به گزارش همشهری آنلاین، بررسی خروجیهای میانمدت مدل اروپایی ECMWF IFS HRES برای پنجم مهرماه نشان میدهد که برای ارزیابی وضعیت جوی ایران در نخستین روزهای پاییز، باید علاوه بر نقشه بارش، تغییرات فشار سطح زمین، دمای لایههای میانی جو و مسیر حرکت سامانههای جوی را نیز بررسی کرد.
این شاخصها مشخص میکنند که آیا افزایش ابر و بارشهای احتمالی، حاصل یک سامانه پایدار و گسترده است یا تنها به ناپایداریهای محلی محدود میشود.
یکی از مهمترین شاخصها در تحلیل نقشههای پاییزی، ارتفاع ژئوپتانسیل تراز ۵۰۰ هکتوپاسکال است. این شاخص وضعیت جریان هوا در ارتفاع حدود پنج تا شش کیلومتری جو را نشان میدهد.
کاهش ارتفاع ژئوپتانسیل و شکلگیری ناوه در این تراز میتواند نشانه ورود هوای سردتر و فراهمشدن شرایط برای ناپایداری باشد. در مقابل، استقرار پشته و افزایش ارتفاع ژئوپتانسیل معمولاً با فرونشینی هوا و محدودشدن رشد ابرها همراه است.
شاخص مهم دیگر، فشار سطح دریا است. اختلاف فشار میان مناطق مختلف، نیروی محرک بادها را ایجاد میکند و میتواند در انتقال رطوبت به داخل کشور نقش داشته باشد.
اگر جریانهای مرطوب با یک سامانه ناپایدار در ترازهای بالاتر همزمان شوند، احتمال شکلگیری ابرهای بارانزا افزایش مییابد؛ اما وجود رطوبت بهتنهایی برای وقوع بارش کافی نیست.
در شمال ایران، بررسی همزمان رطوبت دریای خزر، جریان باد و وضعیت ارتفاعات اهمیت ویژهای دارد. هنگامی که جریان مرطوب به دامنههای البرز برخورد میکند، ناچار به صعود میشود؛ پدیدهای که در هواشناسی صعود اوروگرافیک نام دارد.
این فرآیند میتواند به تشکیل ابر و بارش در مناطق کوهستانی و دامنههای رو به باد کمک کند. با این حال، برای تعیین اینکه کدام استانها در پنجم مهر بارش خواهند داشت، باید نقشههای بارش ساعتی و تجمعی همان روز بررسی شود.
در مناطق مرکزی و جنوبی کشور نیز صرفاً بالا بودن دما به معنای نبود بارش نیست. برای شکلگیری رگبارهای پاییزی، وجود رطوبت کافی و سازوکار صعود هوا ضروری است.
در نبود این عوامل، هوای گرم و پایدار میتواند همچنان ادامه یابد؛ بهویژه در مناطقی که تحت تأثیر فرونشینی قرار دارند. فرونشینی به حرکت نزولی هوا گفته میشود که با گرمشدن و خشکترشدن نسبی آن، تشکیل ابرهای بارانزا را دشوار میکند.
در تهران نیز پیشبینیهای میانمدت باید با احتیاط تفسیر شوند. پیشبینی منتشرشده برای پایتخت در پنجم اکتبر، آسمانی قسمتی ابری و احتمال بارش پایینی را نشان میدهد؛ با این حال، این پیشبینی بهتنهایی وضعیت سایر مناطق کشور را مشخص نمیکند.