به گزارش همشهری آنلاین، تازهترین اطلاعات منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران نشان میدهد: نرخ بیکاری جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر در زمستان ۱۴۰۴ به ۷.۶ درصد رسیده که نسبت به زمستان ۱۴۰۳ کاهشی ۰.۲ درصدی را نشان میدهد؛ اما این کاهش، بیش از آنکه نشانه رونق اشتغال باشد، حاصل ریزش مشارکت اقتصادی و خروج جمعیت از بازار کار است.
مشارکت اقتصادی عقبنشینی کرد
نرخ مشارکت اقتصادی در زمستان ۱۴۰۴ به ۳۹.۷ درصد رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۰.۴ درصد کاهش یافته است. به بیان سادهتر، از هر ۱۰۰ نفر جمعیت در سن کار، کمتر از ۴۰ نفر یا شاغلاند یا در جستوجوی کار. مابقی به جمعیت غیرفعال پیوستهاند؛ جمعیتی که حالا به ۴۰ میلیون و ۹۷ هزار نفر رسیده و نسبت به زمستان ۱۴۰۳ حدود ۸۱۰ هزار نفر افزایش یافته است.
این یعنی بازار کار نه از مسیر ایجاد شغل، که از مسیر ناامیدی و خروج نیروی کار، شاهد کاهش نرخ بیکاری بوده است.
وقتی جمعیت غیرفعال (شامل محصلان، خانهداران، بازنشستگان و ناامیدان از یافتن کار) ۸۱۰ هزار نفر افزایش مییابد، کاهش ۰.۲ درصدی نرخ بیکاری رنگ میبازد.
رشد ۵۷ هزارنفری اشتغال
در زمستان ۱۴۰۴، جمعیت شاغلان ۱۵ ساله و بیشتر به ۲۴ میلیون و ۳۵۳ هزار نفر رسیده که نسبت به زمستان ۱۴۰۳ حدود ۵۷ هزار نفر افزایش داشته است. این رشد ناچیز در برابر افزایش ۸۱۰ هزارنفری جمعیت غیرفعال، نشان میدهد که بازار کار توان جذب بخش قابل توجهی از نیروی کار را نداشته است.
سهم بخشهای عمده اقتصادی از اشتغال نیز تصویر آشنایی را نشان میدهد، بخش خدمات با ۵۴.۲ درصد همچنان بیشترین سهم را در اختیار دارد و پس از آن صنعت با ۳۲.۵ درصد و کشاورزی با ۱۳.۲ درصد قرار میگیرند.
زنگ خطر برای جوانان
آنجا که آمارها واقعاً نگرانکننده میشود، وضعیت اشتغال جوانان است. نرخ بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله در زمستان ۱۴۰۴ به ۲۱.۲ درصد رسیده که نسبت به زمستان ۱۴۰۳ افزایش ۰.۲ درصدی داشته است. این یعنی بیش از یکپنجم جوانانی که در جستوجوی کار هستند، بیکار ماندهاند.
برای گروه سنی ۱۸ تا ۳۵ ساله نیز اوضاع چندان مساعد نیست. نرخ بیکاری این گروه ۱۵.۱ درصد اعلام شده که ۰.۳ درصد نسبت به زمستان ۱۴۰۳ افزایش یافته است. درحالیکه نرخ بیکاری کل کاهش یافته، بیکاری در میان جوانان و میانسالان رو به افزایش گذاشته است.
اشتغال ناقص؛ شاغلانی که بیکار ماندهاند
بخش دیگری از تصویر بازار کار، روایت شاغلانی است که به دلیل شرایط اقتصادی ناچار به کار کمتر از ۴۴ ساعت در هفته شدهاند. سهم اشتغال ناقص در زمستان ۱۴۰۴ به ۸.۲ درصد رسیده است؛ یعنی ۸.۲ درصد از شاغلان به دلایلی چون رکود کاری، فصل غیرکاری یا پیدا نکردن کار با ساعت بیشتر، کمتر از ۴۴ ساعت در هفته کار میکنند اما آماده انجام کار اضافی هستند.
در سوی دیگر این طیف، ۳۶.۹ درصد از شاغلان بیش از ۴۹ ساعت در هفته کار میکنند. این دوقطبی شدن بازار کار، از یکسو جمعیتی را نشان میدهد که برای تأمین معیشت ناچار به ساعات کار طولانی هستند و از سوی دیگر جمعیتی که حتی نمیتوانند بهاندازه یک شغل استاندارد کار پیدا کنند.
آنچه آمارها پنهان میکنند
کاهش ۰.۲ درصدی نرخ بیکاری در زمستان ۱۴۰۴، در بهترین حالت یک خوشبینی آماری است. وقتی مشارکت اقتصادی ۰.۴ درصد کاهش مییابد و ۸۱۰ هزار نفر به جمعیت غیرفعال اضافه میشوند، کاهش نرخ بیکاری نه از جنس ایجاد اشتغال، که از جنس خروج از بازار کار است.
در کنار این اتفاق، افزایش نرخ بیکاری جوانان و رشد اشتغال ناقص، همگی نشانههایی از یک بازار کار نحیف و در حال فرسایش هستند.