همشهری آنلاین – گروه سیاسی: این روزها بررسی زیان‌های اقتصادی اروپا، ناشی از جنگ واشنگتن و تل‌آویو علیه ایران، به یکی از سوژه‌های اصلی رسانه‌های این قاره تبدیل شده است. بررسی‌های آماری انجام شده، نشان می‌دهد از پایان فوریه ۲۰۲۶، یعنی همزمان با آغاز جنگ علیه ایران، بازار انرژی اروپا با شوکی کم‌سابقه مواجه شده؛ تا جایی که براساس اعلام مقام‌های اتحادیه اروپا، قیمت گاز حدود ۱۴۰ درصد و قیمت گازوئیل نزدیک به ۱۰۰ درصد افزایش یافته است.
ازسوی دیگر هزینه اضافی واردات سوخت‌های فسیلی نیز از مرز ۱۰۰ میلیارد یورو عبور کرده؛ رقمی که نشان می‌دهد تبعات جنگ به‌سرعت از منطقه درگیری به اقتصاد کشورهای اروپایی منتقل شده‌است.
اینها اما تنها بخش کوچکی از پرونده قطور زیان‌های اروپاست؛ افزایش قیمت سوخت، هزینه حمل‌ونقل جاده‌ای اروپا را نیز به‌طور متوسط روزانه ۲۷۰ میلیون یورو افزایش داده و طی ۲۸ هفته، حدود ۵۳ میلیارد یورو هزینه اضافی بر این بخش تحمیل کرده است.
همزمان، قیمت نفت خام در فاصله ۲۷ فوریه تا ۲۹ آوریل نیز حدود ۶۵ درصد بالا رفت و قیمت گاز نیز جهشی قابل توجه را تجربه کرد. در بخش صنعتی نیز افزایش قیمت انرژی، خود را در شاخص قیمت تولیدکننده و افزایش تورم سالانه قابل توجه نشان داد.
به این ترتیب، جنگی که قرار بود در جغرافیای خاورمیانه محدود بماند و به سرعت پایان پذیرد، اکنون هزینه های قابل‌توجهی را به اقتصاد اروپا تحمیل کرده‌است؛ هزینه‌ای که با ادامه تنش‌های جاری در خاورمیانه و خلیج‌فارس، می‌تواند در ماه‌های آینده نیز افزایش یابد.
افزایش قیمت گاز
- اورسولا فون‌درلاین، رئیس کمیسیون اروپا اعلام کرد که از پایان ماه فوریه میلادی (مقطع آغاز جنگ ۴۰ روزه علیه ایران)، قیمت گاز در اروپا ۱۴۰ درصد افزایش یافته‌است.
- براساس برآورد کمیسیون اروپا در دوم اردیبهشت ۱۴۰۵، تشدید بحران در غرب آسیا و بسته شدن تنگه هرمز تا اوایل اردیبهشت، ۲۴ میلیارد یورو هزینه اضافی به واردات انرژی اروپا تحمیل کرده بود.
- این رقم در ماه‌های بعد به سرعت افزایش یافت و فون‌درلاین در سخنرانی ۲۵ شهریورماه خود در پارلمان اروپا، اعلام کرد که هزینه اضافی واردات سوخت‌های فسیلی از زمان آغاز بحران به ۹۰ میلیارد یورو رسیده‌است.
- کمتر از ۳ هفته بعد، رئیس کمیسیون اروپا این رقم را ۱۰۰ میلیارد یورو اعلام کرد. به این ترتیب، هزینه اضافی واردات سوخت‌های فسیلی اتحادیه اروپا از ۲۴ میلیارد یورو در ماه آوریل، به ۱۰۰ میلیارد یورو در اوایل اکتبر رسیده‌است.
قیمت گازوئیل چه شد؟
- آنا کایسا ایتکونن، سخنگوی کمیسیون اروپا گفت: از ابتدای سال جاری قیمت گازوئیل در اتحادیه اروپا ۱۰۰ درصد افزایش داشته است.
- اورسولا فون‌درلاین، رئیس کمیسیون اروپا نیز اخیرا تاکید کرده است که قیمت گازوئیل از پایان فوریه(مقطع آغاز جنگ) دوبرابر شده‌است.
- شرکت «وورتکسا» اوایل هفته گذشته در گزارشی هشدار داد میزان واردات گازوئیل به اروپا در ماه گذشته به پایین‌ترین سطح ثبت شده برای سپتامبر رسیده است.
- حجم واردات ماهانه تنها به یک میلیون بشکه در روز رسیده که نسبت به واردات سپتامبر سال قبل، ۶۰۰هزاربشکه در روز کمتر بوده‌است.
- میک استراتمن، تحلیلگر وورتکسا نیز معتقد است: حجم گازوئیل در حال حمل به مقصد اروپا، بیش از ۲۵درصد کمتر از سطح سال گذشته است و همه شواهد نشان می‌دهد اکتبر نیز شاهد ورود اندک محموله‌ها خواهیم بود.
- اهمیت این وضعیت برای اروپا از آن جهت بیشتر است که اتحادیه اروپا وابستگی بالایی به گازوئیل دارد.
- حدود ۷۷ درصد گازوئیل مصرفی اتحادیه اروپا در حمل‌ونقل جاده‌ای استفاده می‌شود؛ بنابراین افزایش قیمت آن مستقیماً به هزینه کامیون‌ها، اتوبوس‌ها، خودروها، کشاورزی و زنجیره توزیع کالا منتقل می‌شود.
صورت‌حساب‌های سنگین اتحادیه اروپا
- به گفته مقام‌های اتحادیه اروپا، از آغاز جنگ علیه ایران واردات سوخت‌های فسیلی، ۱۰۰ میلیارد یورو هزینه اضافی به اروپا تحمیل کرده‌است.
- رصد قیمت‌های گاز طبیعی در اروپا نشان می‌دهد نرخ این محصول از حدود ۲۸ دلار به ازای هر مگاوات‌ساعت در ابتدای ژانویه، در روزهای اخیر به حدود ۸۰ دلار به ازای هر مگاوات‌ساعت نیز رسیده‌است.
- براساس برآوردهای مربوط به ۲۸ هفته منتهی به ششم سپتامبر (۱۵ شهریورماه) در مقایسه با مدت مشابه سال‌گذشته، به‌طور متوسط روزانه ۲۷۰ میلیون یورو به هزینه‌های حمل‌ونقل در اتحادیه اروپا افزوده شده‌است.
- با توجه به داده‌های اداره آمار اتحادیه اروپا، موسوم به «یورواستات»، تورم تولیدکننده در منطقه یورو طی ماه اوت (مرداد – شهریور)، نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۸. ۲ درصد افزایش یافت، که بالاترین سطح از فوریه ۲۰۲۳ محسوب می‌شود.
- براساس اعلام کمیسیون اروپا، بین ۲۷ فوریه تا ۲۹ آوریل ۲۰۲۶(۸ اسفندماه ۱۴۰۴ تا ۹ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵)، یعنی از آستانه آغاز حملات به ایران، قیمت نفت خام حدود ۶۵ درصد افزایش یافت.
شرایط در حوزه حمل‌ونقل هوایی چگونه است؟
- حمل و نقل هوایی در اروپا از دیگر حوزه‌هایی بوده که پس از آغاز جنگ متحمل زیان‌های گسترده‌ای شده است.
- به عنوان مثال، شرکت هواپیمایی ارزان‌قیمت مجارستانی، «ویز ایر» (Wizz Air)، در بازه زمانی آوریل تا ژوئن (فروردین تا تیرماه)، با ثبت زیان خالص ۱۹۸ میلیون یورویی، یکی از شوکه‌کننده‌ترین گزارش‌های مالی سال را منتشر کرد.
- شرکت هواپیمایی «بروکسل ایرلاینز» هم در نیمه اول سال جاری میلادی، متحمل ۷۰میلیون یورو (۸۰میلیون دلار) ضرر عملیاتی شد.
- برخی آمارهای سازمان ناوبری هوایی اروپا (یورو کنترل) از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه تا ۳۱ مارچ (۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۰ فروردین ۱۴۰۵) :
- کاهش ۵۹ درصدی پروازهای میان اروپا و خاورمیانه ۵۹
- کاهش روزانه حدود ۱۲۰۰ پرواز از حجم عادی پروازها
- تغییر مسیر اجباری حدود ۱۱۵۰ پرواز در روز
- مصرف روزانه حدود ۶۰۲ تن سوخت اضافی