به گزارش همشهری آنلاین، دولت از ابتدای دی ماه امسال، با در پیش گرفتن یک سیاست اصلاحی، اقدام به حذف ارز ترجیحی کرده است. آزاد شدن قیمت نهادههای دامی، یکی از آثار این سیاست است که به گفته برخی فعالان صنعت طیور، نقدینگی مورد نیاز آنها برای ادامه تولید را افزایش داده است.
در این وضعیت برخی کارشناسان اقتصادی هم معتقدند این سیاست میتواند با رفع ممنوعیتهای صادراتی، به خلق فرصتهای جدید در صنایع تبدیلی مرغ منجر شود؛ به شرطی که دولت با یک ساز و کار اعتباری، بخشی از نقدینگی مورد نیاز تولیدکنندگان واقعی را تأمین کند.
افزایش عرضه نهاده در بازارگاه پس از حذف ارز ترجیحی
باقر علیپور تولید کننده مرغ درباره وضعیت تأمین نهادههای مورد نیاز واحدهای تولید کننده مرغ گفت: با حذف ارز ترجیحی و آزاد شدن قیمتها، عرضه ذرت و سویا در سامانه بازارگاه افزایش پیدا کرده و شرکتهای متعددی نسبت به عرضه ذرت و سویا اقدام کردهاند و بارگیری و ارسال طی زمانی کوتاه انجام میشود.
علیپور افزود: این سیاست در افزایش عرضه موثر بوده و دیگر مرغداریهای برای تأمین نهاده با مشکل مواجه نیستند اما مسأله اینجاست که قیمت فروش مرغ متناسب با افزایش هزینهها، بالا نرفته و اگر قیمت خوراک ۳۰۰ درصد بیشتر شده قیمت خرید مرغ از مرغدار حدود ۱۰۰ درصد بالاتر رفته است.
وی ادامه داد: ما قبلاً ذرت مورد نیاز خود را حدود ۱۱ و سویا را حدود ۲۱ هزار تومان خریداری میکردیم اما پس از آزاد شدن قیمتها قیمت ذرت به ۴۲ تا ۴۷ هزار تومان و قیمت سویا به ۶۸ تا ۷۲ هزار تومان رسیده است. البته طی این مدت و قبل از آزاد شدن قیمتها عرضه زیادی هم در سامانه بازارگاه وجود نداشت و با آزاد شدن قیمتها، عرضه افزایش یافته است.
نگرانی از افزایش شدید قیمت جوجه یک روزه
علیپور افزایش قیمت جوجه را هم یکی دیگر از دلایل افزایش هزینه تولید مرغ عنوان کرد و گفت: در این مدت قیمت جوجه بین ۱۰ تا ۴۱ هزار تومان نوسان داشته است اما قیمت آن با گران شدن خوراک بیشتر خواهد شد. حتی احتمال اینکه از فروردین قیمت جوجه یک روزه به ۱۰۰ هزار تومان برسد نیز وجود دارد.
این تولید کننده مرغ با بیان اینکه مرغداریهای زیادی طی مدتی که دسترسی به خوراک سخت شده بود از روند تولید خارج شده بودند، گفت: امروز که عرضه نهاده و خوراک بیشتر شده برخی از مرغداریها برای بازگشت به چرخه تولید با افزایش هزینههای اولیه مواجه شدهاند.
وی توضیح داد: تا پیش از آزاد شدن قیمتها، یک واحد ۳۰ هزار تایی با سه میلیارد تومان جوجهریزی میشد اما با هزینههای جدید، برای جوجهریزی در یک واحد ۳۰ هزار تایی به حدود ۱۱ میلیارد تومان سرمایه نیاز است. این وضعیت ممکن است به خروج بسیاری از مرغداریها از روند تولید منجر شود.
هزینه خوراک مرغ گوشتی
این تولید کننده مرغ خاطرنشان کرد: به طور کلی جوجه یک روزه در طول دوره ۴۵ روزه نزدیک به چهار تا ۴.۵ کیلوگرم خوراک مصرف میکند. هزینه خوراک در حال حاضر حدود ۷۱ هزار تومان است. این یعنی به طور تقریبی هزینه خوراک برای هر مرغ در تولید دوره تولید حدود ۳۰۰ هزار تومان است.
علیپور به هزینه بیمه هم اشاره کرد و گفت: شرکتهای بیمه به سختی زیر بار بیمه واحدهای مرغداری میروند و اگر شرکتی بیمه مرغداریها را قبول کند به ازای هر جوجه ۲۰ هزار تومان دریافت میکند. یعنی برای یک واحد ۳۰ هزار تایی باید ۶۰۰ میلیون تومان هزینه بیمه پرداخت کرد. در صورت بروز خسارت، بیمه بعد از یک سال بخشی از هزینه را پرداخت خواهد کرد.
وی با بیان اینکه به طور کلی صنعت مرغ وضعیت خوبی ندارد، گفت: هزینههای کارگری تولید مرغ هم افزایش یافته و برای یک واحد ۳۰ هزار تایی باید در یک دوره حدود ۳۹۰ میلیون تومان هزینه کارگری در نظر گرفت. این هزینه ها را باید در کنار هزینههای دارو قرار داد که افزایش یافته است.
علیپور گفت: کاهش کیفیت جوجه و خوراک هم در افزایش هزینه تولید موثر بوده است چون کاهش کیفیت این دو، وزنگیری جوجه در یک دوره را کاهش داده است. مثلا اگر یک جوجه در یک دوره به وزن ۲.۵ کیلوگرم میرسید اکنون حداکثر دو کیلوگرم وزن میگیرد.
ارز ترجیحی باید چند سال پیش حذف میشد
وی درباره سیاست حذف ارز ترجیحی گفت: این سیاست باید شش سال پیش اجرا میشد. اجرای کنونی این سیاست، مرغداریها را تحت فشار قرار میدهد اما میتوان انتظار داشت که در آینده وضعیت بهتر شود. همانطور که اکنون عرضه خوراک بهتر شده و شرکتهای متعددی نسبت به عرضه اقدام کردهاند.
۷۰ درصد هزینه تولید مرغ به خوراک اختصاص دارد
وحید زاهدی کارشناس خوراک دام و طیور هم درباره وضعیت تولید مرغ بعد از حذف ارز ترجیحی گفت: اکنون ۷۰ درصد هزینه تولید مرغ به خوراک، اختصاص دارد و با اجرای این سیاست، هزینه تولید مرغ تقریباً به نرخ ۱.۵ دلار نزدیک شده است.
وی گفت: هزینه دارو برای تولید یک مرغ حدود ۱۰ و واکسن حدود هشت هزار تومان است.
زاهدی درباره ترکیبات تشکیل دهنده خوراک مرغ گفت: ۵۰ درصد خوراک مرغ باید پروتئین باشد که معمولا با سویا تأمین میشود. ۳۰ درصد خوراک هم به کربوهیدرات اختصاص دارد که با ذرت تأمین میشود. ۲۰ درصد باقی خوراک مرغ هم به ویتامینها، مواد معدنی و... مربوط میشود.
وی خاطرنشان کرد: طبق آخرین آمار، ماهانه در کشور حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ میلیون قطعه مرغ گوشتی تولید میشود.
با حذف ارز ترجیحی، میتوان ممنوعیت صادرات را هم برداشت
سیدطهحسین مدنی رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند هم درباره حذف ارز ترجیحی و آثار آن بر صنعت دام و طیور به ویژه تولید مرغ کشور، گفت: درست است که با حذف ارز ترجیحی، هزینههای تولید مرغ در کشور به ویژه در بخش خوراک افزایش یافته است؛ اما دولت میتواند با یک سری راهکارها، این افزایش هزینهها برای تولیدکنندگان واقعی را جبران کند.
مدنی افزود: ضمن اینکه حذف ارز ترجیحی نهادههای دامی، میتواند به رفع ممنوعیتهای صادراتی و شکلگیری فرصتهای جدید به ویژه در صنایع تبدیلی حوزه مرغ و تولید خوراک دام، طیور، پرندههای زینتی و حیوانات خانگی منجر شود.
وی درباره راهکارهایی که دولت باید در این شرایط برای حمایت از تولیدکنندگان واقعی مرغ در پیش بگیرد، توضیح داد: طبق برآوردهای موجود، تا پیش از حذف ارز ترجیحی، یک واحد مرغداری میتوانست با حدود ۳۵۰ میلیون تومان، ۲۰ تن نهاده تهیه کند. البته با توجه به عدم شفافیت و مشکلاتی که در سامانه بازارگاه وجود داشت؛ تهیه این میزان نهاده با قیمت مصوب برای مرغداریها ساده نبود و در نهایت ناچار به خرید نهاده از بازار آزاد با قیمتهای بسیار بالاتر میشدند. اکنون با حذف ارز ترجیحی نهادههای دامی، دیگر مشکلی در عرضه وجود ندارد ولی تهیه ۲۰ تن نهاده به حدود ۱.۱ تا ۱.۲ میلیارد تومان سرمایه نیاز دارد.
ضرورت ایجاد ساز و کار اعتباری برای حمایت از تولیدکنندگان واقعی مرغ
مدنی خاطرنشان کرد: این یعنی یک واحد تولید مرغ برای ۳۰ هزار جوجهریزی در یک دوره ۴۵ روزه به حدود ۱۰ میلیارد تومان سرمایه نیاز دارد که حدود هفت میلیارد تومان آن مربوط به خوراک است. دولت برای جبران این افزایش هزینهها، باید با محوریت بانک کشاورزی، ساز و کاری را طراحی کند تا قسمتی از این نقدینگی نه به صورت پول بلکه به صورت اعتبار در سامانه بازارگاه برای تولیدکنندگان واقعی تعریف و تأمین شود. تولیدکننده میتواند با این اعتبار، خوراک مورد نیاز خود را از سامانه بازارگاه تهیه و به صورت اقساطی و البته کوتاه مدت آن را تسویه کند. قطعاً تولیدکنندگان واقعی از محل تولید، فروش، درآمد و سود حاصله، قادر به تسویه کامل اعتبارات دریافتی طی یک سال خواهند بود. ساز و کار مورد نظر باید این اطمینان را حاصل کند که اعتبار تخصیص داده شده به تولیدکننده، صرفاً برای خرید نهاده از سامانه بازارگاه و سپس استفاده کامل آن در واحد تولیدی دریافتکننده اعتبار بوده و حتماً در دوره زمانی مورد نظر تسویه میشود.
شکلگیری فرصتهای جدید با حذف ارز ترجیحی
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند ادامه داد: دولت با حذف ارز ترجیحی، هم از توزیع منابع بزرگ رانت در نهادههای دامی جلوگیری کرده و هم فعالان این بخش را به سمت بهبود بهرهوری و پیشگیری از حیف و میل شدن منابع سوق میدهد. از طرف دیگر با آزاد کردن قیمتها، امکان رفع ممنوعیتهای صادراتی در صنعت مرغ، صنایع تبدیلی مرغ و بخش تولید خوراک دام، طیور، پرندهها زینتی و حیوانات خانگی را فراهم میکند. رفع این ممنوعیت، فرصتهای بسیار بزرگی در بازارهای همسایه، منطقه و جهان را در اختیار این بخش قرار میدهد. به ویژه اینکه تولید مرغ در ایران علیرغم آزادسازی قیمت نهاده، همچنان نسبت به بسیاری از کشورها هزینه کمتری دارد.
قیمت مرغ در ایران همچنان نسبت به بازارهای جهانی پایین است
وی در این خصوص توضیح داد: طبق آخرین برآوردها، ارزانترین مرغ در جهان با ۱.۸۶ دلار مربوط به برزیل است. متوسط جهانی قیمت مرغ در جهان ۵.۶۷ دلار، در کشورهای اروپایی بالای شش دلار و به طور رایج حدود هشت دلار است. قیمت مرغ در کشورهای اسکاندیناوی هر کیلو ۱۲ دلار و در سوئیس تا ۲۹ دلار در هر کیلوگرم هم قیمتگذاری میشود. البته در محدوده کشورهای غرب آسیا (مثلا در آذربایجان) و در برخی بازههای زمانی شاهد قیمت گذاری زیر ۱.۵ دلار برای هر کیلوگرم مرغ آماده طبخ نیز بودهایم که فراگیری ندارد.
مدنی ادامه داد: با وجود آزادسازی قیمت نهاده در ایران، قیمت هر کیلو مرغ در کشور حدود ۱.۶ دلار است. با این قیمت، صادرات مرغ گرم شاید آنچنان به صرفه نباشد اما صنایع تبدیلی در حوزههایی چون کنسرو مرغ، پودر مرغ، ساندویچهای آماده برای ارسال سریع، صنایع تبدیلی ضایعات مرغ و... میتوانند با آنالیز دقیق و درست از بازارهای هدف، ارزش افزوده و ارزآوری بالایی برای کشور داشته باشند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با بیان اینکه حذف ارز ترجیحی و آزاد شدن قیمت، عدم قطعیتها و ممنوعیتهای صادراتی پیش روی تولیدکنندگان و صادرکنندگان را کاهش میدهد، افزود: بنابراین با یک آنالیز درست از کشورهای هدف میتوان بازارهای جدیدی در حوزه صنایع تبدیلی مرغ به دست آورد؛ به خصوص اینکه فرصت برند «حلال» و اعتبار مناسب شرکتهای ساخت ایران در صنایع غذایی هم فراهم است.
وی ادامه داد: این فرصتها علاوه بر صنایع تبدیلی مرغ، در صنعت خوراک دام، طیور، پرندههای زینتی و حیوانات خانگی نیز فراهم است. کشور در این بخش با توجه به توان علمی خوب، زیرساختهای مناست و امکانات دامپزشکی و مهندسی تغذیه بالا، میتواند در بازارهای منطقه و جهان، حرف برای گفتن داشته باشد.