همشهری آنلاین - مجیدجباری: احتمال اثرگذاری النینو بر ایران از ماهها قبل در پیشبینیهای هواشناسی مطرح شده بود، اما با نزدیک شدن به فصل بارش، این سناریو جدیتر شده است. حالا رئیس سازمان هواشناسی هشدار و از احتمال بارشهای فراتر از نرمال و وقوع سیلابهای ناگهانی خبر میدهد. مدیریت بحران کشور نیز از آمادگی دستگاهها برای این شرایط میگوید؛ گلوگاهها و نقاط بحرانی سیلاب شناسایی شده، مانورهای آمادگی در استانها در حال برگزاری است و دستورالعملهای لازم به استانداریها، شهرداریها و دستگاههای امدادی ابلاغ شده. مهمتر از همه، توسعه سامانه هشدار سریع سیلاب در دستور کار قرار گرفته است. به گفته رئیس سازمان هواشناسی، النینو که بر اثر افزایش دمای آبهای اقیانوس آرام شکل میگیرد، در خاورمیانه میتواند با افزایش بارش همراه باشد و بر اساس الگوهای فعلی، احتمال بارشهای پاییزی بیشتر از نرمال وجود دارد. در پی این هشدارها، سازمان مدیریت بحران از ابتدای تابستان برنامهریزی برای مدیریت بارشهای پاییز و زمستان را آغاز کرده است.
سامانه هشدار سریع سیلاب به کجا رسید؟
سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور نیز درباره آمادگی این سازمان برای مقابله با شرایط پیشبینیشده گفت: بخش مهمی از برنامههای امسال به توسعه سامانه هشدار سریع سیلاب اختصاص یافته است. این سامانه میتواند با تحلیل همزمان دادههای بارش، شرایط رودخانهها، حوزههای آبخیز و میزان رواناب، هشدار لازم را پیش از رسیدن سیلاب صادر کند.
امید محترمی در گفتوگو با همشهری آنلاین تاکید کرد: اجرای سامانه هشدار سریع سیلاب با مسئولیت وزارت راه و شهرسازی و سازمان هواشناسی آغاز و نقاط مختلف کشور برای استقرار تجهیزات آن شناسایی شدهاند. بخشی از این سامانه در مناطق پرخطر از جمله تهران، فعال است و در بارشهای گذشته برای تخلیه برخی فضاها و محدود کردن تردد در مسیرهای پرخطر مورد استفاده قرار گرفته است.
او افزود: بر اساس برنامهریزی انجامشده، شبکه هشدار سریع سیلاب در یک افق چهارساله در سراسر کشور توسعه خواهد یافت. هدف اصلی، ایجاد فرصت برای تخلیه مناطق، انسداد مسیرهای خطرناک و واکنش سریع نیروهای امدادی پیش از رسیدن سیلاب است.
آمادگی سراسری برای مقابله با سیلاب
محترمی با بیان اینکه آمادگی دستگاهها فقط به تأمین تجهیزات محدود نشده است، گفت: جلسات ستادهای مدیریت بحران در استانها و شهرستانها برگزار شده و مانورهای مقابله با سیلاب نیز در حال اجراست. این مانورها با هدف سنجش هماهنگی دستگاهها، شناسایی کمبودها و مشخص شدن نحوه واکنش در شرایط واقعی برگزار میشوند. پایش مستمر پیشبینیهای هواشناسی نیز ادامه دارد و بر اساس تغییرات پیشبینیها، هشدارهای لازم به دستگاههای مسئول اعلام میشود.
شناسایی گلوگاههای بحرانی
سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور با اشاره به شناسایی گلوگاههای بحرانی سیلاب گفت: یکی از محورهای اصلی برنامه سازمان مدیریت بحران، شناسایی سازههایی است که در زمان بارندگی شدید توان عبور مناسب جریان آب را ندارند. سازههای تقاطعی فاقد آبگذری مناسب یا دارای آبگذری نامناسب شناسایی شده و بخشی از آنها اصلاح، تعمیر یا بازسازی شدهاند. پلها، آبگذرها و نقاط پرخطر جادهای نیز مورد پایش قرار گرفتهاند تا در صورت انسداد یا سرریز آب، تجهیزات و ماشینآلات در سریعترین زمان به محل اعزام شوند.
مهمترین گلوگاههای سیلاب کشور
محترمی با اشاره به تفاوت شرایط مناطق مختلف کشور اظهار کرد: نیمه جنوبی کشور، حوزه زاگرس و البرز جنوبی در شرایط فعلی بیش از سایر مناطق به عملیات لایروبی و تخلیه گلولای نیاز دارند. در مناطق شمالی نیز آمادگی ویژه وجود دارد و گلستان در میان استانهای مورد توجه قرار دارد. وضعیت رودخانهها، مسیلها، پلها و آبگذرهای این مناطق برای جلوگیری از شکلگیری گلوگاههای سیلابی بررسی میشوند.
لایروبی و ایمن سازی سازه های آبی
سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور در ادامه گفتوگو با همشهری آنلاین تأکید کرد: شهرداریها و دهیاریها موظف شدهاند لایروبی اضطراری رودخانهها و کانالهای داخل شهرها و روستاها را انجام دهند و وزارت نیرو نیز لایروبی مناطق خارج از محدودههای شهری و روستایی را دنبال میکند.
به گفته او، بندهای خاکی، سدهای کوچک و محلی و قنوات نیز در فهرست نقاط آسیبپذیر قرار دارند و برای این مناطق، بازدید و ایمنسازی پیشگیرانه در دستور کار دستگاههای مسئول قرار گرفته است.
پایش و امدادرسانی با پهپاد
محترمی با اشاره به آمادگی نیروهای عملیاتی گفت: نیروهای امدادی، عملیاتی، خدماتی و انتظامی برای فصل بارش سازماندهی شدهاند و تجهیزات و ماشینآلات تخصصی نیز آمادهبهکار هستند. پمپها و لجنکشها برای مقابله با آبگرفتگی و تجهیزات مورد نیاز عملیات اضطراری در نقاط مختلف پیشبینی شدهاند.
او افزود: پایش هوایی نیز تقویت شده و از پهپادهای هلال احمر و ظرفیت سایر دستگاهها برای رصد مناطق، پایش جادهها، جستوجو و امدادرسانی استفاده میشود. برخی پهپادهای امدادی قابلیت حمل تجهیزات را نیز دارند و میتوانند در مناطقی که دسترسی به آنها دشوار است، به کار گرفته شوند.
سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور با تأکید بر اهمیت هشدارهای هواشناسی گفت: هشدارها باید دقیق، واقعی و متناسب با شدت رخداد صادر و مرتب بهروزرسانی شوند. هدف این است که هم مردم و دستگاهها غافلگیر نشوند و هم تکرار هشدارهای غیرضروری باعث عادیانگاری و بیاعتمادی نشود.
انتقال مادران باردار از مناطق پرخطر
محترمی از پیشبینی تمهیدات ویژه برای گروههای آسیبپذیر خبر داد و گفت: در مناطقی که احتمال محاصره شدن بر اثر سیلاب، برف یا سایر مخاطرات وجود دارد، شناسایی افراد نیازمند خدمات ویژه در دستور کار قرار گرفته است. یکی از این اقدامات، شناسایی مادران باردار در هفتههای پایانی بارداری در روستاها و مناطق سختگذر است تا در صورت صدور هشدارهای جدی و پیش از بسته شدن راههای ارتباطی، این مادران به مراکز امن یا درمانی منتقل شوند و در زمان بحران با مشکل دسترسی به خدمات پزشکی مواجه نشوند.
پاییز هنوز از راه نرسیده، اما تجربه سالهای ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱ یک پرسش مهم را دوباره مطرح کرده است: آیا این بار هشدارها میتوانند از سیلاب جلو بزنند یا غافلگیری باز هم زودتر به مقصد میرسد؟
اعداد و ارقام مربوط به آمادهسازی تیم های عملیاتی و امدادی
- ۳۲ هزار: تعداد تیمهای عملیاتی آماده برای امداد، خدمات و انتظامی
- ۴۱ هزار: تعداد تجهیزات و ماشینآلات تخصصی مدیریت بحران
- ۹۸۰۰: تعداد گلوگاهها و سازههای دارای مشکل آبگذری
- ۱۲۰۰: تعداد گلوگاههای اصلاح یا بازسازیشده
- ۳۶: تعداد سازمانها و دستگاههای مشارکتکننده در مدیریت بارشها
- ۷۰ درصد: احتمال بارشهای بیش از نرمال در پاییز
- ۱۰۰ فروند: تعداد پهپادهای امدادی و پایشی
- ۴۸۰ شهرستان: هدف برنامههای آمادگی
- ۳۴۰ هزار: تعداد پلهای نیازمند پایش مستمر
- ۳۰۰۰ نقطه: مناطق هدف برای استقرار سامانه هشدار سریع سیلاب
- ۴۰۰۰: تعداد ایستگاههای هواشناسی فعال در کشور