همشهری آنلاین، شقایق عرفینژاد: روز گذشته مراسم گشایش بیستمین جشنواره عروسکی تهران با شادپیمایی و حرکت عروسکهای غولپیکر و با حضور هنرمندان در فضای باز بوستان آب و آتش برگزار شد. امروز هم در اولین روز اجراها، نمایشهایی در تئاترشهر، کانون پرورش فکری و تالار مولوی روی صحنه میروند. یکی از این اجراها نمایشی است با نام «نقاشیهای لایتناهی» به نویسندگی و کارگردانی آرمان بیژنینسب که در تالار سایه تئاترشهر اجرا میشود و از شیراز در این جشنواره شرکت کرده است. بیژنینسب در ۱۵ سال گذشته نمایشهای عروسکی و غیرعروسکی اجرا کرده است. از جمله نمایش ایلخونی و نمایش عروسکی مکبث جادویی. با گروهش، ایلیاتی آرت که ۲۵۰ نفر از بچههای استان فارس هستند، در چند دوره از جشنواره از عروسکی شرکت داشته و علاوه بر تئاتر نقاشی هم میکند. با او در باره «نقاشیهای لایتناهی» اش صحبت کردیم:
در باره متن کار چه توضیحی میتوانید بدهید؟
نمایشنامه در باره نقاشیهای من و کاملا مستند است. در باره نقاشیهای من است که زنده میشوند و من در دنیای این نقاشیها غرق میشوم، شروع به زیستن در دنیای این نقاشیها میکنم و از این که چرا نقاشی میکشم و چه سبکی کار میکنم و قرار است با این نقاشیها چه کاری انجام دهم، صحبت میکنم.
پس یک نمایش شخصی است.
که مستند هم هست. در واقع میتوانیم بگوییم یک اجرای نمایشگاهی است.
سبک و تکنیک کارتان چیست؟
سبک کار فانتزی است. عروسکگردانهایی داریم که تبدیل به نقاشیها میشوند و به آنها جان میدهند. ما از کدو، پارچه و بازیگر به عنوان بوم استفاده کردیم. نقاشیها زنده میشوند و حرف میزنند. تلفیقی از پارچه و رنگ و نقاشی است و عروسک گردانها روی صحنه دیده میشوند. من و دو بازیگر روی صحنه هستیم که هم بازی میکنیم و هم عروسکگردانی.
از مشکلاتتان برای رسیدن به اجرا بگویید. از پس چه چیزهایی باید برمیآمدید؟
با توجه به این که ما گروهی هستیم که سالهاست در کنار هم کار میکنیم، مشکل خاصی نداشتیم و با روند جشنواره هم کاملا آشنایی داشتیم. بنابراین با مشکل چندانی در تمرینها روبهرو. تنها مشکل این بود که آدم حرفهای برای ساخت عروسکها نداشتیم. ولی این محدودیت باعث شد ما نگاه خودمان را اجرای عروسکی داشته باشیم که به نظرم اتفاق خجستهتری بود. به طور کلی اعتقادی به محدودیت ندارم. کسی که بخواهد کاری را انجام دهد، به هر شکلی این کار را میکند.
شما در شیراز کار میکنید. بچههای خارج از پایتخت همیشه از این که امکانات تهران را ندارند، شاکی هستند.
بله. امکانات شهرستانها کم است. اما ما سعی کردیم هر آنچه را لازم است از هرجا که شده تهیه کنیم.
گفتید چند سال است در جشنواره شرکت میکنید. به نظرتان این جشنواره چقدر میتواند به رشد نمایش عروسکی کمک کند؟
به نظرم خیلی زیاد. من در این چند سال که در جشنواره شرکت کردهام، به مرور رشد کسانی را که در آن هستند دیدهام. خانواده نمایش عروسکی کار خیلی مهمی دارند برای بچهها و بزرگسالان انجام میدهند. این یک فرهنگسازی است که دنیای عروسکی میتواند آن را انجام دهد.
شیوه برگزاری جشنواره به نظرتان چه نکات مثبت و منفی دارد؟
قدیمها اینطور بود که ورکشاپهای خوبی برگزار میشد. کارگردانها دور هم جمع میشدند و در باره شیوههای کار و تکنیکها صحبت میکردند. به مرور به دلیل این که هزینهها بالا رفته، این کار سخت شده است. ولی این کارگاهها باعث میشد اتفاق بهتری در فهم و اجرای تئاتر عروسکی رخ دهد. اتفاق دیگری که چند سال است دوست دارم بیفتد این است که گروههایی که از شهرهای دیگر میآیند بتوانند چند روز در تهران بمانند و کارها را ببینند. شرایط این طوری است که گروه یک روز قبل از اجرا میآید و یک روز بعد هم باید برود و به همین دلیل دیگر نمیتوانند کارهای دیگران را ببینند. به نظرم مهمترین بخش جشنواره همین تعامل است که به این شکل اتفاق نمیافتد.
ضمن این که در گذشته کارهای خوب خارجی بیشتر شرکت داده میشد. فکر میکنم در این بخش جشنواره مشکل دارد.
فکر میکنید اصولا جایگاه نمایش عروسکی در ایران کجاست؟ چقدر توسط مسئولان و خاطبان مورد توجه است؟
بخش مهمی از جامعه کودکان هستند. این خیلی مهم است که با این عروسکها شادی کنند و برایشان فرهنگسازی شود. این قضیه مستلزم حمایت است. باید گروهها بتوانند اجرای عموم داشته باشند و مخاطبشان را پیدا کنند.