همشهری آنلاین - محمد سرابی: از طرف دیگر سالمندان سالم و سرحالی هم هستند که خانوادهای ندارند و اطراف آنها از «نوه» خالی است. سازمان بهزیستی در طرح «دستهای مهربانی» در حال آزمون این ایده است که بتوان بین بچههای بیسرپرست و بدسرپرست و سالمندان توانمند ارتباطی برقرار کرد. از شروع آزمایشی این طرح فقط چندماه میگذرد.
پدربزرگهای باحوصله
حمیدرضا الوند، مدیرکل دفتر مراقبت و توانمندسازی کودکان و نوجوانان سازمان بهزیستی به همشهری میگوید: « ما سالمندانی داریم که تنها فعالیتهای روزانه خودشان را انجام میدهند بلکه سرزنده و فعال هستند. آنهایی که در فعالیتهای اجتماعی شرکت میکنند، در بنیاد فرهیختگان حضور پیدا میکنند یا آنهاییکه به مراکز روزانه بهزیستی رفتوآمد دارند و از برنامههای اوقات فراغت استفاده میکنند. از ظرفیت این سالمندان میشود برای بهبود شرایط کودکان مقیم مراکز شبهخانواده بهرهبرد. سالمندانی داریم که با وجود سن و سال زیاد سرحال هستند و مهارتهای هنری و کلامی خوبی دارند.»
بیش از ۸۷ درصد بچههایی که تحت سرپرستی ما هستند در حال حاضر بچههای بدسرپرستند نه بیسرپرست یعنی شرایط فرزندخواندگی با عنوان سرپرستی دائم را ندارند اما از داشتن خانواده و عواطف و احساسات زندگی خانوادگی هم محروم هستند. از طرف دیگر سازمان تأکید دارد که بچهها باید درون خانواده زندگی کنند و هرچقدر که مادریاران و همکاران دیگر ما در مراکز نگهداری شبهخانواده تلاش میکنند باز هم فضای این مراکز با فضای خانواده متفاوت است. برای همین هم طرحهای مختلفی مانند طرح میزبان و... داریم که این بچهها بتوانند به شکلهای مختلف درون یک خانواده بزرگ شوند.»
الوند تأکید میکند:« طرح درباره بچههایی که در سن بین کودکی و نوجوانی باشند اجرا میشود. بچههای خیلی کوچک جنب و جوش زیادی دارد و بچههایی که به سن نوجوانی برسند هم ویژگیهای رفتاری مخصوص به این سن را دارند برای همین فاصله بین این دورههای سنی را انتخاب کردیم. از سمت دیگر اولویت با سالمندانی است که زن و شوهر باشند. آنهایی که در بنیاد فرزانگان فعال هستند یا به مراکز روزانه رفتوآمد دارند. آنها یک روز در هفته بهمدت چند ساعت به مراکز نگهداری از کودکان میروند و زیرنظر گروه مراقبت این خانهها شامل مددکار، روانشناس و مدیر مرکز در برنامهها شرکت میکنند.»
استانها موفقتر از تهران
این سالمندان میتوانند برای بچهها بهصورت پدربزرگ و مادربزرگی باشند که هر هفته به دیدنشان میروند. سرگرمی پیشنهاد شده قصهگویی برای انتقال فرهنگ ملی و محلی کشور بود اما سالمندانی هستند که مهارتهایی مانند موسیقی دارند. هر استان میتواند بنا به فرهنگ محلی خود جنبههای مختلف مشارکت را شناسایی و اجرا کند. از طرف دیگر این فعالیتها برای خود سالمندان هم سازنده و سرگرمکننده خواهد بود و نخستین فایده آن ایجاد احساس سودمندی است.
نمونه مهربانی
استان اصفهان یکی از موفقترین استانها در اجرای طرح دستهای مهربان است. نسیم نفر، معاون سلامت اجتماعی اداره کل سلامت بهزیستی استان اصفهان به همشهری میگوید:« ما سالمندانی را داشتیم که در تشکلهای سالمندان فعال بودند یا جزو خیرین مرتبط با بهزیستی به شمار میرفتند اما پیش از همه توانستیم سالمندانی را پیدا کنیم که در گذشته مددکار بهزیستی بودند و حالا بازنشسته شدهاند. »
او ادامه میدهد: « برای بچهها تعریف کردن این داستانها خیلی جالب بود. برای همین قصهگویی را ادامه دادیم. مدتی بعد دیدیم که بچهها درون محوطه مرکز دور یک «مادربزرگ» جمع شدهاند و او دارد برایشان قصه تعریف میکند. اینها دختربچههایی بودند که هیچوقت پدربزرگ و مادربزرگ نداشتند. کم کم فعالیت را بیشتر کردیم و به داستانهای اسطورهای ایرانی و قصههای قدیمی رسیدیم و هنوز هم این کار ادامه دارد.»