همشهری آنلاین: یکی از مهمترین داراییهای ژئوپلیتیکی آمریکا، نه ناو هواپیمابر و نه حتی زرادخانه هستهای، بلکه «دلار» است، اما گزارش نیویورک تایمز میگوید که ترامپ در حال نابود کردن و از بین بردن این دارایی مهم آمریکاست.
چرا دلار آمریکا برای آمریکا مهم است؟
دلار آمریکا سالهاست پول اصلی تجارت جهانی، ذخیره ارزی بانکهای مرکزی و یکی از مهمترین ابزارهای مالی بینالمللی است. همین جایگاه به واشنگتن امکان داده است که تحریمهای مالی اعمال کند و از نفوذ بسیار بزرگی بر اقتصاد جهانی برخوردار باشد. اما اگر کشورهای دیگر به دلار بی اعتماد بشوند و به این نتیجه برسند که نگهدار دلار دیگر مانند گذشته امن نیست، دلار جایگاه جهانی خود را از دست خواهد داد و چه بسا سلطه جهانی خود را از دست بدهد.
ترامپ با دلار چه کرده است؟
ترامپ برخلاف روسای جمهور قبلی آمریکا اهمیت کمتری برای ثبات دلار قائل است و بارها از دلار «بیش از حد قوی» انتقاد کرده است. او معتقد است که اگر دلار بیش از اندازه گران باشد، واردات برای آمریکاییها بیشتر میشود، چون با دلار گران واردات بیشتری می توان انجام داد، اما ترامپ میخواهد آمریکا بیشتر صادر کند و کمتر واردات داشته باشد. بنابراین ترامپ به عمد در تلاش است تا از گرانی و افزایش ارزش پولی دلار جلوگیری کند.
اگر دلار گران نشود!
حالا اگر آن گونه که ترامپ میخواهد، دلار گران نشود و ارزهای دیگر گران شود، در عمل اعتماد جهانی به دلار کاهش پیدا می کند و بسیاری از کشورها به فکر تغییر ذخایر ارزی خود از دلار به دیگر ارزها خواهند افتاد تا سرمایه شان حفظ شود.
دستکاری ترامپی!
در واقع دستکاری ترامپ در نرخ دلار و پائین نگه داشتن عمدی ارزش دلار باعث بی اعتمادی جهان به این ارز آمریکایی خواهد شد و اگر اعتماد جهانی به دلار از بین برود، ستون جهانی ارزش بین المللی دلار فروخواهد پاشید. قدرت دلار بر اعتماد بنا شده است، اما ترامپ با دستکاری در نرخ دلار دارد این پیام را به جهان می دهد که دلار یک قیمت دستوری دارد و این باعث از بین رفتن اعتماد جهانی به دلار خواهد شد.
ضربه تعرفهها به دلار
ترامپ با روشهای دیگری نیز در حال از بین بردن جایگاه جهانی دلار آمریکاست و آن اعمال تعرفههای تحمیلی بر دیگر کشورها و از بین بردن اعتماد به سرمایه گذاری در آمریکاست. تعرفههای ترامپ بر دیگر کشورها باعث افزایش قیمت برخی کالاهای وارداتی، افزایش تورم و کاهش تجارت جهانی و در نهایت کاهش اطمینان شرکتها به ثبات سیاست تجاری آمریکا است. اگر سیاست تجاری آمریکا دائماً تغییر کند، شرکتهای خارجی ممکن است سرمایهگذاری بلندمدت در آمریکا انجام ندهند و کاهش سرمایه گذاری نیز در آمریکا به معنای از بین رفتن مبادلات جهانی با دلار است.
یوآن بجای دلار
همزمان چین در تلاش برای جایگزین کردن ارز خود با دلار و کاهش وابستگی خود به دلار است. پکن تجارت دوجانبه با برخی کشورها را با یوآن انجام داده و در سالهای اخیر تلاش کرده نقش یوآن در تجارت بینالمللی را افزایش دهد. روسیه نیز پس از تحریمهای غربی، استفاده از دلار و یورو را در بخشهایی از تجارت خود کاهش داده است.
رشد طلا
طلا هم در چند سال گذشته به رقیت دلار تبدیل شده و برخی بانکهای مرکزی در حال جایگزینی دلارهای خود با طلا هستند، چون اگرچه ترامپ تلاش کرده تا از افزایش قیمت دلار جلوگیری کند، اما رشد طلا بیشتر از دلار بوده و همین باعث شده تا بانکهای مرکزی برای جلوگیری از کاهش ارزش سرمایههای دلاری خود، دلارهای سبز و آبی را به شمش طلا تبدیل کنند.
فرسایش تدریجی
بنابراین ما با فرسایش تدریجی دلار روبرو هستیم، چون طی دو سال گذشته در نتیجه اقدامات دولت ترامپ، سهم دلار از ذخایر جهانی کاهش یافته و استفاده از ارزهای دیگر در تجارت بیشتر شده است. همچنین بانکهای مرکزی طلای بیشتری خریداری کردهاند و سرمایهگذاران خارجی هم کمتر در آمریکا سرمایه گذاری کردهاند. لذا در دولت ترامپ ما شاهد فرسایش محسوس جایگاه جهانی دلار هستیم.
جنگ ایران و دلار
از سوی دیگر جنگ علیه ایران یک تناقض مهم برای دلار ایجاد کرده است. واشنگتن در جریان جنگ از تحریم تهران خبر داده و کشورهای دیگر را نیز تهدید کرده است که در صورت همکاری اقتصادی با ایران ممکن است با محدودیتهای مالی آمریکا مواجه شوند. اما شاید این تحریم در کوتاهمدت تاثیرگذار باشد، اما یک اثر جانبی هم دارد و باعث میشود که کشورها برای تجارت خارجی و ذخایر ارزی خود به دنبال گزینههایی خارج از شبکه دلاری باشند. همچنین مسئله هرمز به ایران، چین و دیگر کشورها انگیزه داده است درباره روشهای پرداخت غیردلاری بیشتر فکر کنند.