همشهریآنلاین - مجیدجباری: عضو هیات علمی پژوهشکده زلزلهشناسی، با اشاره به شنیده شدن صدا در برخی زلزلهها گفت: همه امواج لرزهای از جنس امواج صوتی هستند، اما شنیده شدن صدای زلزله به عوامل مختلفی مانند عمق کم زمین لرزه، شکستگی سنگها و گسلها، زمین لغزش یا حتی اشتعال گاز رادون بستگی دارد و نمیتوان گفت گسلهای یک منطقه پرصدا یا بیصدا هستند.
مهدی زارع در گفتوگو با همشهریآنلاین درباره علت شنیده شدن صدا در برخی زلزلهها توضیح داد: بهطور کلی تفاوتی میان گسلها وجود ندارد. امواج لرزهای خودشان از جنس امواج صوتی هستند و از نظر فیزیکی هم خانواده محسوب میشوند، اما اینکه مردم در چه شرایطی صدای زلزله را بشنوند، به عوامل مختلفی بستگی دارد.
او گفت: در برخی زلزلهها به ویژه زلزلههایی که در عمق کم رخ میدهند یا زلزلههایی که شکستگی گسل به سطح زمین نزدیک میشود، ممکن است مردم صدای شکستن گسل را بشنوند.
نور و صدای اشتعال گاز رادون
این استاد دانشگاه با بیان اینکه صدا گاهی به صورت مستقیم از خود گسل در نمیآید و پیامدهای زلزله باعث ایجاد آن میشود، گفت: برای مثال فروریزش زمین در نزدیکی سطح، ریزش فضاهای زیرزمینی یا وقوع زمین لغزش در مناطق کوهستانی میتوانند صدا تولید کنند.
زارع افزود: یکی دیگر از پدیدههایی که گاهی همزمان با زلزله دیده میشود، اشتعال گاز رادون است. اگر این اتفاق در شب رخ بدهد، نور و صدا ایجاد میشود و برخی تصور میکنند رعد و برق یا حتی فعالیت آتشفشانی است، اما این نور در واقع میتواند مرتبط با خود زلزله باشد.
گسلهای شرق و غرب تهران فرق دارند؟
زارع در پاسخ به این پرسش همشهریآنلاین که آیا رفتار گسلهای مناطق مختلف تهران با هم فرق دارند، گفت: در حال حاضر داده علمی مشخصی در این زمینه وجود ندارد که بتوان بر اساس آن گفت زلزلههای غرب تهران صدا دارند، اما زلزلههای شرق تهران ندارند. نمیشود بر اساس چند تجربه محدود به نتیجه قطعی رسید. ممکن است بعضی زلزلهها صدا داشته باشند و بعضی نداشته باشند، اما این موضوع به معنای تفاوت ماهوی گسلها نیست.
بمبارانهای سنگین گسلها را فعال میکند؟ | مردم به شایعات توجه نکنند
دومینوی گسلها در دو سوی پایتخت
این استاد پژوهشکده زلزلهشناسی با اشاره به زلزلههای سالهای اخیر تهران گفت: گسل شرق به غرب تهران تقریبا یک سامانه به هم پیوسته است. همان سامانهای که زلزلههای ملارد و شهریار را در سالهای قبل ایجاد کرده، در امتداد خود میتواند در بخشهای دیگر مانند پردیس هم فعال شود. اگر بخواهم بهتر توضیح دهم، این گسلها مثل ردیفی از مهرههای دومینو هستند که حرکت در یک بخش میتواند بخش دیگری را تحریک کند، هرچند فعال شدن همزمان دو بخش بزرگ گسلی چندان محتمل نیست.
زلزله های کوچک مانع زلزله بزرگ می شوند؟
زارع درباره یک باور عمومی مبنی بر اینکه وقوع زلزلههای کوچک و تدریجی باعث تخلیه انرژی و جلوگیری از زلزله بزرگ میشوند، به همشهریآنلاین توضیح داد: این باور عمومی به نوعی میتواند درست باشد. در حدود ۸۰ درصد موارد، وقتی زمین لرزههای کوچک و پیاپی رخ میدهند، بخش زیادی از انرژی به تدریج آزاد میشود و اتفاق بزرگتری رخ نمیدهد. اما در حدود ۲۰ درصد موارد، زلزله کوچک میتواند پیش لرزه یک زلزله بزرگتر باشد که معمولا حدود یک درجه بزرگتر از زمین لرزه اولیه است ولی میتواند در موارد نادر حتی ۲ یا ۳ ریشتر بزرگتر هم اتفاق بیفتد.
استاد پژوهشکده زلزلهشناسی گفت: اگر مثلا زلزلهای با بزرگی ۴.۵ ریشتر رخ دهد، احتمال اینکه بعد از آن زلزلهای به بزرگی حدود ۵.۵ رخ دهد وجود دارد، اما احتمال وقوع زلزلههای بسیار بزرگتر، مانند ۶.۵ یا ۷ ریشتر، بسیار پایینتر است. با این حال، کار زلزله شناسان و دانشمندان، توجه به همان سناریوهای کم احتمال اما پرخطر است. چون اگر رخ دهند خسارت سنگینی برجا میگذارند.
مردم را نگران نکنیم
این زلزله شناس در پایان با بیان اینکه نباید مردم را در حالت اضطراب نگه داریم، تاکید کرد: هرچند بعد از زلزلههای اخیر در پردیس، احتمال وقوع زمین لرزه بزرگ اندکی افزایش پیدا میکند، اما این به معنای وقوع قطعی زلزله شدید نیست. ما در منطقه زلزلهخیز زندگی میکنیم و همیشه باید آگاهی و آمادگی لازم را داشته باشیم. ضمن اینکه بر این باور هستم که نباید مردم را در نگرانی و اضطراب نگه داشت.