سبزوار در حالی به عنوان قطب تولید خاویار در کشور لقب گرفته است که حدود ۵۰۰ کیلومتر از دریای خزر فاصله دارد. ماجرای پرورش ماهیان خاویاری در سبزوار با خلاقیت مرحوم «هادی هواخواه» از یک مزرعه پرورش ماهی شروع شد.

به گزارش همشهری ‌آنلاین، ماجرای پرورش ماهیان خاویاری در سبزوار با خلاقیت مرحوم «هادی هواخواه» از یک مزرعه پرورش ماهی شروع شد. او تصمیم گرفت در کنار پرورش ماهی قزل‌آلا، پرورش ماهیان خاویاری را هم تجربه کند و امروز کارآفرینی‌ با ۷ مزرعه پرورشی است. سالانه ۲۶۰ کیلوگرم خاویار در سبزوار تولید می‌شود که با احتساب تولید سالانه ۲۵۰۰ کیلوگرم در کشور، ‌ این میزان تولید ۱۰.۵ درصد تولید کل کشور است.

سازگاری ماهی خاویاری با اقلیم سبزوار

از زمانی که سدهای کشاورزی سبزوار در خراسان رضوی به محل پرورش ماهیان خاویاری تبدیل شد، بیش از یک دهه می‌گذرد. کار با گونه فیل‌ماهی آغاز و بعدها انواع دیگر ماهیان خاویاری مثل اوزون برون، سیبری، شیپ و چالباش هم به مزارع پرروش ماهیان خاویاری سبزوار وارد شد. عباس هواخواه، یکی از پرورش‌دهندگان ماهی خاویاری در سبزوار، قصه پرورش ماهیان خاویاری در سبزوار گرم و خشک و دور از دریا را با خاطره‌های مرحوم برادرش به یاد دارد.
او به همشهری می‌گوید: «چند سالی بود به پرورش ماهی قزل‌آلا در استخر کشاورزی مشغول بودیم. برادرم در سفری به شمال با یک پرورش‌دهنده ماهی خاویاری آشنا شد. به من زنگ زد و گفت چرا ما در سبزوار ماهی خاویاری نداشته ‌باشیم؟ بعد از تحقیق، با تعداد اندکی بچه ماهی خاویاری به سبزوار بازگشت. ماهی خاویاری با آب گرم و ‌شور سازگاری خوبی دارد و این شرایط در سبزوار فراهم است.»

این تجربه موفق سبب راه‌اندازی مجتمع پرورش ماهیان خاویاری در اطراف رودخانه کال‌شور سبزوار از سوی شیلات هم شد. ورودی هر یک از ۳ سایت این مجتمع که با تجهیزات به روز ایرانی ساخته شده، حدود ۲۰لیتر آب از رودخانه کال‌شور است و ۶ گونه ماهی خاویاری پرورش داده می‌شود که گونه خاویاری فیل‌ماهی با شرایط سازگاری بیشتری دارد. پرورش بچه ماهی خاویاری ۱۰ سال زمان می‌برد. هواخواه ادامه می‌دهد: «هرچند بیشتر خاویار صادر، اما خاویار سبزوار به تمام کشور ارسال می‌شود. از سوی دیگر تولید ماهی قزل‌آلا هم در سبزوار حرفی برای گفتن دارد و حدود ۶۵ درصد قزل‌آلای گلستان و مازندران از سبزوار تامین می‌شود.»

آب نامتعارف برای ماهیان خاویاری

رودخانه کال‌شور سبزوار فصلی است و نمی‌تواند همواره آب مورد نیاز مجتمع پرورش ماهیان سبزوار را تامین کند. مدیر شیلات جهاد کشاورزی سبزوار به همشهری ‌آنلاین می‌گوید: «برای تامین آب این مجموعه از آب‌های نامتعارف (به‌طور مستقیم از منابع طبیعی به دست نمی‌آید) استفاده می‌شود.»
محمد اسلامی ادامه می‌دهد: «قنات کهنه‌آباد ‌سبزوار نیز هم زمین‌های کشاورزی حدود ۲۰۰ کشاورز و هم طی قرارداد ۲۵ ساله با بهره‌بردار قنات، بخشی از آب مجتمع پرورش ماهیان سبزوار را سیراب می‌کند. در این مدت هم تعمیرات قنات بر عهده مجتمع پرورش ماهیان است.» به گفته او، ظرفیت تولید سالانه ۱۱۰ تن گوشت و ۲۶۰ کیلوگرم خاویار است. در هر یک از ۷ مزرعه پرورش ماهیان خاویاری در سبزوار حدود ۱۲ نفر به طور مستقیم و ۲۴ نفر غیر مستقیم و در مجتمع نیز ۵۰ نفر مستقیم و ۱۰۰ نفر غیر مستقیم مشغول کار هستند.