همشهری آنلاین-راحله عبدالحسینی: فعالان میراث فرهنگی از تعریض جاده در اطراف این محدوده ثبت‌ملی‌شده نگران هستند. اما مدیرکل اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گیلان به همشهری می‌گوید که عملیات راهداری برای تعریض جاده سراوان ـ امامزاده هاشم(ع)، پس از انجام آزمایش‌های خاک و با نظارت میراث فرهنگی، در حال انجام است.
تونل‌های ۷۰۰ متری دست‌کند
شنیده‌شدن صدای گوش‌خراش ماشین‌های راه‌سازی در اطراف بناها یا محدوده‌های تاریخی، قصه تکراری این روزهای میراث فرهنگی است. محدوده استحکامات نظامی گلسرک در رشت هم از این قاعده مستثنا نیست و اهالی روستای گلسرک شاهد حضور عوامل راهداری برای تعریض جاده هستند.
محدوده استحکامات نظامی گلسرک که در شهریور ۱۴۰۰ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد، در ارتفاعات مشرف به جاده قدیم رشت ـ قزوین واقع شده و شامل تونل‌های دست‌کند، برج‌های دیدبانی، راه‌پله‌ها و اتاق‌هایی است که در اواخر دوره قاجار برای استقرار سربازان یا نگهداری مهمات استفاده می‌شد. طول تونل‌ها در بررسی‌های اولیه حدود ۷۰۰ متر برآورد شده و ۱۵ برج نگهبانی در این مجموعه وجود دارد.
بیش از یک ماه پیش، حضور ماشین‌آلات راه‌سازی در این محدوده با واکنش اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گیلان و توقف عملیات راه‌سازی روبه‌رو شد.
آغاز عملیات پس از دریافت نتایج آزمایش
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گیلان درباره علت آغاز دوباره عملیات به همشهری آنلاین می‌گوید: «با توجه به قرارگرفتن محدوده استحکامات نظامی گلسرک در مسیر طرح تعریض محور سراوان ـ امامزاده هاشم(ع)، در جلسات و بازدیدهای متعدد بر ضرورت انجام آزمایش‌های مکانیک خاک و ارائه نتایج آن از سوی پیمانکار به اداره‌کل راهداری استان تأکید شد و بعد از دریافت نتایج آزمایش، عملیات با نظارت میراث فرهنگی از سر گرفته شد.»
یکی از نگرانی‌های اصلی درباره اجرای این طرح، احتمال رانش و ریزش در محدوده استحکامات تاریخی است. یوسف سلمان‌خواه در پاسخ به این نگرانی می‌افزاید: «تأکید کرده‌ایم برداشت خاک به‌تدریج انجام شود و پله‌گذاری‌های لازم به‌صورت اصولی و فنی صورت گیرد تا از ریزش احتمالی جلوگیری شود. همچنین تیم حفاظت میراث فرهنگی در محل مستقر شده است.»
او تأکید می‌کند: «ملاحظات میراث فرهنگی در اجرای پروژه باید رعایت شود تا خدشه‌ای به منظر فرهنگی، اصالت فضایی و سلامت کالبدی این بنای تاریخی وارد نشود. تعامل میان اداره‌کل میراث فرهنگی و اداره‌کل راهداری برای پیشبرد پروژه با رعایت الزامات حفاظتی ادامه دارد.»
او تعریض این جاده را یکی از مسیرهای مهم گردشگری می‌داند و ادامه می‌دهد: «تعریض جاده به کاهش ترافیک کمک خواهد کرد. بر اساس برنامه‌ای که در جلسات استانداری مطرح شده، قرار است بخشی از پروژه تا پایان امسال و بخش دیگری سال آینده به بهره‌برداری برسد.»
اهالی چه می‌گویند؟
اهالی روستای گلسرک با تعریض جاده سراوان ـ امامزاده هاشم(ع) در محدوده استحکامات نظامی ثبت‌ملی‌شده مخالف هستند؛ واکنشی که به گفته دهیار روستا، از نگرانی درباره آسیب به این اثر تاریخی، ابهام در محدوده حفاظتی و نحوه اجرای عملیات ناشی می‌شود.
دهیار گلسرک و فعال گردشگری به همشهری آنلاین می‌گوید: «لازم است میراث فرهنگی محدوده حفاظتی را تعیین کند تا معلوم شود تا کجا امکان عملیات وجود دارد و به کدام بخش‌ها نباید دست زد. در بازدیدی که از محدوده داشتم، ناظر میراث فرهنگی را ندیدم و این موضوع سبب نگرانی فعالان میراث فرهنگی است.»
سجاد صولت شهرستانی با انتقاد از تعریض جاده‌ها با هدف کاهش ترافیک و توسعه مسیر گردشگری ادامه می‌دهد: «افزایش ورود مسافران بدون توجه به ظرفیت زیرساخت‌ها و محیط‌زیست، مشکلات زیادی برای جامعه محلی ایجاد کرده است. ما مردم روستای سرسبز گلسرک هم دغدغه امنیت و رفاه را داریم و با توسعه مخالف نیستیم. اما تونل‌های دست‌کند گلسرک فقط چند دیوار خاکی نیستند. این‌ها بخشی از هویت و حافظه این سرزمین تاریخی و کهن هستند. به بهانه توسعه نباید گذشته و داشته‌های خودمان را تخریب کنیم.»