی‌ال‌جی نیز آن را پسندیدند و ما مسئول کمیته خلاقیت و نوآوری در متروپولیس و یوسی‌ال‌جی شدیم.
او با بیان اینکه شهرداری مشهد در دیپلماسی شهری کشور نقش مهمی دارد، تاکید کرد که بسیاری از شهرها درخواست می‌کنند کارگاه‌های آموزشی در مشهد برای کارشناسان و متخصصان حوزه‌های مختلف برگزار شود.
قلندرشریف ادامه داد: همچنین یکی از موضوعاتی که به آن توجه ویژه کرده‌ایم و می‌تواند برای شهرهای دیگر الگو باشد، حمل‌ونقل عمومی و ریسک‌پذیری‌هایی است که در زمینه اوراق مشارکت داشته‌ایم که توضیحاتش را داد.
قلندرشریف موضوع دیگری که در مشهد اجرا شده و می‌تواند الگویی برای دیگر شهرها باشد را تامین آب فضای سبز شهری دانست و توضیح داد: تاکنون بیش از ۶۵ درصد شبکه آب فضای سبز را از شبکه آب آشامیدنی جدا کرده‌ایم و تا دو یا سه سال آینده این جداسازی به ۱۰۰ درصد خواهد رسید تا از آبی که قابلیت استفاده دیگری برای شرب یا مصارف دیگر داشته باشد، بی‌نیاز شویم. به همین دلیل، توجه ویژه‌ای به تصفیه‌خانه‌ها داشته و پنج تصفیه‌خانه ایجاد کرده‌ایم که یک یا دو مورد از آن‌ها به بهره‌برداری رسیده است و بقیه در دست احداث هستند. فاضلاب را تحویل می‌گیریم و برای استفاده در فضای سبز تصفیه می‌کنیم.
شهردار مشهد از انعقاد قراردادی بلندمدت برای خرید پساب خبر داد و گفت: قرارداد ویژه‌ای به مدت ۲۵ سال امضا شده است که طی آن هر سال 11.5 میلیون مترمکعب پساب تصفیه‌شده را برای شهر مشهد خریداری و پول آن را هم یک‌جا پرداخت کرده‌ایم. این قرارداد قابلیت افزایش تا ۳۰ سال را نیز دارد.
او درباره اقدامات مدیریت شهری برای صرفه‌جویی در مصرف آب هم به تبدیل آبیاری تانکری به آبیاری تحت فشار اشاره کرد و افزود: نیاز آبی فضای سبز ما حدود بیش از ۳۰ میلیون مترمکعب در سال بود که با انجام اقدامات اصلاحی و صرفه‌جویی به ۲۵ میلیون مترمکعب رسیده است. ضمن اینکه گونه‌های گیاهی کم‌آب‌بر کشت می‌کنیم.
قلندرشریف در ادامه با بیان اینکه در ارزیابی سال ۱۴۰۳ مشهد رتبه اول هوشمندسازی را کسب کرده است، اظهار کرد: در این حوزه هم می‌توانیم به دیگران کمک کنیم. یک کارخانه نوآوری هم در مشهد راه‌اندازی شده است که می‌تواند الگو باشد. شرکت‌های دانش‌بنیان در این کارخانه مستقر هستند و شرط ما برای استقرار آن‌ها این است که هر شش ماه باید یک مسئله از شهر را حل کنند. یا خودشان مسئله‌ای را مطرح می‌کنند که مورد پذیرش ما قرار می‌گیرد یا ما مسئله را به آن‌ها معرفی می‌کنیم.
او با اشاره به سامانه شمس یعنی سامانه شناسایی مسائل سازمانی افزود: با این سامانه تاکنون ۴۰۰ مسئله شناسایی شده است. این‌ها مسائل اصلی بوده‌اند و تعداد زیادی از آن‌ها را همین شرکت‌های دانش‌بنیان پیشنهاد داده‌اند و برای آن‌ها راه‌حل ارائه کرده‌اند.
قلندرشریف با اشاره به فعالیت رصدخانه شهری مشهد هم گفت: در دنیا نیز فکر می‌کنم حدود ۴۵ رصدخانه شهری وجود دارد. تهران یکی از آن‌ها را دارد و ما بعد از تهران رصدخانه خود را ایجاد کردیم. این رصدخانه می‌تواند برای تصمیم‌سازی‌های مختلف استفاده شود. بسیاری از دستگاه‌های اجرایی استان نیز از آن استفاده می‌کنند.
برنامه مدیریت شهری در بحران
شهردار مشهد در پاسخ به پرسشی درباره آمادگی مدیریت شهری برای مواجهه با بحران‌هایی مانند زلزله، سیل، فرونشست و کمبود آب گفت: در کشور ما موضوع پدافند غیرعامل نسبتاً جدید است، اما در شهر مشهد توجه ویژه‌ای به پدافند غیرعامل شده است. هم در سطح خود شهرداری مشهد و هم در سطح استان.
محمدرضا قلندر شریف با اشاره به دشواری اصلاح پروژه‌های اجراشده از منظر پدافند غیرعامل افزود: این موضوعات واقعاً سخت و سنگین هستند، زیرا پروژه‌هایی اجرا شده‌اند و اکنون باید پدافند غیرعامل آن‌ها را به‌روز کنیم و اصلاحات لازم را انجام دهیم، یا در مواردی که اصلاً وجود نداشته، آن را ایجاد کنیم. این کار سختی است و در حال انجام آن هستیم.
او درباره ساختار مدیریت بحران در شهرداری مشهد اظهار کرد: مدیریت بحران قوی‌ای در شهرداری داریم که ترکیبی از حوزه‌های مختلف از جمله معاونت خدمات و محیط‌زیست شهری، معاونت حمل‌ونقل و عمران و اداره مربوط به این حوزه است. اخیراً نیز با ایجاد اداره‌کل پدافند غیرعامل و مدیریت بحران موافقت شد.
شهردار مشهد با بیان اینکه طرح جامع جمع‌آوری آب‌های سطحی برای پیشگیری از سیل هم پس از اتفاقی که در سال ۱۴۰۳ در مشهد رخ داد شکل گرفت، تصریح کرد: امیدواریم هیچ‌وقت چنین اتفاقی نیفتد، اما اگر اتفاقی هم رخ دهد، باید مانند تهران، همه آماده مواجهه با بحران و مدیریت بحران باشیم.
آرزوی شهردار مشهد برای سال ۱۴۱۰
قلندر شریف در پاسخ به این پرسش که دوست دارد مشهد در سال ۱۴۱۰ چه تغییراتی کرده باشد، گفت: مسلماً امیدوارم حمل‌ونقل ریلی مشهد کامل و ۳۲۰۰ اتوبوسی که طبق برنامه به آن نیاز داریم، تامین شده باشد و سهم حمل‌ونقل عمومی به حداقل ۶۰ درصد و حتی ۷۰ درصد رسیده باشد.
توسعه شرق برای بازگرداندن حرم مطهر به مرکزیت جغرافیایی
قلندر شریف در ادامه، موضوع توسعه شرق مشهد را یکی از مسائل مهم آینده این شهر دانست و گفت: در گذشته حرم مطهر، مرکز مشهد بوده است؛ هم از لحاظ مرکز دل‌ها، زیرا مردم مشهد مانند پروانه دور حرم چرخیده‌اند و هم از لحاظ شکل‌گیری جغرافیایی شهر که به‌صورت دایره‌ای و با محوریت حرم بوده است. در سال‌های اخیر، طراحانی که برای مشهد طرح‌های شهرسازی تهیه کردند، تحصیل‌کرده کشورهای اروپایی بودند و با دیدگاه‌هایی که شاید صرفاً اقتصادی بود یا به توسعه پایدار شهر توجه نداشت، طرح‌هایی تهیه کردند. نتیجه این شد که متأسفانه حرم مطهر رضوی از مرکزیت جغرافیایی مشهد خارج شده است.
او برای توضیح فاصله مناطق مختلف شهر از حرم مطهر گفت: از سمت شرق با سه تا چهار کیلومتر به مناطق محروم مانند شهرک شهید رجایی می‌رسیم، اما از طرف دیگر، فاصله تا غرب مشهد که نقاط برخوردار شهر در آن قرار دارند، با حرم حدود ۲۰ تا ۲۴ کیلومتر است.
قلندر شریف با اشاره به طرح موضوع توسعه شرق مشهد در دوره شهید رئیسی گفت: این موضوع مورد توجه قرار گرفت و از زمان شهید خدمت، شهید رئیسی عزیز، هشدارهایی درباره آن داده شد. اکنون تقریباً همه به این نتیجه رسیده‌اند که باید مشهد را به سمت شرق توسعه دهیم. ما هم در حوزه خودمان این کار را می‌کنیم. بوستان ترکیبی ۷۳ هکتاری با همین رویکرد در شرق ایجاد می‌کنیم که در آینده، وقتی درختان آن رشد کنند، از بوستان ملت مشهد نیز کاربردی‌تر و زیباتر خواهد شد.
او از برنامه احداث میدان بار مرکزی در شرق مشهد نیز خبر داد و افزود: می‌خواهیم کارهایی انجام دهیم که توسعه اقتصادی و محرک‌های اقتصادی ایجاد شود تا سرمایه‌گذاران به سمت شرق بیایند.
قلندر شریف با اشاره به طرح مشترک شهرداری، آستان قدس رضوی و دولت برای توسعه اراضی شرق مشهد گفت: در سمت شرق، بیشتر اراضی مشهد متعلق به آستان قدس رضوی است. حدود ۶ هزار و ۵۰۰ هکتار از این اراضی در مرحله کارشناسی قرار دارد تا بررسی شود که آیا امکان الحاق آن به مشهد وجود دارد یا خیر. اگر این اراضی به مشهد الحاق شوند، باید کاربری‌های مناسب و شخصیت مناسب رفاهی و اجتماعی برای آن‌ها تعریف شود به‌گونه‌ای که انگیزه سرمایه‌گذاری ایجاد کند، مردم برای سکونت به آنجا بیایند و محله‌های خوب و مناسبی شکل بگیرد. در این صورت مشهد به سمت شرق توسعه پیدا می‌کند و مسئله خروج حرم مطهر از مرکزیت جغرافیایی شهر نیز حل خواهد شد.
شهردار مشهد ابراز امیدواری کرد ۱۰ سال دیگر، یکی از موضوعاتی که درباره مشهد مطرح می‌شود این باشد که حرکت به سمت توسعه مناسب و پایدار مشهد در شرق شکل گرفته و نگرانی دوستداران حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا(ع) و امامت و ولایت برطرف شده است.
او ضمن قدردانی از ۳۰ هزار نیروی خدوم شهرداری مشهد گفت: یکی از تفاوت‌های مشهد با شهرهای دیگر این است که باید ۲۴ ساعته و در ۳۶۵ روز سال برای هرگونه مراسم ویژه و موضوعات مختلف آماده باشیم. ما هم‌زمان با دو تقویم پیش می‌رویم؛ تقویم قمری و تقویم شمسی. مناسبت‌های ویژه‌ای داریم و این‌ها همه مایه افتخار است.