همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: اگر تصور می‌کنید درختی که بر اثر باد یا فشار محیط خم شده، فقط با رشد تدریجی می‌تواند به حالت طبیعی برگردد، یافته جدید دانشمندان نظر شما را تغییر می‌دهد. پژوهشگران فرانسوی نشان داده‌اند درختان نه‌تنها وضعیت تنه خود را تشخیص می‌دهند، بلکه با تولید نوع خاصی از چوب، نیروی لازم برای اصلاح خمیدگی را ایجاد می‌کنند.
حس عمقی
پژوهشگران مؤسسه ملی پژوهش‌های کشاورزی، غذا و محیط‌زیست فرانسه (INRAE) و دانشگاه کلرمون در مطالعه‌ای تازه، سازوکار جالبی را در درختان شناسایی کرده‌اند که به آن‌ها اجازه می‌دهد وضعیت تنه خود را اصلاح کنند.
این توانایی به مفهومی به نام «حس عمقی» (Proprioception) مربوط می‌شود؛ حسی که به ما امکان می‌دهد بدون نگاه‌کردن، موقعیت اندام‌های بدن را تشخیص دهیم. برای مثال، حتی با چشمان بسته می‌دانیم دستمان را بالا برده‌ایم یا پایین آورده‌ایم.
دانشمندان پیش‌تر نشان داده بودند که گیاهان نیز از چنین قابلیتی برخوردارند، اما سازوکار دقیق آن همچنان یک معما بود. اکنون پژوهش جدید نشان می‌دهد نوع خاصی از بافت چوبی به نام «چوب‌کششی» (Tension Wood) در این فرایند نقش اصلی دارد. این بافت می‌تواند با ایجاد نیروی کششی، تنه درخت را به سمت وضعیت مناسب حرکت دهد.
بیشتر بخوانید :
-
هوش مصنوعی در خدمت ارزیابی فضای سبز
- یک شیوه حیرت‌انگیز برای تولید غذا | هوش مصنوعی چطور به کمک کشاورزی آمده است؟
این چوب مثل عضله کار می‌کند
به گزارش PubMed برای بررسی این توانایی، دانشمندان سراغ درختان جوان صنوبر رفتند. ابتدا درختان را به حالت افقی قرار دادند. پس از مدتی، تنه آن‌ها شروع به خم‌شدن کرد و قسمت بالایی به‌تدریج به سمت وضعیت عمودی حرکت کرد.
پژوهشگران درختان را در دستگاهی مخصوص قرار دادند که با چرخش مداوم و نوردهی یکنواخت، تأثیر جهت جاذبه و نور را از آزمایش حذف می‌کرد. به‌این‌ترتیب، درختان دیگر نمی‌توانستند برای تشخیص جهت مناسب رشد به این دو عامل تکیه کنند.
درخت‌ها هم سیستم عضلانی دارند؟
نکته شگفت‌انگیز این کشف، شباهت عملکرد این بافت به عضلات بدن انسان است. در بدن ما، برخی عضلات در جهت مخالف یکدیگر فعالیت می‌کنند تا وضعیت اندام‌ها را کنترل کنند. برای مثال، هنگام خم و راست‌کردن آرنج، گروه‌های مختلف عضلانی با همکاری یکدیگر حرکت را ممکن می‌کنند.
درختان نیز ظاهراً از سازوکاری مشابه استفاده می‌کنند؛ با این تفاوت که به‌جای عضله، بافت چوبی خاصی نیروی لازم را تولید می‌کند. البته این شباهت عملکردی است و درختان عضله واقعی یا سیستم عصبی مشابه حیوانات ندارند.
این کشف چه فایده‌ای برای زندگی انسان دارد؟
اهمیت این پژوهش فقط به شناخت بهتر درختان محدود نمی‌شود. دانشمندان معتقدند شناخت این سازوکار می‌تواند در آینده به اصلاح روش‌های کشاورزی و جنگل‌داری کمک کند.
یکی از مشکلات کشاورزان، خم‌شدن و خوابیدن ساقه محصولات زراعی مانند گندم بر اثر بادوباران است؛ اتفاقی که می‌تواند برداشت محصول را دشوار و میزان تولید را کاهش دهد.
شناخت بهتر توانایی گیاهان در اصلاح وضعیت خود شاید به پژوهشگران کمک کند گونه‌هایی پرورش دهند که در برابر خم‌شدن مقاوم‌تر باشند.
این یافته همچنین می‌تواند به شناخت بهتر عوامل مؤثر بر کیفیت چوب و رشد درختان کمک کند. شاید درختی که از کنار آن عبور می‌کنیم، برخلاف تصورمان موجودی کاملاً بی‌حرکت نباشد؛ بلکه دائماً وضعیت خود را بررسی می‌کند و برای حفظ تعادلش دست‌به‌کار می‌شود. دانشمندان اکنون بخشی از این توانایی شگفت‌انگیز را آشکار کرده‌اند