همشهری آنلاین - یکتا فراهانی: وقتی یک پهپاد رادارگریز چندمیلیوندلاری با یک سیستم پدافندی بومی سرنگون میشود، یعنی قواعد بازی تغییر کرده است. اما این تمام ماجرا نیست؛ در پسزمینه این نبردها، دانشمندان در حال نفوذ به پیچیدهترین دژ جهان هستند: مغز انسان.
این روزها جهان شاهد تحولاتی است که تا پیشازاین تنها در رمانهای «سایبرپانک» یافت میشد. از انهدام زنجیرهای پهپادهای فوق پیشرفته در سواحل خلیجفارس تا آزمایش موفقیتآمیز هدایت سلاح با امواج مغزی در ناتو؛ ما در میانه یک طوفان تکنولوژیک ایستادهایم.
شکارچیانی که در تله افتادند؛ رکوردشکنی پدافند در جزیره خارگ
در تازهترین تحولات میدانی که لرزه بر اندام استراتژیستهای غربی انداخته، شبکه یکپارچه پدافند هوایی ایران موفق شد یک فروند پهپاد پیشرفته «لوکاس» را در نزدیکی جزیره استراتژیک خارگ رهگیری و منهدم کند. این صد و شصت و سومین شکار موفق ایران در هفتههای اخیر محسوب میشود. نکته فنی و حائز اهمیت برای کارشناسان، ناتوانی سیستمهای اخلالگر راداری این پهپادها در برابر پدافند بومی است. گزارشها حاکی از آن است که حتی جنگندههای فوق پیشرفته نسل پنجم مثل F-۳۵ نیز دیگر در حاشیه امن قرار ندارند و اصابت دومین فروند از این پرندههای گرانقیمت در آسمان مرکزی ایران، نشاندهنده جهش بزرگ در بیوفیزیکِ راداری و سامانههای کشف حرارتی است.
بیشتر بخوانید :
ظهور «هوش جمعی» در میدان رزم
در بخش جهانی، دنیای پهپادها وارد فاز "خودمختاری کامل" شده است. برخلاف نسلهای قدیمی که وابسته به سیگنال ماهوارهای بودند، پهپادهای جدید که در روزهای اخیر توسط ارتشهای پیشرو آزمایش شدهاند، از هوش مصنوعی (AI) برای تشخیص اهداف در محیطهای فاقد GPS استفاده میکنند. این پرندهها که بهصورت "سوارم" یا دستهجمعی پرواز میکنند، مانند یک موجود واحد تصمیم میگیرند؛ اگر یکی از آنها منهدم شود، بقیه بلافاصله آرایش خود را تغییر داده و مأموریت را به اتمام میرسانند. این یعنی ما با یک "ارگانیسم دیجیتال" روبهرو هستیم که کشتن آن عملاً غیرممکن است.
نوروساینس نظامی؛ وقتی کلاهخودها فکر میخوانند
اما شاید شگفتانگیزترین بخش دانش مدرن، ورود «نوروساینس» به تجهیزات انفرادی سربازان باشد. پروژههایی که همین ماه در ناتو و برخی قدرتهای آسیایی کلید خورده، بر روی کلاهخودهای مجهز به حسگرهای EEG (نوار مغزی) تمرکز دارد. این فناوری به فرماندهان اجازه میدهد سطح استرس، تمرکز و حتی آمادگی ذهنی سرباز را در لحظه رصد کنند. فراتر از آن، رابطهای مغز و رایانه (BCI) به مرحلهای رسیدهاند که خلبان جنگنده میتواند با "تمرکز دیداری" بر روی یک هدف، موشک را قفل و شلیک کند؛ یعنی حذف کامل تاخیرِ زمانی که برای حرکت دست و فشردن دکمه نیاز بود.
رنسانس نظامی؛ عبور از عصر باروت به عصر نورون
نگاهی به اخبار چند روز اخیر نشان میدهد که ما دیگر در عصر "سختافزار" محض زندگی نمیکنیم. پیروز نبردهای امروزوفردا، کشوری است که بتواند مثلث «هوش مصنوعی، نوروساینس و ریز پرندهها» را بهدرستی ترکیب کند. آنچه در آسمان ایران و آزمایشگاههای پیشرفته جهان میگذرد نشان میدهد دانش مدرن و فرا - علمی، قدرت را از دست ژنرالهای سنتی گرفته و به دست دانشمندان و برنامهنویسان سپرده است. جهان در حال تجربه یک "رنسانس نظامی" است که در آن، مغز انسان، آخرین و قدرتمندترین جبهه نبرد خواهد بود.