به گزارش همشهری آنلاین، در این نشست، با بررسی تطبیقی ۱۵ کلان‌شهر جهان، مدل‌های پیشرو در صیانت از حریم تحلیل و جایگاه مدیریت حریم ایران در مقایسه با استانداردهای جهانی مورد ارزیابی قرار گرفت.
مدیرکل حریم شهرداری تهران، در این نشست با مرور روند توسعه پایتخت و تحولات سیاست‌گذاری شهری اظهار کرد: تهران در دوره قاجار جمعیتی حدود ۱۰ هزار نفر داشت، اما این رقم در سال ۱۳۲۰ به ۶۰۰ هزار نفر و در سال ۱۳۳۵ به یک‌ونیم میلیون نفر رسید. با افزایش جمعیت، چالش‌هایی همچون ترافیک، کمبود زیرساخت و حاشیه‌نشینی نیز در مدیریت شهری پدیدار شد.
مهدی مزینانی افزود: در واکنش به این تحولات، دو رویکرد اساسی شامل تهیه طرح جامع تهران و تمرکززدایی از پایتخت در دستور کار قرار گرفت و تا پیروزی انقلاب اسلامی، طرح جامع مبنای اصلی توسعه شهر بود. این رشد شتاب‌زده، چالش‌هایی نظیر ترافیک، کمبود منابع آبی و حاشیه‌نشینی را به پیشران‌های مدیریت شهری تبدیل کرد.»
وی درباره اهداف این طرح راهبردی توضیح داد: یکپارچگی مدیریت بر نحوه استفاده از اراضی حریم پایتخت و توسعه فضاهای سبز و باز عمومی با کارکردهای تفرجگاهی، تفریحی و گردشگری، همچنین فراهم‌کردن امکان اسکان موقت جمعیت در شرایط اضطراری پیرامون تهران یکی، از اهداف اصلی این طرح به شمار می‌روند.
مدیرکل حریم شهرداری تهران، با اشاره به چالش‌های حکمرانی حریم پایتخت گفت: یکی از مسائل اساسی در این حوزه، چالش‌های قانونی است؛ درحالی‌که در بسیاری از شهرهای پیشرفته، قوانین جامع و یکپارچه‌ای برای مدیریت حریم وجود دارد، در تهران تعدد نهادهای تصمیم‌گیر، از شهرداری و استانداری تا وزارت راه و شهرسازی، جهاد کشاورزی و سایر دستگاه‌ها، هماهنگی در مدیریت این پهنه را با دشواری مواجه کرده است.
وی با تأکید بر ضرورت هماهنگی میان سطوح مختلف مدیریت افزود: مدیریت حریم پایتخت به سازوکاری متمرکز و هماهنگ میان دولت محلی، منطقه‌ای و ملی نیاز دارد تا تصمیم‌گیری درباره نحوه استفاده از اراضی و حفاظت از پهنه‌های پیرامونی تهران در چارچوبی منسجم انجام شود.
مدیرکل حریم شهرداری تهران با اشاره به متدولوژی شناسایی الگوهای جهانی گفت: ما برای دستیابی به بهینه‌ترین مدل حفاظتی، ابتدا ۱۵ کلان‌شهر دارای حریم در جهان را مورد شناسایی قرار دادیم. سپس با بهره‌گیری از *مدل تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) و بر اساس شاخص‌های شباهت کالبدی، فشار جمعیتی و چالش‌های حقوقی، ۵ مورد از مشابه‌ترین الگوها را برای حریم پایتخت انتخاب کردیم که شامل کلانشهرهای آنکارا، باکو، دهلی و مدل‌های مدیریتی چین و کره جنوبی بود.
وی افزود: یافته‌های ما نشان می‌دهد که تقریباً تمامی کلانشهرهای جهان، حتی در پیشرفته‌ترین کشورها، با چالش‌های جدی در حفاظت از حریم دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
مدیرکل حریم بر اهمیت تداوم همکاری با مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران تأکید کرد و بهره‌گیری از این تجارب بین‌المللی را راهکاری بنیادین برای ارتقای هماهنگی نهادی و حفاظت مؤثر از پیرامون پایتخت دانست.
گسترش شهرها باید جهت دارد باشد
مهران احسانی، پژوهشگر مطالعات شهرسازی و معماری مرکز نیز با بیان اینکه ما امروز با چند ده شهر در اطراف تهران مواجه هستیم که فشار زیادی بر این کلان‌شهر وارد می‌کنند، گفت: منطق کلانشهرهای موفق این نیست که جلوی گسترش شهر را بگیرند، بلکه به این گسترش جهت داده‌اند و از طرف دیگر در دنیا، هیچ‌کس اجازه ندارد با وسیله شخصی به مرکز شهرها بیاید. در همین راستا ما هم باید چنین اقدامی را انجام دهیم، چرا که در حوزه حریم تنها زمانی می‌توان موفق عمل کرد که بحث حمل‌ونقل عمومی در دسترس همگان قرار بگیرد.
وی با اشاره به تجربه لندن در حوزه حریم ادامه داد: در این شهر به ابزار قانونی و حقوقی بیشتر توجه شده و آنها حریم را به عنوان پهنه راهبردی در نظر گرفته و مرز بین شهر و روستا را مشخص کردند. همچنین هدایت توسعه درون‌زا و حفاظت از اراضی باز هم از دیگر سیاست‌های لندن در بحث حریم بوده است.
مصطفی طالشی، رئیس پژوهشکده توسعه شهری و روستایی نیز با بیان اینکه حریم کلانشهرها تنها مدیریت یک محدوده نیست، گفت: مدیریت حریم منظور تمرکز بر محدوده، کنترل ساخت‌وساز و کاربری زمین است اما حکمروایی فضایی بر قلمرو عملکردی و روابط بین شهر، روستا، فعالیت، خدمات حمل‌ونقل و محیط زیست تمرکز دارد. یعنی ما نیازمند سازماندهی ساختارها، روابط، جریان‌ها، نهادها و مداخلات فضایی در قلمرو عملکردی شهر و پیرامون با سازوکار مشخص تصمیم، اجرا، پایش و پاسخگویی هستیم.
وی تصریح کرد: شهرداری تهران به عنوان پیشران فنی و اجرایی می‌تواند در خدمت حکمروایی یکپارچه قرار بگیرد چرا که شهرداری می‌تواند نیاز کل سیستم در حوزه حریم را رفع کند. معتقدم شهرداری تهران هم می‌تواند به عنوان مرجع راهبر و هم سیاستگذار در این زمینه عمل کند.