همشهریآنلاین - مجیدجباری: افزایش تردد شناورهای تجاری و نظامی، تخلیه آلایندههای نفتی و تشدید فشارهای انسانی بر تنگه هرمز، نگرانی ها درباره آینده یکی از حساسترین زیستبوم های دریایی کشور را افزایش داده است. کارشناسان محیط زیست هشدار میدهند که ادامه این روند به تخریب جنگلهای حرا (مانگرو) ، گسترش سفیدشدگی مرجان ها، کاهش جمعیت آبزیان و آسیب به تاسیسات آب شیرینکن جنوب کشور منجر میشود.
در حالی که رئیس پژوهشکده علوم اقیانوسی پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی از شکلگیری نقاط داغ آلودگی در آبهای تنگه هرمز خبر داده، دانشیار گروه محیط زیست دانشگاه آزاد بندرعباس معتقد است که پیامدهای این آلودگیها از سالها قبل در برخی زیست بومهای ساحلی جنوب کشور قابل مشاهده بوده و اکنون نیازمند اقدامات بازدارنده جدی است.
حساسیت اکولوژیک تنگه هرمز
صابر قاسمی در گفتوگو با همشهریآنلاین با اشاره به حساسیت اکولوژیک تنگه هرمز تصریح کرد: جنگلهای حرا ( مانگرو) در ضلع شمالی تنگه هرمز از محدوده رود شور تا نواحی سیریک و خور آذینی گسترده شدهاند و از ارزشمندترین اکوسیستم های ساحلی کشور به شمار میروند. این جنگلها آخرین حد پراکنش طبیعی جنگلهای مانگرو در آسیا هستند و به دلیل اهمیت جهانی، تحت عناوینی همچون تالاب بینالمللی، منطقه حفاظت شده و ذخیرهگاه زیستکره شناخته میشوند.
این استاد دانشگاه افزود: تجربههای گذشته نشان داده است که آلودگی های نفتی میتواند خسارات سنگینی به این زیستگاهها وارد کند. در برخی مناطق ساحلی جنوب کشور نیز آثار منفی نشتهای نفتی بر پوشش گیاهی حرا مشاهده شده است. آلودگیهای نفتی با پوشاندن اندامهای تنفسی این درختان، فرآیند تبادل گاز را مختل می کند و در نهایت موجب ضعف یا نابودی آنها میشوند.
افزایش سفید شدگی مرجانها
او با اشاره به اهمیت آبسنگهای مرجانی در محدوده جزایر قشم، هنگام و لارک اظهار کرد: این مناطق از غنیترین زیستگاههای مرجانی کشور به شمار میروند و مطالعات انجام شده وجود دست کم ۱۶ گونه مرجانی را در این نواحی نشان داده است. مرجانها هم از نظر تنوع زیستی اهمیت دارند و هم زیستگاه و محل رشد بسیاری از گونههای آبزی محسوب میشوند.
قاسمی ادامه داد: پدیده سفیدشدگی مرجانها در سالهای اخیر در جنوب کشور افزایش یافته و آلودگیهای دریایی میتواند یکی از عوامل مهم تشدیدکننده این وضعیت باشد. مرجانها برای ادامه حیات به آب های شفاف و پاک نیاز دارند و هرگونه افزایش آلودگی میتواند تعادل این اکوسیستم حساس را برهم بزند.
او با بیان اینکه آلودگیهای نفتی علاوه بر جنگلهای حرا و مرجان گونههای جانوری و آبزیان منطقه را هم تهدید میکند، گفت: این آلایندهها بر آبزیان نیز اثر مستقیم دارند. زمانی که مواد نفتی وارد آب میشوند، آبشش ماهیان را پوشانده و توان تنفس آنها را کاهش میدهند و به تلفات گسترده آبزیان منجر میشود.
این کارشناس محیط زیست همچنین به کاهش مشاهده برخی گونههای شاخص دریایی در آبهای جنوب کشور اشاره کرد و افزود: در سالهای اخیر گزارش هایی از به گل نشستن دلفینها و نهنگها منتشر شده است. عوامل مختلفی از جمله آلودگیهای دریایی، آلودگی صوتی ناشی از تردد شناورها و سایر فشارهای انسانی میتوانند در بروز چنین رخدادهایی نقش داشته باشند.
کاهش راندمان آب شیرینکن ها
قاسمی یکی دیگر از پیامدهای آلودگی دریایی را آسیب به تاسیات آبشیرینکن دانست و گفت: ورود مواد نفتی به آب دریا میتواند به غشاها و ممبرانهای آب شیرین کنها آسیب وارد کند و راندمان این تاسیسات را کاهش دهد. با توجه به وابستگی بسیاری از شهرهای جنوبی به آب شیرین کن ها، حفاظت از کیفیت آب دریا اهمیت مضاعف پیدا میکند.
دانشیار گروه محیط زیست دانشگاه آزاد بندرعباس تاکید کرد: بخش مهمی از آلودگی های دریایی ناشی از تخلیه پسماندها و آلایندهها توسط شناورهاست و مقابله با این وضعیت نیازمند اجرای دقیق کنوانسیونهای بینالمللی، نظارت مستمر و اعمال جرایم بازدارنده است.ضمن اینکه بخشی از عوارض شناورهای عبوری و آلایندهها در تنگه هرمز باید بهطور مستقیم برای احیا و حفاظت از زیستبوم های آسیبپذیر این زیست بوم حساس و شکننده هزینه شود.
این کارشناس اکوسیستمهای آبی درپایان گفت: حفاظت از محیط زیست دریایی زمانی محقق میشود که همه بخشهای مرتبط، از نهادهای اجرایی تا فعالان حوزه دریانوردی، اهمیت این سرمایه ملی را درک کرده و در قبال آن رفتار مسئولانه داشته باشند.
هشدار رئیس پژوهشکده علوم اقیانوسی
به گزارش همشهریآنلاین، پیش از این نیز ابوالفضل صالح، رئیس پژوهشکده علوم اقیانوسی پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی، هشدار داده بود که جریانهای غالب آب در تنگه هرمز، آلودگیهای ناشی از ترافیک سنگین دریایی را به سمت سواحل ایران منتقل میکند و این موضوع میتواند اکوسیستم های مرجانی، جنگلهای حرا و حتی تاسیسات آب شیرینکن را با مخاطرات جدی مواجه کند. به گفته او، تمرکز بالای فعالیتهای دریانوردی در مجاورت زیستگاههای حساس ساحلی و دریایی، تنگه هرمز را به منطقهای تبدیل کرده که مدیریت آن نیازمند توجه همزمان به ملاحظات اقتصادی، امنیتی و محیط زیستی است.