به گزارش همشهریآنلاین، گزارش جامع منتشر شده در مجله معتبر علمی «لنست» در آخرین روز سال ۲۰۲۵، زنگ خطر را برای یک «فاجعه قریبالوقوع» به صدا درآورده است. طبق تحلیلهای «پروژه بار جهانی بیماریها» (GBD)، تعداد مرگومیر ناشی از سرطان در سراسر جهان با جهشی نگرانکننده روبرو شده و پیشبینی میشود تا اواسط قرن بیست و یکم، این آمار به مراتب وخیمتر شود.
بر اساس این مطالعه که ۲۰۴ کشور و ۴۷ نوع سرطان را بررسی کرده است، پیشبینی میشود تا سال ۲۰۵۰، سالانه ۳۰.۵ میلیون نفر به سرطان مبتلا شوند و ۱۸.۶ میلیون نفر جان خود را از دست بدهند. نکته هولناک اینجاست که بیش از نیمی از موارد جدید و نزدیک به دو سوم مرگومیرها در کشورهای کمدرآمد و متوسط رخ خواهد داد.
دانشمندان تأکید میکنند که این افزایش خیرهکننده بیش از آنکه ناشی از تغییرات بیولوژیکی باشد، تحت تأثیر دو عامل اصلی رشد جمعیت و سالمندی است. با افزایش سن، خطر ابتلا به سرطان به طور طبیعی بالا میرود. جالب اینجاست که وقتی آمار را بر اساس «سن» استاندارد میکنند، نرخ جهانی سرطان رو به افزایش نیست؛ این یعنی «مدیریت پیری جمعیت» به چالش اصلی نظامهای سلامت تبدیل شده است.
در حالی که کشورهای ثروتمند با سرمایهگذاری سنگین موفق شدهاند نرخ مرگومیر ناشی از سرطان را ۲۴ درصد کاهش دهند، وضعیت در کشورهای فقیر معکوس است. نرخ ابتلا در کشورهای کمدرآمد ۲۴ درصد و در کشورهای با درآمد متوسطِ پایین ۲۹ درصد رشد داشته است. این موضوع نشان میدهد که سرطان در حال تبدیل شدن به بحرانی است که ریشه در «نابرابری اقتصادی» و «عدم دسترسی به تشخیص زودهنگام» دارد.
این گزارش تأکید میکند که ۴۲ درصد از کل مرگهای ناشی از سرطان (حدود ۴.۳ میلیون مرگ در سال ۲۰۲۳) به دلیل عوامل خطر قابل تغییر رخ دادهاند. یعنی با اصلاح رفتارها میتوان جلوی نیمی از فاجعه را گرفت.
دخانیات یکی از عوامل ابتلا به سرطان است که ۲۱ درصد از کل مرگهای سرطانی در جهان را ایجاد میکند و رتبه اول در اکثر کشورها را دارد. روابط جنسی ناایمن نیز عامل اصلی سرطان در کشورهای فقیر (۱۲.۵ درصد مرگها) محسوب میشود.
از سوی دیگر رژیم غذایی ناسالم، الکل و چاقی، از دیگر عوامل اصلی ابتلا به سرطان هستند که بهویژه در مردان عامل ۴۶ درصد مرگها میشوند. در زنان ۳۶ درصد مرگ و میرها از این عوامل نشات میگیرند.
در فاصله سالهای ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳، کشور لبنان بیشترین درصد افزایش را در نرخ ابتلا و مرگومیر سرطان داشته است. در مقابل، قزاقستان بیشترین موفقیت را در کاهش نرخ مرگومیر و امارات متحده عربی بیشترین کاهش را در نرخ ابتلا ثبت کردهاند. همچنین، در سال ۲۰۲۳ سرطان سینه شایعترین نوع سرطان تشخیص داده شده و سرطان ریه و مجاری تنفسی مرگبارترین نوع سرطان در جهان بودهاند.
سرطان دیگر تنها یک چالش پزشکی نیست، بلکه یک بحران سیاسی-اجتماعی است. دانشمندان هشدار میدهند بدون سرمایهگذاری فوری در کشورهای در حال توسعه و مقابله با مصرف دخانیات و نابرابری در درمان، جهان به زودی شاهد بحرانی انسانی در مقیاس وسیع خواهد بود.