به گزارش همشهری آنلاین، دکتر عاطفه عابدینی، فوق تخصص بیماریهای ریه و دبیر علمی دوازدهمین کنگره بینالمللی بیماریهای ریه، مراقبتهای ویژه و سل عنوان کرد: چالش اصلی پیوند ریه در ایران، کمبود دانش و توان فنی برای انجام پیوند نیست؛ بلکه مشکل اصلی، دسترسی به عضو مناسب و افزایش تعداد ریههای قابل استفاده برای پیوند است.
به گفته عابدینی، پیوند ریه یکی از پیچیدهترین حوزههای پزشکی است که موفقیت در آن تنها به توانایی انجام عمل جراحی محدود نمیشود، بلکه به زنجیرهای از اقدامات شامل شناسایی بیمار در زمان مناسب، تأمین عضو، مدیریت اهداکننده، ارزیابی دقیق ریه اهدایی، جراحی، مراقبتهای ویژه و مراقبت طولانیمدت پس از پیوند وابسته است.
او با اشاره به اینکه در سالهای اخیر، ایران در زمینه پیوند ریه و اعمال پیچیدهای همچون پیوند همزمان قلب و ریه، تجربههای ارزشمندی را به دست آورده است، تاکید کرد: ورود هوش مصنوعی و پزشکی دقیق به حوزه بیماریهای تنفسی، افقهای جدیدی را برای تشخیص زودهنگام و تصمیمگیری بالینی ایجاد کرده و جدیدترین دستاوردهای این حوزه قرار است در کنگره امسال ارائه شود.
لزوم ارجاع بیمار پیش از رسیدن به مرحله غیرقابلبرگشت
البته به گفته این متخصص با وجود این پیشرفتها در حوزه پیوند ریه، همچنان فاصله قابل توجهی میان نیاز بیماران و تعداد اعضای مناسب برای پیوند وجود دارد. در کنار مسئله تأمین عضو هم موضوعاتی مانند دسترسی پایدار به داروهای مورد نیاز بیماران، هزینه مراقبتهای طولانیمدت، توسعه تیمهای تخصصی و چندرشتهای و ایجاد یک شبکه منسجم ملی برای پیگیری بیماران نیز اهمیت زیادی دارد.
یک دستاورد مهم برای پزشکی ایران
عابدینی با اشاره به اینکه سال گذشته، نخستین پیوند همزمان قلب و ریه در بیمارستان مسیح دانشوری انجام شد، بیان کرد: انجام موفقیتآمیز نخستین پیوند همزمان قلب و ریه در کشور در بیمارستان مسیح دانشوری، یک دستاورد مهم برای پزشکی ایران بود. اهمیت این تجربه فقط در انجام یک عمل جراحی پیچیده خلاصه نمیشود، بلکه پیوند همزمان قلب و ریه نیازمند هماهنگی دقیق و مستمر میان مجموعهای از تخصصهاست؛ از جراحی قلب و جراحی قفسه سینه گرفته تا متخصصان ریه، بیهوشی، مراقبتهای ویژه، بیماریهای عفونی، ایمونولوژی، پاتولوژی و تیم فراهمآوری و پیوند عضو.
به گفته این متخصص، چنین تجربه نشان داد که توان علمی، تخصصی و تیمی لازم برای مدیریت بیماران بسیار پیچیده در کشور وجود دارد. از سوی دیگر، تجربه نخستین عمل میتواند، زمینهای برای استانداردسازی فرآیندها، آموزش نیروهای تخصصی و توسعه برنامههای پیچیدهتر پیوند در آینده باشد.
او امیدوار است که با تثبیت تجربه، توسعه تیمهای تخصصی و تقویت زیرساختها، ظرفیت کشور برای انجام پیوندهای ترکیبی و پیچیده در آینده افزایش پیدا کرده و نیاز به ارجاع بیماران منتخب به خارج از کشور کاهش یابد.
لزوم گسترش همکاری میانرشتهای در زمینه پیوند ریه
عابدینی همچنین به این نکته هم اشاره کرد که امروزه بسیاری از چالشهای حوزه بیماریهای تنفسی و مراقبتهای ویژه، صرفاً در چارچوب یک تخصص قابل بررسی نیست؛ از این رو، یکی از اهداف اصلی کنگره امسال که با حضور بیش از ۳۰۰ سخنران داخلی و خارجی ۱۴ تا ۱۷ مهر برگزار میشود، ایجاد زمینه برای گفتوگوی علمی میان رشتهها و استفاده از ظرفیت مجموعههای علمی مختلف برای دستیابی به راهکارهای مؤثرتر است.
او با بیان این که یکی از محورهای مهم کنگره گسترش همکاری میانرشتهای و مشارکت انجمنهای علمی -تخصصی است، ادامه داد: بر این اساس در رویداد امسال بیش از ۲۰ انجمن علمی در حوزههای مرتبط با بیماریهای ریوی، سل و مراقبتهای ویژه مشارکت دارند که از جمله آنها میتوان به حوزههای طب کار، بازتوانی ریوی، فارماکولوژی، گوش و حلق و بینی، جراحی توراکس و متخصصین داخلی اشاره کرد.
عابدینی افزود: درسالهای اخیر، استفاده از هوش مصنوعی در تحلیل تصاویر پزشکی، بهویژه CT اسکن قفسه سینه، شناسایی و ارزیابی ندولهای ریوی، تحلیل الگوهای بیماریهای بینابینی ریه و ترکیب دادههای تصویری و بالینی، رشد چشمگیری داشته است. رونمایی از دستاوردهای هوش مصنوعی در کنگره امسال را هم میتوان نشانهای از حرکت از مرحله پژوهش و توسعه فناوری به سمت کاربرد بالینی هوش مصنوعی در پزشکی تنفسی دانست. زیرا در آینده، ارزش واقعی هوش مصنوعی زمانی آشکارتر خواهد شد که بتوانیم، دادههای بالینی، تصویربرداری، تستهای عملکرد ریه، آزمایشهای آزمایشگاهی و در مراحل پیشرفتهتر، اطلاعات مولکولی و ژنتیکی را در کنار یکدیگر قرار دهیم و برای هر بیمار، تصویری دقیقتر از خطر بیماری و پاسخ احتمالی به درمان ایجاد کنیم.
فوق تخصص بیماریهای ریه تاکید کرد: این مسیر میتواند، ما را به سمت پزشکی دقیق و شخصیسازیشده هدایت کند؛ پزشکی که در آن تصمیم درمانی فقط بر اساس نام بیماری گرفته نمیشود، بلکه ویژگیهای منحصربهفرد هر بیمار نیز در تصمیمگیری دخالت داده میشود. برای ایران نیز این حوزه یک فرصت مهم است. اگر بتوانیم دادههای بیماران را بهصورت استاندارد، ایمن و ساختاریافته جمعآوری کنیم، میتوانیم در آینده علاوه بر استفاده از فناوریهای موجود، در توسعه مدلهای هوش مصنوعی متناسب با جمعیت و نیازهای نظام سلامت کشور نیز نقش داشته باشیم.