همشهریآنلاین - پروانه بندپی: ابولا (Ebola) یکی از خطرناکترین و مرگبارترین بیماریهای ویروسی در جهان است که اولین بار در دهه ۱۹۷۰ در آفریقا شناسایی شد و هنوز هم در این منطقه شیوع بالایی دارد.
سازمان بهداشت جهانی (WHO) به دلیل شیوع بیماری ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو و اوگاندا (دو کشور آفریقایی)، «وضعیت اضطراری بهداشت عمومی با اهمیت بینالمللی» اعلام کرده تا کشورهای همسایه را در وضعیت هشدار بالا قرار دهد. این سازمان تاکید کرده که این یک «هشدار همهگیری جهانی» (پاندمی) نیست.
با این حال، سوال این است که آیا این ویروس میتواند از طریق پروازهای بینالمللی وارد ایران شود؟
ابولا به ایران نمیرسد؟
دکتر مینو محرز، متخصص بیماریهای عفونی درباره این ویروس به همشهریآنلاین میگوید: «ویروس ابولا همیشه به صورت بومی در بعضی کشورهای آفریقایی وجود داشته و شیوع آن عمدتاً محدود به همان مناطق است. از نظر تئوریک، امکان انتقال موارد مثبت این ویروس از طریق پروازهای بینالمللی وجود دارد، اما با توجه به محدودیت پروازها در کشور ما و همچنین با توجه به نیاز به تماس نزدیک برای ابتلا، نگرانی جدی از گسترش آن در کشور ما وجود ندارد.»
محرز میگوید: «بعضی نگرانیهایی که درباره بیماریهای ویروسی مطرح میشود، گاه بیش از حد واقعی بزرگنمایی میشود. مثلا در مورد برخی ویروسها مثل هانتاویروس نیز نگرانی گستردهای ایجاد شد و همه ترسیدند و فکر کردند که مثل کووید پاندمی میشود. در حالی که آن هم تهدید قابل توجهی برای کشور ما محسوب نمیشود.»
این متخصص بیماریهای عفونی تاکید میکند که «فعلا ویروسی که باید نگران و مراقبش باشیم، آنفلوآنزای نوع B است که یکی از بیماریهای شایع فصلی در کشورمان است و هر سال از ابتدای شهریور تا اواخر بهار که هوا گرم میشود، موارد ابتلا به آن مشاهده میشود. ما در این ماه بیماران زیادی داشتیم که کارشان به بستری کشید. البته بیشتر موارد خفیف بودند.»
به گفته محرز، «یکی از گروههای پرخطر در ابتلا به آنفلوآنزای شدید، زنان باردار هستند. این گروه در صورت ابتلا ممکن است با عوارض جدی مواجه شوند و به همین دلیل واکسیناسیون آنفلوآنزا برای آنها تاکید میشود. با این حال، بعضی از زنان باردار به دلیل نگرانی از عوارض واکسن، از تزریق آن خودداری میکنند یا پزشکشان با تزریق مخالت میکنند. در حالی که شواهد علمی نشان میدهد واکسن آنفلوآنزا در دوران بارداری ایمن است و حتی میتواند از بروز عوارض شدید در مادر و جنین پیشگیری کند.»
این متخصص بیماریهای عفونی میگوید: «ما حتی به افراد جوان توصیه میکنیم که این واکسن را تزریق کنند. چون کسانی که تا الان واکسن نزدهاند و اولین بار آنفلوآنزا میگیرند، نوع شدیدش را میگیرند.»
محرز درباره ابولا هم تاکید میکند: «ابولا هیچ وقت به آن معنا همهگیر نشده و نمیشود. ما هم که با آفریقا روابط و رفت و آمد تنگاتنگی نداریم. معمولا مسافرانی که به آفریقا سفر میکنند یا برعکس، در معرض خطر قرار میگیرند و ویروس را به دیگران انتقال میدهند.»
ابولا چطور منتقل میشود؟
ویروس ابولا از طریق تماس مستقیم با خون، ترشحات بدن (مانند بزاق، استفراغ، اسهال)، یا بافتهای فرد مبتلا منتقل میشود.
همچنین تماس با وسایل آلوده مثل سرنگ، لباس یا سطوح آلوده و نیز تماس با اجساد افراد مبتلا میتواند باعث انتقال شود.
این ویروس مثل کووید۱۹ (کرونا) از طریق هوا و تنفس منتقل نمیشود و برای ابتلا معمولاً تماس نزدیک و مستقیم لازم است. تماس نزدیک هم یعنی لمس کردن خون، بزاق، استفراغ، مدفوع یا عرق فرد مبتلا، مراقبت مستقیم از بیمار (مثل پرستاری بدون تجهیزات محافظ)، تماس با وسایل آلوده به ترشحات بیمار (لباس، ملحفه، سرنگ و ...) و تماس با جسد فرد فوتشده بر اثر ابولا.
فرد مبتلا از زمان ظاهر شدن اولین علائم، ناقل بیماری میشود و با پیشرفت بیماری احتمال انتقال ویروس بیشتر میشود.اجساد قربانیان این ویروس هم تا چند روز همچنان بسیار واگیردار باقی میمانند و به همین دلیل مراسم تدفین و تماس مستقیم با پیکر فرد جانباخته میتواند خطر انتقال بیماری را افزایش دهد.
پژوهشگران معتقدند که خفاشهای میوهخوار، میزبان طبیعی ویروس این بیماری هستند. خفاشهایی که البته در مناطق آفریقایی زیست میکنند.