صدا از اعماق تاریخ می‌آید. نه فقط صدای سنج و زنجیر که نوایی کهنه‌تر از همهمه‌ قرن‌ها سوگواری که در خشت‌خشت و آجر به آجر این دیار ته‌نشین شده است.

همشهری آنلاین: دهه اول محرم که فرا می‌رسد، این حافظه تاریخی بیدار می‌شود و بناهایی که خود، قرن‌هاست ایستاده‌اند تا راوی فراز و فرود این سرزمین باشند، میزبان قصه‌ای به قدمت تاریخ شیعه می‌شوند.
در این قاب‌ها، معماری با سوگواران هم‌نوا می‌شود. خانه‌های قاجاری، بازارهای صفوی و گودهای زورخانه، کالبد تاریخی خود را به صحنه‌ای زنده برای روایتی جاودان می‌بخشند. نور شمع‌ها که بر آینه‌کاری‌های یک خانه تاریخی می‌لرزد، صدای «یا حسین» که در طاق‌های ضربی یک بازار قدیمی می‌پیچد و بخار دیگ‌های نذری که سقف یک حیاط اندرونی را نوازش می‌دهد، همگی بخشی از این درام باشکوه و عمیق‌اند.
اینجا تاریخ، تکیه می‌شود. در این قاب‌ها، سوگ، اصالتی مضاعف می‌یابد. دیوارها خود به مرثیه‌خوانانی پیر بدل می‌شوند و عزاداران حسینی در این مکان‌ها، نه فقط در جغرافیای شهر، که در عمق زمان قدم می‌زنند و حلقه‌ای دیگر به زنجیره‌ بی‌پایان ارادتی می‌افزایند که میراث مشترک ماست. این گزارش تصویری، سفری است به قلب این آیین، جایی که تاریخ و باور، در سوگ شهسوار کربلا به هم می‌رسند.

بیش از یک قرن است که روضه‌خوانی سنتی صبح‌های دهه اول محرم در خانه کربلایی اکرمی یزد برپا می‌شود، سنت روضه‌های خانگی در بافت تاریخی یزد نسل‌به‌نسل حفظ شده و همچنان رنگ و بوی اصالت دارد.

طنین دوباره روضه‌های امام حسین(ع) در خانه تاریخی شریعت گناباد. مرحوم حاج‌آقا شریعت در زمان حیات خود، این خانه را کانون تجمعات مذهبی و برپایی روضه‌های سیدالشهدا(ع) قرار داده بود.

خانه تاریخی بزرگزاد، از بناهای ثبت‌شده اصفهان با ۲۲۱ سال قدمت، حدود ۷دهه است که میزبان مجلس روضه و عزاداران امام حسین(ع) است؛ مجلسی که ریشه آن به مرحوم ابوالحسن‌خان بزرگ‌زاد بازمی‌گردد و همچنان به نور روضه روشن می‌شود.

خانه موزه شهید مدرس یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخی تهران است که در ایام محرم برای برگزاری مراسم عزاداری حضرت اباعبدالله الحسین(ع) میزبان عزاداران حسینی است.

آیین سوگواری محرم امسال نیز همچون نیم قرن گذشته، در خانه تاریخی مرحوم میرزا جواد پاسدار، یکی از کهن‌ترین بناهای قاجاری یزد، حال و هوایی دیگر یافته است. این خانه هرساله از نخستین تا دهمین روز محرم‌الحرام، میزبان مراسم روضه‌خوانی صبحگاهی است.

مراسم عزاداری دهه اول‌ ماه محرم همراه با اجرای آیین سنتی ورزش باستانی با ضرب و نوای گرم مریدان و مداحان اهل‌بیت(ع) در زورخانه شهیدان سلمانیان قم برگزار می‌شود.

هر ساله در ایام محرم، بازاریان بازار وکیل شیراز، عزای حسینی را برگزار و حب الحسین(ع) را نسل به نسل به فرزندان خود منتقل می‌کنند.

مراسم عزاداری دهه اول محرم هر ساله در خانه تاریخی شیخ الاسلام اصفهان که یادگاری به جا مانده از دوره معماری صفوی و نیز قاجاری است، با حضور اقشار مختلف مردم برگزار می‌شود. برپایی عزاداری در این ساختمان تا زمان پهلوی اول ادامه داشت و پس از منع عزاداری در آن زمان، مردم به‌صورت مخفیانه در قسمت پشت ساختمان عزاداری می‌کردند.