مدیر اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان و سرپرست کاوش با اعلام این مطلب به همشهری آنلاین گفت: «محوطه تاریخی طلا شور قدبرا سال ۱۳۸۵ به ثبت ملی رسید، اما کاوش این محدوده دستکند به تازگی آغاز شدهاست.»
عطا حسنپور با بیان اینکه این محوطه در گذشته یک تپه ۵ متری داشت که اهالی خاک آن را برای کورههای آجرپزی برداشت کردند، ادامه داد: «بر اساس برداشتها، دیگر تپهای به جا نمانده است در حالی که وجود تپه مانع نفوذ باران و برف به لایههای زیرین میشد. حالا خاکهای سطحی تپه هم از بین رفته، اما سازه دستکند زیر آن سالم ماندهاست.»
سرپرست کاوش با بیان اینکه کاوش در چند دالان و دو اتاق دستکند که به طور کامل پاکسازی شدهاند، در حال انجام است، افزود: «این محوطه زیرزمینی دستکند دالانهای بیشتری هم دارد که هنوز پاکسازی نشدهاست.»
حسنپور با بیان اینکه در فصل اول کاوش تمام ابعاد و جوانب این سازه دستکند زیرزمینی بررسی میشود، اظهار کرد: «انسانها در نقاط سردسیر و گرمسیر ایران به دلیل فرار از سرما یا گرما و در دوران باستان به دلایل امنیتی به زیرزمین پناه میبردهاند. آنها با درک شرایط برای خودشان سازههایی ایجاد کردند که در امان باشند.»
مدیر اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان با تاکید بر اینکه شهر زیرزمینی دستکند در استان کمیاب است، گفت: «تا کنون یک گونه از این دستکندها در شهرستان ازنا به نام "کوه کیوان" شناسایی شده و قدبرا دومین کاوش از این سری دستکندها در استان است. دستکندها در لرستان بیشتر در دل کوهها، غارها و صخرهها بودهاست.»
او در توضیح بیشتر وضعیت فصل اول کاوش گفت: «با توجه به مطالعه لایههای نهشته باستانشناسی و زمینشناسی معلوم شده که دستکند قدبرا در زیر یک لایه شنی با ارتفاعی تقریبا ۱ یا ۲ متر ایجاد و بستر شنی، مانع از نفوذ آب به لایههای زیرین شدهاست.»
به گفته سرپرست کاوش، سفالینههای به دست آمده این منطقه از اواخر دوره ساسانی تا قرون میانی اسلامی را شامل میشود.
حسنپور حفاظت و مرمت بخشهای آسیب دیده سازه دستکند را هم مرحلهای از فصل اول کاوشها دانست و گفت: «به زودی با کمک دفتر حفظ و احیای وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی و با همکاری پژوهشکده باستانشناسی پژوهشگاه میراث و تامین اعتبار، حفاظت و مرمت نیز اجرایی میشود.»
تپه طلا شور قدبرا مربوط به دورانهای تاریخی پس از اسلام است و در ۳ کیلومتری جاده کمربندی الیگودرز واقع شده است.