اکنون پس از گذشت دوسال و برای بار دوم مساله مترو و چهارباغ به میان آمده است؛ اما با این تفاوت که در سال 1383 خط احداث مترو حدود دو کیلومتر با چهارباغ عباسی فاصله داشت و اکنون تونل مترو به دو متری این خیابان رسیده و منتظر اعلام نظر شورای عالی ترافیک است، تا در صورت تصویب گزینه چهارباغ عباسی، مترو به راه خود ادامه دهد.
در اصفهان، با تصویب گزینه چهارباغ عباسی، مترو برخلاف نظر بیشتر کارشناسان معماری و میراث فرهنگی پس از عبور از خیابان چهارباغ پایین و چهارباغ هزارجریب از چهارباغ عباسی و حدود 70 متری سیوسه پل عبور کند.
این در شرایطی است که زمزمههایی در سطح شهر درباره تصمیم شورای عالی ترافیک مبنی بر عبور مترو از چهارباغ عباسی شنیده میشود، ولی تاکنون هیچیک از مقامهای مسئول این مساله را تایید نکردهاند.
پس از بحثهای فراوان درباره عبور مترو از چهارباغ یا شمسآبادی در سال 1383، مدیر وقت روابط عمومی اداره میراث فرهنگی اصفهان چهارم مردادماه 1383، اعلام کرد: در سال 1378 مصوب شد که مترو از خیابان شمسآبادی عبور کند، زیرا عبور مترو از خیابان چهارباغ سبب میشد آسیبهایی جدی به این محوطه تاریخی وارد شود.
پس از این اعلام نظر، عبدالحسین سیفاللهی ـ مدیرعامل قطار شهری اصفهان ـ در تیرماه 1383 اعلام کرد: براساس مصوبهای که در سال 1379 به تصویب شورای عالی کشور رسید، مشخص شد که مترو اصفهان از زیر این خیابان عبور کند و طبق مصوبه سال 1379، مسیر مترو از 14 متری سطح خیابان چهارباغ عباسی مشخص شد.
در 28 فروردینماه سال جاری شورای ترافیک استان اصفهان در نشستی عبور مترو را از چهارباغ تصویب کرد، تا بار دیگر، کشمکشها بر سر عبور یا عدم عبور مترو از زیر چهارباغ عباسی از سرگرفته شود. بلافاصله پس از این تصمیم در نیمه اردیبهشتماه گزارش شد که تعدادی درخت در محدوده چهارباغ بالا برای احداث ایستگاه مترو قطع شدند که در اینباره، سیفاللهی ـ مجری قطار شهری اصفهان ـ در گفتوگویی بیان کرد: مردم اصفهان باید تصمیم بگیرند که مترو میخواهند و درخت یا چهارباغ.
اما حسینعلی وکیل ـ رئیس وقت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ـ در واکنش به قطع درختان خیابان چهارباغ بالا که به گفته بسیاری از کارشناسان معماری این خیابان نیز تاریخی است و کاخ شاهعباس به نام کاخ هزارجریب همراه با 22 باغ در اطراف این خیابان در دوره صفوی ساخته شدهاند، در 16 اردیبهشتماه سال جاری در نامهای به سیفالله امینیان ـ معاونت حفاظت فنی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ـ اعلام کرد که در محور میانی خیابان چهارباغ در تقاطع خیابان شریعتی تعدادی درخت قطع شدهاند و نگرانی خود را از این موضوع نشان داد.
البته قطع درختان به چهارباغ هزارجریب ختم نشد و برای آنکه مترو در محور شمالی ـ جنوبی شهر اصفهان که از جنوب بهسمت خیابان چهارباغ هزارجریب و از شمال بهسمت خیابان چهارباغ عباسی در حرکت بود، به راه خود ادامه دهد، در مسیرش تعدادی از درختان چهارباغ پایین را نیز قربانی کرد و اکنون بنا به گفته معاون پشتیبانی قطار شهری اصفهان و شواهدی مانند تخریب کفپوش انتهای خیابان چهارباغ پایین (ابتدای چهارباغ عباسی) تونل مترو به دو متری خیابان چهارباغ عباسی رسیده است.
اکنون این پرسشها مطرح میشوند که آیا با عبور مترو از محور چهارباغ و یکی از نقاط اصلی پر رفت و آمد شهر اصفهان، مشکلات این ناحیه از جمله ترافیک، محیطزیست و تراکم جمعیت حل میشود و از همه مهمتر آیا آثار تاریخی این محدوده شامل کف اصلی خیابان چهارباغ، مدرسه چهارباغ، کاروانسرای عباسی و سیوسه پل حفظ خواهند شد؟
یا اینکه باید منتظر بمانیم که این مساله نیز به سرنوشت برج جهاننما گرفتار شود که 16 آذرماه 1374 در کمیسیون ماده 5 باوجود تمام نگرانیهای کارشناسان و البته تحت عنوان تغییر کاربری تصویب شد و اکنون به معضلی تبدیل شده است که پس از گذشت 10سال که همه متوجه ساخت این برج ناهمگون و قانونشکن شدهاند، مسئولان دستور تخریب آنرا صادر کردهاند.
آیا موتور مدرنیتهای که چندسالی است، در شهر تاریخی اصفهان با چندهزار سال قدمت روشن شده است، به سرعت بناهای تاریخی این شهر را قربانی خود میکند؟
در این ارتباط محمدرضا قانعی، کارشناس معماری و شهرسازی گفت: مدیریت شهری اصفهان، چهارباغ را با عبور مترو به همان سرنوشت کارخانههایی که در گذشته تخریب شدند، دچار میکند که اکنون پتانسیلی برای شهر اصفهان میتوانستند باشند.
وی با اعلام مخالفت خود درباره عبور مترو از اصفهان، اظهار کرد: هیچ دلیلی ندارد، وقتی در شهر اصفهان پتانسیلهای دیگری برای عبور مترو وجود دارند، میخواهند با وجود تمام اما و اگرها و با لجبازی آنرا از چهارباغ عبور دهند.
وی با بیان اینکه یکی از ویژگیهای چهارباغ، درختان چنار کهنسال آن است، افزود: اکنون ببینید برای این خیابان درختی باقی مانده است یا خیر؛ مانند کارخانههایی که پتانسیلی برای شهر اصفهان میتوانستند باشند و بهجای آنکه مانند کشورهای متمدن آنها را به فضای فرهنگی و آموزشی برای جوانان تبدیل کنند، به آپارتمانهایی آنچنانی تبدیل شدند.
این کارشناس ادامه داد: موضوع ارتعاشها و تاثیری که بر بناهای تاریخی میگذارند، قابل حل است، ولی در شرایطی که در دو طرف خیابان چهارباغ، دو خیابان دیگر بهعنوان کمکی طراحی و اجرا شدهاند، چرا مترو از خیابان باغ گلدسته یا خیابان شمسآبادی عبور نمیکند، تا با فاصله مناسب به چهارباغ نیز خدماترسانی کند؟
او با بیان اینکه در اصفهان آبهای زیرزمینی بهدلیل مجاورت با رودخانه وجود دارند، تصریح کرد: در زمان ساخت هتل شاهعباسی مشخص شد که بستر رودخانه تا محل احداث نیز وجود داشته است. همچنین در آن زمان به آثاری برخورد کردند که نشان میداد، در گذشتههای خیلی دور، رودخانه در آن محل بوده است. اکنون در بحث مترو نیز باید عواقب کار درنظر گرفته شود.
قانعی با اشاره به این که مردم شهر اصفهان با این وضعیت مخالفاند، چراکه این قضیه نیز مانند بحث آب رودخانه است که یکسال قطع شد، گفت: گرچه عقیده دارم، از نظر فنی قابلیت و توانایی پاسخگویی به چنین مسائلی را داریم، ولی برای کاری که راه حل سادهتری هم دارد، این چنین مسائل فرهنگی و اجتماعی را دامن نمیزند؛ چرا باید چنین بهایی پرداخت کنیم؟